'Ik wil niet meer terug naar de advocatuur'

Ahold -bestuurder Peter Wakkie schikte de fraude bij Ahold voor 1,1 miljard dollar. Hij blikt terug op drie roerige jaren waarin hij het grootste boekhoudschandaal uit de Nederlandse geschiedenis moest opruimen....

Hij kwam op een rechtszaak met het hele Ahold -dossier in plastic tassen van Albert Heijn. Maar eigenlijk, zegt topadvocaat en Aholdbestuurder Peter Wakkie, wilde hij 'de hele mikmak' in winkelwagens de Ondernemingskamer binnenduwen. Dat vond de bewaking niet goed: 'De wagentjes pasten niet door het detectiepoortje.' Lachend: 'Humor is belangrijk in mijn vak.'

Ahold ontdekte in februari 2003 dat dochter US Foodservice voor bijna een miljard had gefraudeerd. Aandeelhouders waren waren wereldwijd gedupeerd, en sleepten het concern voor de rechter.

Is dat het beroemde lijstje?

'Ik dacht: ik breng het maar even voor jullie mee.'

('Worldcom: 4 miljard, Enron: 6 miljard, Time Warner: 2,4 miljard, McKesson: 1,2 miljard').

Nu moeten we uw schikking van 1,1 miljard weinig vinden.

'Dat hoeft niet, maar dit zijn alle grote schikkingen van dit jaar.'

Bent u zelf tevreden over het eindbedrag?

'Afgezet tegen de risico's die we liepen - de schade-expert van de eisende partijen ging uit van 5 miljard dollar -, vind ik het een bevredigend bedrag.

'Iemand vroeg aan mij: Hoe kun je nou lachen als je een miljard weggeeft?' Dat vond ik een leuke opmerking. Op zichzelf moet je daar niet te hard om lachen (lacht), behalve om twee redenen: het is een faire tegemoetkoming aan je beleggers en het is geen kwestie van weggeven, maar van het behoeden van het concern voor erger.'

Maar heeft u er voor Ahold het beste uitgesleept?

'Het enige dat ik kan zeggen is dat we een tweede advocatenkantoor hebben ingeschakeld voor een second opinion. Pas toen ik de deal gedaan had, zei die second-opinion-man: ik heb zelf ook een schade-expert ingeschakeld.'

En die zei: 'Peter, meteen doen.'

'Inderdaad, hij zei dat we die 1,1 miljard zeker moesten doen.'

Hoeveel hebben jullie inmiddels uitgegeven?

'De schikking kost ons netto, inclusief verzekeringsgeld, ongeveer 500 miljoen. Dan heb ik 8 miljoen aan het OM betaald, aan de SEC (de Amerikaanse beurstoezichterhouder) heb ik niks hoeven betalen, en ik heb 44 miljoen aan de verzekeraars betaald, want die waren gaan procederen om alle dekkingspolissen ongedaan te maken omdat er was gefraudeerd. Het is gelukt die polissen te behouden, dus dat reken ik voor de helft. Zo'n zeventig advocatenkantoren stuurden ons periodiek rekeningen, dus we hebben de afgelopen drie jaar 75 miljoen aan advocatenkosten uitgegeven, schat ik. En dan heb je nog de proceskosten. In de massaclaimzaak hebben we zestien miljoen pagina's aangeleverd. Alleen al het rubriceren daarvan kostte 400 duizend euro.'

U was de regisseur over al die zaken. Welk dossier had u zelf op uw nachtkastje liggen?

'De massaclaim van beleggers, de class action.'

Hoe vaak bent u bij Entwistle geweest, de advocaat die de Ahold -beleggers vertegenwoordigde?

'Twee keer. Vorig jaar september heb ik een steak met hem gegeten. Dat was hartstikke gezellig, toen hebben we over koetjes en kalfjes gesproken. Kennismaken, beetje opbieden tegen elkaar, beetje bluffen. We hebben het een jaar laten liggen, totdat de tijd kwam waarop ik dacht: dit is het juiste moment.'

U belt op en zegt: Let's have a steak again'?

