ANALYSE

Is investeren in Air France-KLM slim?

Volgens Hans de Boer van VNO-NCW moet de staat aandelen kopen in Air France-KLM om invloed uit te oefenen. Maar als Nederland een belang heeft, krijgt het ook de problemen op zijn bordje.

KLM-personeel volgt een Kamerdebat over de luchtvaartmaatschappij, eerder dit jaar. Beeld ANP
KLM-personeel volgt een Kamerdebat over de luchtvaartmaatschappij, eerder dit jaar.Beeld ANP

Hans de Boer, voorzitter van werkgeversvereniging VNO-NCW, deed dinsdag in De Telegraaf een oproep aan de Nederlandse staat aandelen te kopen in Air France-KLM. Op die manier kan de staat meer grip krijgen op het moederbedrijf van KLM, dat in een klimaat van rebellerende Franse piloten en felle concurrentie uit het Midden-Oosten zijn hoofd boven water moet houden. Minster Dijsselbloem (Financiën) ziet aandelen kopen nu niet zitten, zei hij. Is een aandelenbelang in moederbedrijf Air France-KLM realistisch?

De Nederlandse overheid staat aan de zijlijn in Parijs, zegt De Boer. Door net zo veel aandelen in Air France-KLM te kopen als de Franse staat heeft, (17,6 procent) zou Nederland zijn belangen beter kunnen verdedigen.

Nu heeft Nederland 5,9 procent van de aandelen in KLM, maar nul aandelen in de holding Air France-KLM. En juist bij de moedermaatschappij in Parijs ligt de macht en worden de belangrijkste beslissingen genomen.

Protest tegen arrestaties

De vakbonden van Air France roepen leden op om op 22 oktober te protesteren tegen de arrestatie van vijf werknemers van het concern. Zij worden verdacht van het mishandelen van twee directieleden na een bijeenkomst waarop de directie bekendmaakte 2.900 banen te schrappen voor 2017. Een van de vakbonden heeft laten weten actie te blijven voeren totdat de mannen worden vrijgelaten. Overigens zijn de vijf werknemers nog niet formeel aangeklaagd.

Blokkeren

De Franse staat kan inderdaad dankzij zijn aandelenbelang invloed uitoefenen die de Nederlands staat niet heeft. Zo kunnen de Fransen bijvoorbeeld de benoeming van hun slecht gezinde bestuurders in de holding blokkeren. Nederland heeft alleen een niet-uitvoerend directeur (Jaap de Hoop Scheffer) in de moedermaatschappij, als een soort zaakwaarnemer, maar moet erop vertrouwen dat de bestuurders hun werk doen. Door grootaandeelhouder te worden verwerft de Nederlandse staat dezelfde privileges als Frankrijk.

Dit is echter een voorrecht waar Nederland in de praktijk weinig aan heeft, zegt luchtvaartdeskundige Hans Heerkens. Dijsselbloem zou met dat machtsmiddel in de hand niet zo maar als supporter van KLM in de holding kunnen optreden. De moedermaatschappij bestaat uit een relatief groot Frans en een klein Nederlands concern. Als grootaandeelhouder zou de Nederlandse staat zich medeverantwoordelijk maken voor de problemen bij de Franse dochtermaatschappij en dus tevens voor al die lastige Franse bezuinigingen, zegt hij. 'Je creëert er mogelijk juist een loyaliteitsprobleem mee richting KLM.'

Bovendien is en blijft Air France-KLM een Frans bedrijf, in Parijs. Een fors aandelenbelang zou de bij de overname in 2003 geschapen machtsverhouding op zijn kop zetten. Heerkens: 'De Fransen zitten waarschijnlijk niet te wachten op meer bemoeienis van de Hollanders.'

Duurkoop

Geen wonder dat Dijsselbloem er vooralsnog weinig zin in heeft. Een aandelenbelang lost de bedrijfseconomische problemen bij Air France-KLM niet op, herhaalde hij dinsdag. De Nederlandse staat kan Air France-KLM niet gezond maken, dat is aan de bestuurders, is zijn boodschap.

Bovendien kan goedkoop uiteindelijk duurkoop worden. Volgens De Boer zou je met 400 miljoen euro een belang kunnen verwerven van 20 procent. Gerekend naar de huidige marktwaarde van een kleine 2 miljard euro klopt dat. Maar wat als de Franse piloten straks echt gaan staken en de verliezen nog harder oplopen? Om dan de schuld van 4,6 miljard euro terug te dringen zou het bedrijf misschien zijn toevlucht moeten nemen tot een aandelenemissie. Dan treedt er verwatering van het aanschafte Nederlandse belang op en moet de staat meer geld bijleggen om zijn aandelenbelang van 20 procent te behouden. En mocht Air France-KLM alsnog failliet gaan, dan is de Nederlandse staat al zijn geld kwijt.

Logo van Air France-KLM op een toestel van KLM op Schiphol. Beeld anp
Logo van Air France-KLM op een toestel van KLM op Schiphol.Beeld anp
Meer over