'Ik heb al snel het idee: dat kan beter'

De jongere is tegenwoordig manager van zijn eigen bv. Het zilveren jubileum bij De Zaak is uit. Vandaag wil de jonge werknemer veel verdienen, morgen tellen idealen, en het programma voor overmorgen is ongewis....

DE CONCURRENTIE onder tuinlandschapsontwerpers en hoveniers is bikkelhard. Martine den Boer wil zich daarom onderscheiden. Haar bedrijf heet het ontwerpbureau voor 'tuinkunst' en heeft de Latijnse naam Excello, dat 'uitstijgen boven' betekent. Het logo van Excello is een luchtballon die de naam moet bekrachtigen. De 26-jarige ontwerpster: 'Ik wil geen gebakken lucht verkopen.'

Vorig jaar betrok Den Boer het voorhuis van een boerderij uit 1630 in haar geboorteplaats Giessenburg. In deze lommerrijke omgeving bij Gorinchem, runt ze haar ontwerpbureau sinds augustus 1998. Vanuit de woonkamer - waar vazen, glaswerk en lampen zich ordentelijk asymmetrisch verhouden - klinkt muziek van Nederlandse componisten uit de Gouden Eeuw.

Den Boer laat een stapel ontwerpplannen voor tuinen van landhuizen, kastelen en particulieren zien, waaronder die voor de Houten Torenlaan in paleispark het Loo. In opdracht van Paleis het Loo deed Den Boer historisch onderzoek naar de Baroktuinen en maakte ze een restauratieplan. Een dezer dagen wordt beslist of haar voorstellen uitgevoerd worden. Haar belangrijkste opdracht tot dusver.

Voor Den Boer is het niet meer dan vanzelfsprekend dat ze een eigen bedrijf is begonnen. 'Als kind was ik al een soliste en ik heb me altijd moeilijk kunnen schikken naar een meerdere. Ik heb al gauw het idee: dat kan ik beter.' Nu, na een jaar, vindt ze zich geslaagd - 'ik tel mee, ik mag meepraten met de grote jongens - maar succesvol wil ze Excello nog niet noemen, dat moet pas blijken na vijf jaar.

'Ik ben misschien een streber, maar niet een die zich met oogkleppen op wil opwerken naar de top. Ik ken mijn plaats, ik heb een aantal moeilijke jaren gehad.' Na het gymnasium raakte Den Boer in een identiteitscrisis. 'Ik ben altijd overal goed in geweest, in leren, sporten en creatieve vakken. Maar dan ben je opeens achttien jaar, moet je keuzes maken en moet je aan allerlei verwachtingen voldoen die leeftijdsgenoten van je hebben. Na het gym ga je naar de universiteit; ik ging naar het Hoger Laboratorium Onderwijs. Of je maakt een reis door Indonesië; ik ging naar Etten-Leur.'

Den Boers lijfspreuk 'leef er niet op los' sluit niet aan bij de instelling van veel twintigers. Ze heeft wel eens het gevoel eenzaam in de maatschappij te staan. 'Veel mensen zijn visieloos. Ik ben naarstig opzoek naar personen met dezelfde filosofie, maar die zijn schaars in mijn omgeving.'

Den Boer koos voor een hbo-opleiding omdat de universiteit haar te onpersoonlijk leek. Dat was een misvatting, weet ze achteraf. Ze vond de HLO niet wetenschappelijk en creatief genoeg.

Na anderhalf jaar kapte ze haar studie af en ging ze werken bij een bakkerij en voor een zorgverzekeraar. Na lang peinzen vond ze een opleiding die haar wel paste: tuin-en landschapsinrichting aan de agrarische hogeschool Larenstein. Omdat ze op school moest vechten voor erkenning - 'er heerste veel broodnijd: als je goed kan leren, zien docenten je als een bedreiging' - wist ze zeker dat ze niet de zoveelste 'tekengeit' onder een baas wilde worden.

Nu ze eigen ondernemer is, moet ze zich nog wel verrijken met kennis. Want ze gelooft dat Excello zal groeien en dat ze binnen een paar jaar mensen in dienst zal nemen. Haar ideaal is een volwaardige relatie tussen werkgever en werknemer, zoals in de advocatenserie Pleidooi. 'Ik zal me goed voorbereiden door een managementcursus te volgen en niet impulsief mensen aan te nemen zoals veel werkgevers doen. ''Ik heb nu iemand nodig, hup ik neem iemand aan. Ik heb hem niet meer nodig, hup ik dump hem weer.'' Dat vind ik geen manier, je kunt niet met personeel schuiven alsof het meubelstukken zijn. Ik zal zoeken naar mensen die iets toevoegen en geen kopie zijn van mezelf. Want door discussie met personeel krijg je een betere visie over waarom je bijvoorbeeld voor abstracte vormen kiest of teruggrijpt naar klassieke tuinkunst.'

Toch staat voor Den Boer niet vast dat ze over tien jaar nog steeds Excello bestiert. 'Ik ben bang dat ik uitgekeken raak. Het is voor mij vooral de kick om een bedrijf op te zetten.' Wellicht is ze eerder een trouble-shooter - 'zoals Jan Timmer dat was bij Philips' - die om de paar jaar een bedrijf uit een crisis moet helpen .

Bovendien wil ze ook nog archeologie en/of filosofie studeren. Niet bij een opleiding, want 'opleidingen zijn te vluchtig'. Ze wil leren door lezen. 'Ik ben een autodidact. Dat moet je ook wel zijn, wil je boven de massa uitspringen. Anders blijf je een werkgeit.'

Meer over