Is geen model ziektebestendig?

Peter de Waard

Tot voor kort was Duitsland de ronkende motor van de eurozone en Angela Merkel de onbetwiste koningin van de westerse industrielanden.

Economen en politici kwamen superlatieven te kort om hun bewondering voor het nieuwe Wirtschaftswunder te beschrijven. Het Duitse model werd breed uitgemeten in lyrische artikelen in The New York Times en op de BBC. Duitsland kende nog veel familiebedrijven die niet zoals beursfondsen op kortetermijnwinsten maar op de lange termijn waren gericht.

In Duitsland stond techniek centraal in het onderwijs, terwijl de rest van de Europese studenten zijn tijd vergooide met pretstudies als vakantiemanagement en antropologie. Staatssecretaris van OCW Sander Dekker riep dat Duitsland 'domweg beter is vanwege de hogere status van bèta en techniek'. De Duitse industrie investeerde procentueel twee keer zo veel in onderzoek en innovatie. En dan waren er de flexibele arbeidsmarkt, de grote werkdiscipline, de aandacht voor kwaliteit en de investeringsdrang.

In een uitzending van Tegenlicht met de titel Made in Germany werd gesteld dat de Duitsers hun maakindustrie niet hadden uitbesteed aan lagelonenlanden. En dankzij de Energiewende had Duitsland een grote voorsprong in groene stroom. Als iedereen in Europa Duitser zou worden, zou iedereen zich wereldkampioen voelen. En niet alleen in het voetballen.

Maar ineens lijkt ook het Duitse model ziek te zijn geworden, net zoals eerder het Scandinavische of het poldermodel. 'De Chinawinkel verkoopt niet meer, de Oekraïne-crisis zorgt voor onzekerheid en investeringen dalen', schreef het Handelsblatt afgelopen zaterdag op de voorpagina, onder de paniekerige kop 'Angst voor de Neergang'.

De Duitse economie is te afhankelijk van de export, aldus de krant, en lijdt nu onder de lage binnenlandse vraag, het uitblijven van structurele hervormingen en een gebrekkige digitale infrastructuur. Als de Duitse economie na de krimp van 0,2 procent in het tweede kwartaal ook dit kwartaal krimpt, is sprake van een recessie.

Mario Draghi wil desnoods de bankbiljettenpers in een Amerikaanse versnelling zetten om dat te voorkomen. De dalende inflatie en de stagnatie zullen zelfs de haviken van de Bundesbank van hun geloof hebben doen vallen. De Duitse tienjarige rente is met 0,9 procent voor het eerst in de geschiedenis lager dan 1 procent. Citibank sluit niet uit dat de Duitse rente eind dit jaar is gedaald tot 0,75 procent en acht zelfs een tienjarige rente van 0 procent niet langer onmogelijk.

De Duitse motor ronkt allang niet meer, maar Europa zal alles doen om te voorkomen dat die er helemaal de brui aan geeft nu boven op de economische crisis ook een politieke crisis is ontstaan.

Niemand in Europa heeft er belang bij als de troon van Angela Merkel als de koningin van de westerse industrielanden zal wankelen.

Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over