'Dat is heel zorgvuldig gegaan. We creëerden onzekerheid om Entwistle tot een schikking te bewegen. Onze troef: we eisten een class-certification; dat de Amerikaanse beleggers een aparte groep moesten vormen, zodat we met hen en de Europese beleggers tot een aparte deal konden komen. Als wij dat zouden winnen, had Entwistle veel minder aandeelhouders kunnen vertegenwoordigen, en dat gaat ten koste van zijn winst. Dat was het juiste moment om over een schikking praten en toen hebben we een bemiddelaar ingehuurd.'

Hoe gaat dat?

'Wij zaten in een kantoor in New York, de andere partij zit drie deuren verder. Je ziet je tegenstanders die drie dagen helemaal niet.'

En die bemiddelaar pendelt heen en weer à 20 duizend dollar per dag?

'Nee, die verdient heel bescheiden, weet ik toevallig. In die drie dagen is hij een keer of 25 heen en weer gelopen. Een mooie benadering heeft-ie: hij komt bij je zitten, gaat eerst gezellig met je praten en zegt ineens: Give me some money.' Mooie kerel, een voormalige federale rechter uit New Jersey. Ons probeert-ie dan omhoog te praten en de tegenpartij naar beneden.'

U wekt de indruk alsof het een prachtig spelletje voor u is.

'Nou, niet met deze bedragen. Maar als psychologisch werkstuk is het razend interessant.'

Bent u bang geweest dat Ahold failliet zou gaan?

'Absoluut. Op het moment dat de fraude bij Foodservice boven water kwam, wisten we dat Ahold door zijn kredietratio's zou zakken, dat het bedrijf niet meer aan eisen van de banken kon voldoen. Als je geen nieuw krediet voor elkaar hebt, staan morgen je leveranciers op de stoep die zeggen: Contant betalen alsjeblieft'. Dat is bij Ahold 180 miljoen per dag. Dan kun je het verder wel vergeten.'

Heeft u er wakker van gelegen?

Lacht: 'Dat kon niet, want we werkten dag en nacht.'

Hoe ging dat, die zondag 23 februari 2003, toen Ahold het fraudeschandaal had ontdekt?

'Mijn advocatenkantoor belde en zei: Er is werk aan de winkel, kom een paar uurtjes naar Ahold .' Ik arriveerde negen uur 's ochtends en bleef er geen uurtjes, maar jaren.'

Wat trof u aan?

'Heel veel mensen die in een gespannen sfeer door elkaar heen liepen. Advocaten, heel veel bankiers. Cees van der Hoeven was er, Michiel Meurs, iedereen van het bestuur was er. En iedereen riep: Er zijn problemen'. Voordat ik door had hoe groot die problemen waren, was het maandagochtend.'

Dus u was er de hele nacht?

'De bankiers die daar waren, bivakkeerden daar al drie nachten. Het was heel kritiek. De bovenverdieping van het hoofdkantoor in Zaandam lag vol met pizzadozen die op een gegeven moment niet eens meer werden opgeruimd.'

Wanneer stapten Van der Hoeven en Meurs op?

'Meurs heeft tot 10 maart echt dag en nacht gewerkt. Van der Hoeven was die dag erop vertrokken.

Ze zijn ontslagen.

'Ja, hun arbeidscontracten zijn door Ahold beëindigd.'

Wat vindt u ervan dat zij informatie voor de accountant hebben achtergehouden, en verboden side-letters hebben ondertekend?

'Dit vind ik lastig, omdat die zaak in maart nog voor de rechter moet komen. Ik heb er wel mijn ideeën over en op termijn wil ik mijn mening best geven. Verder hebben wij natuurlijk arbitrageprocedures lopen met Cees en Michiel.'

Wat is het dieptepunt dat u bij Ahold heeft meegemaakt?

'De aandeelhoudersvergadering van 4 september 2003, toen de beloning van Anders (bestuursvoorzitter Moberg, red.) bekend werd. De hoogte ervan veroorzaakte heel veel commotie. De stemming werd steeds erger, de aandeelhouders kwamen in opstand. Het moeilijkste vond ik dat we de hele zomer hard hadden gewerkt om een hele nieuwe jaarrekening over 2002 voor elkaar te krijgen, en dan gebeurt er zoiets.'

Maar die beloning van Moberg was voor u geen verrassing.

'Ik wist dat pas kort van tevoren.'

