Is stijgende Libor opnieuw de kanarie in de kolenmijn?

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

De kredietcrisis van 2008 escaleerde, omdat banken elkaar niet meer vertrouwden. Nadat Lehman Brothers was omgevallen, durfden ze geen geld meer aan elkaar uit te lenen. Daardoor kwamen banken in liquiditeitsproblemen en dreigden als een rij dominostenen om te vallen. Alleen dankzij staatssteun konden de steentjes worden gestut.

Illustratief voor het wegvallen van het onderlinge vertrouwen was de stijging van de Libor (London interbank offered rate), het rentetarief waartegen banken bereid zijn elkaar voor korte tijd geld - bijvoorbeeld voor één dag of één week - uit te lenen.

Mondiaal staan er voor 350 biljoen dollar (280 biljoen euro) aan leningen uit die zijn gelieerd aan de Libor. Elke dag stellen banken die tarieven vast. Behalve door de crisis staat de Libor in Nederland in het geheugen gegrift vanwege de pogingen van Rabo-handelaren om die samen met collega's voor eigen gewin te manipuleren.

Als de Libor veel hoger is dan de rente die centrale banken voor overnight-leningen rekenen is het een signaal dat banken een risicopremie eisen voor het geval een van de concurrenten omvalt. Tot 2007 was dat verschil nooit groter dan 0,01 procentpunt. Maar tijdens de kredietcrisis liep die op tot 365 basispunten (3,65 procentpunt).

Daarna herstelde het vertrouwen in de banken weer en liep het verschil terug tot 10 basispunten (0,10 procentpunt). Sinds eind januari is het verschil weer opgelopen tot 57 basispunten (0,57 procentpunt). Dat is niet zo hoog als in 2008. Maar hoger dan in 2011 en 2012, toen banken tijdens de eurocrisis elkaar minder durfden te lenen vanwege slechte leningen op Zuid-Europa.

Analisten speculeren erop los of de stijgende Libor een kanarie in de kolenmijn is die een nieuwe crisis aankondigt. Hoofd beleggingsstrategie Jonathan Garner van zakenbank Morgan Stanley schreef vorige week dat de renteverhogingen van de Fed (de Amerikaanse centrale banken) noch de dreigende handelsoorlog het belangrijkste nieuws zijn, maar de stijgende Libor.

Dit zou de voornaamste oorzaak zijn van het feit dat sinds eind januari de beurskoersen zijn gedaald. Zakenblad Forbes kopte afgelopen weekeinde: 'Does The Spike In LIBOR Signal The Next Financial Crisis?' ('Is de explosie van de Libor een voorteken van de volgende financiële crisis?). Maar net als na een nederlaag in voetbal zijn de meningen verdeeld. Tegenover degenen die meteen paniek zaaien, staan degenen die het als een dipje wegwuiven.

De hogere Libor duidt op een verkrapping van de geldmarkt, nu de Amerikaanse Fed voorzichtig bezig is de opgekochte obligaties uit de tijd van de crisis af te stoten, in ruil voor dollars. Ook zouden Amerikaanse bedrijven bezig zijn overzeese dollartegoeden terug te halen na het verlagen van de vennootschapsbelasting door president Donald Trump.

Ook de kanarie in de kolenmijn zingt zoals het is gebekt.

Meer over