columnpeter de waard

Is het stelen van een brood weer te rechtvaardigen?

null Beeld
Peter de Waard

‘De katholieke moraal rechtvaardigt het stelen van een brood door iemand die in armoede verkeert.’ Toen Tiny Muskens, de bisschop van Breda, dit op 2 oktober 1996 zei in het VPRO-programma Veldpost, stond het land op zijn achterste benen. ‘Bisschop zet aan tot stelen’, kopte De Telegraaf. Het paarse kabinet reageerde woedend op de uitspraak van de rode bisschop. VVD-leider Bolkestein schoot uit zijn slof. Premier Kok reageerde ook kribbig. De Volkskrant en Trouw wrongen zich in bochten om begrip voor de bisschop te tonen zonder tot anarchie op te roepen. Later die maand nodigde Kok de eigenzinnige bisschop uit tot een gesprek in het Torentje.

Het geloof deed er tenminste nog toe. Nu zullen weinigen zich druk maken over de opinie van katholieke bisschoppen. Die van nu lopen ook keurig in de pas van het Vaticaan. En de katholieke moraal is bij gelovigen een even groot vraagteken geworden als de socialistische idealen bij links.

Afgelopen weekeinde toonde de Zoetermeerse wijkagent Rob Doorneveld veel begrip voor een 80-jarige gepensioneerde die in de plaatselijke Albert Heijn voor 17,75 euro aan boodschappen (kaas, ham en garnalen) had gestolen, omdat hij van zijn AOW’tje van 1.244 euro per maand niet rond kon komen. Doorneveld hield hem aan, maar volstond met een waarschuwing. Hij hield rekening met de stijgende prijzen en het feit dat de AOW al was opgesoupeerd door de vaste lasten. Doorneveld ging later zelfs nog op huisbezoek bij de arrestant.

Of de hermandad de moraalridder mag spelen of gewoon de wet moet handhaven is nu de vraag. Doorneveld sprak op Twitter van ‘een triest verhaal’ en dat leidde tot veel bijval. ‘Dat een 80-jarige man moet stelen om te eten snijdt mij door de ziel.’ Velen wilden geld doneren. Alleen de politiek hield zich dit keer muisstil.

Muskens liet zich de mond niet snoeren, door het Vaticaan noch door paars. Hij vond ook dat mensen met een uitkering best zwart mochten bijklussen. En hij lanceerde zijn eigen rijkentaks: ‘Er zijn in Nederland honderdduizend miljonairs met een totaal vermogen van 250 miljard. Waarom zou je niet een regeling kunnen bedenken waarbij zij 25 procent van hun vermogen inleveren? Dan mogen ze nog al hun zwembaden, Mercedessen, villa’s en boten houden.’

De VPRO kwam zelfs met een speciaal Muskens-Magazijn met aanwijzingen voor proletarisch winkelen: van hergebruik van postzegels tot fraude met statiegeld. En een herdruk van het populaire lied uit de De Fred Haché Show: Ik ben Gerrit met de strofe: ‘De bakker die keek niet, ik pikte een brood en heb dat mijn moeder gegeven. Het was wel gestolen maar ’t smaakte ons goed, zo zijn we in leven gebleven.’

Muskens overleed in 2013. Zijn oproep dateert uit 1996. Dat is 25 jaar geleden. Misschien kan de wijkagent het lied nieuw leven inblazen. De katholieke moraal zit op dit moment eerder bij de politie dan bij het episcopaat.

Meer over