En wat dacht u toen?

'Anders Moberg verdient elke euro. Hahaha.'

Vermoedde u toen al dat er ellende van zou komen?

'Ja.'

Uiteindelijk heeft Moberg zijn beloning verlaagd. Heeft u daar een rol in gespeeld?

'Ik was natuurlijk wel zijn adviseur. En hij was heel redelijk.'

Wat is het beste dat u heeft bereikt in de afgelopen drie jaar?

'Het mooiste vond ik de schikking met de SEC. We hadden heel goed meegewerkt en herstelmaatregelen getroffen, maar dat we geen boete hoefden te betalen, had ik niet verwacht. Ze wilden een voorbeeld stellen: als je maar echt meewerkt en mensen ter beschikking stelt - wat ons veel geld heeft gekost - wordt dat beloond.

Lachend: 'En de voetbalwedstrijden die we hebben gewonnen van ABN Amro natuurlijk. Dat zijn mooie momenten. Sinds de uitgifte van nieuwe aandelen, waarmee ABN Amro ons geweldig heeft geholpen, voetballen we elk jaar traditioneel tegen elkaar vlakbij het Amsterdamse Bos. Daarna gaan we in het clubhuis nasi eten.'

Wie doen daaraan mee?

'Mensen van de eerste, de tweede en de derde managementlaag. Het grappige is dat zij betere voetballers zijn, maar wij zijn slimmer en hebben een goeie keeper. Zij schieten dertig keer op doel waar ze twee doelpunten aan overhouden, wij schieten vier keer op doel, en altijd raak. We hebben al drie keer van ABN Amro gewonnen.'

U bent klaar bij Ahold . Wat nu?

'Ik wil nu ook de opgaande lijn van het bedrijf meemaken. Ik voel me daar nu heel erg verwant mee na die drie jaar. Het is leuk om te kijken hoe zo'n bedrijf in de vaart der volkeren meegaat.'

Maar dan moet u iets te doen hebben.

'Nou, er is genoeg te doen, strategisch en zo. Ik ben pas net bekomen van deze schikking.'

U heeft op een persconferentie gezegd: My heart lies in retail.

'Ja, iedereen reageerde daar verbijsterd op.'

Het klinkt ook niet geloofwaardig, een topadvocaat die in de detailhandel wil.

'Toch is het zo. Ik word een dagje ouder en wil wel een rustiger bestaan. Gek genoeg ben ik de afgelopen jaren echt veel met retail bezig geweest. Ik moet natuurlijk mijn huidige portefeuille afwikkelen. Maar het lijkt me leuk om in een andere functie de strategie uit te zetten. Daar moet ik het maar eens met Anders over hebben.'

Wat is leuker, de advocatuur of het management?

'Dat hangt van je levensfase af. Ik zal niet zeggen dat managen altijd mijn voorkeur zou genieten, maar manager zijn in een bedrijf in zo'n turbulente fase is echt heel erg leuk. Ik wil niet meer terug naar de advocatuur. Vergeet niet dat dat een buitengewoon zwaar beroep is.'

Bij Ahold werkt u minder hard?

'De advocatuur is iets ambachtelijks. Morgen een kort geding? Dat betekent gegevens verzamelen en nachten doorwerken in je eentje. Niet zoals nu, met allerlei mensen die even al het uitzoekwerk voor je doen. En je moet zelf pleiten. Dat vergt een enorme concentratie. Een foutje kan dodelijk zijn.

Managen is een creatiever proces, je moet veel meer ballen in de lucht houden. Maar qua aanslag op je intellectuele vermogens is het niet altijd hetzelfde. Deze baan is minder belastend.'

Heeft u al aanbiedingen gehad?

'Ja, uit binnen- en buitenland. Maar ik zeg overal nee op; ik ben een echte Aholdman geworden. Ik weet echt wel het een en ander van retail intussen.'

Doet u uw eigen boodschappen nu u zo van winkels houdt?

'Ja, en heel bewust. Ik heb trouwens altijd mijn eigen boodschappen gedaan. En altijd bij Albert Heijn. Maar vergeef me dat ik op vakantie in Drenthe misschien ooit eens bij de Spar naar binnen loop.'

Meer over