‘Ik ben het die de eurobiljetten ondertekent’

Elk woord van Trichet, president van de Europese Centrale Bank, kan grote gevolgen hebben op de financiële markten. Europese regeringsleiders wegen zijn woorden op een goudschaaltje....

De aandelenmarkten in veel Europese landen hebben de afgelopen weken ongeveer 10 procent van hun waarde verloren. Heeft dit te maken met de verhoging van de rente?

‘Ik ga geen commentaar geven op de dagelijkse schommelingen op de aandelenmarkten. Dat is net als naar de zee kijken, en commentaar geven op de golven en het getij. Als je de beurzen over een langere periode bekijkt, ziet het plaatje er heel anders uit. Als bestuur van de ECB, waarin ook Nout Wellink van De Nederlandsche Bank zitting neemt, zorgen we voor prijsstabiliteit op de middellange en lange termijn, wat een voorwaarde is voor financiële stabiliteit.’

De Bank for International Settlements (BIS), de bank voor centrale bankiers, schrijft in zijn jaarrapport, dat gisteren verscheen: “het zou kunnen zijn dat monetair beleid meer, en eerder verkrapt had moeten worden”. Bent u het ermee eens dat de ECB te lang de monetaire teugels heeft laten vieren?

‘Het oordeel dat de ECB te zelfgenoegzaam zou zijn geweest, is erg paradoxaal! Wij hebben weerstand geboden aan veel advies dat ons werd geboden door academici en nationale regeringen. In 2004 kreeg ik in een en dezelfde week telefoontjes van de staatshoofden van drie – in economisch opzicht – belangrijke Europese landen. Zij vroegen alle drie om een verlaging van de rente. Zoals u weet, hebben wij daar geen gevolg aan gegeven. We hebben de rente op 2 procent gehouden omdat we tot de conclusie kwamen dat dat nodig was om prijsstabiliteit te garanderen en trouw te blijven aan ons mandaat.’

Over dat advies gesproken; de Luxemburgse premier Jean-Claude Juncker heeft u twee maanden geleden een brief gestuurd waarin hij vraagt om meer contact met de ECB. U heeft tijdens een persconferentie reeds te kennen gegeven dat er volgens u voldoende contact bestaat, en dat u uiteindelijk ‘Mr. Euro’ bent. Premier Juncker reageerde daarop uit de hoogte, en zei dat híj ‘Mr. Euro’ is, wat zijn eigen bevoegdheden betreft. Zijn er nu twee ‘Mr. Euro’s’ in Europa?

‘U citeert hem helemaal niet precies, en ik deel uw beoordeling van wat hij zei niet. De euro is een munt die door centrale banken wordt uitgegeven. De eurogroep is de groep ministers van Financiën van de twaalf eurolanden (waarvan Juncker tot het einde van dit jaar voorzitter is – red.). Het voorzitterschap van deze groep is een aanzienlijke verantwoordelijkheid. Maar namens het ECB-bestuur ben ik het die de eurobiljetten ondertekent.’

Dus de ECB begon niet te laat met het verhogen van de rente?

‘We hebben zeker veel druk weerstaan in 2004, en toen we besloten de rente te verhogen (in december 2005, red.) was dat tegen het advies dat we uit verschillende kringen kregen, en ook tegen het advies van een aantal internationale instellingen zoals het IMF en de OESO. We hebben de rente op het juiste moment verhoogd, en hebben de juiste beslissing genomen zonder zelfgenoegzaamheid. Dat deden wij ondanks veel tegenovergesteld advies.’

Het rapport van de BIS waarschuwt ook dat een verdergaande verkrapping van het monetaire beleid “negatieve gevolgen kan hebben voor wereldwijde groei en werkgelegenheid”.

‘De BIS geeft hier het debat weer dat wordt gevoerd, in het bijzonder het academische debat. Vooraf word je gevraagd de rente niet te verhogen. Achteraf word je verweten dat je dat niet eerder hebt gedaan. Nogmaals, wij blijven doen wat nodig is. Onze verantwoordelijkheid is heel duidelijk: prijsstabiliteit garanderen, en dat op een geloofwaardige manier doen. Dat is wat het Verdrag van ons verwacht, en ik zou willen toevoegen dat 313 miljoen burgers, maar ook investeerders en spaarders in Europa en de rest van de wereld, dat eveneens van ons verwachten.’

Bediscussieert het ECB-bestuur de situatie in landen zoals Portugal en Italië, met een hoge schuld en een lage groei, of Nederland en Finland – waar de inflatie laag is – afzonderlijk?

‘Net als in de Amerikaanse Federal Reserve (het Amerikaanse stelsel van centrale banken, red.) moeten wij naar het gemiddelde kijken van het enorme continent. Wij zijn verantwoordelijk voor prijsstabiliteit in het eurogebied, uitgedrukt als de gemiddelde inflatie voor onze 313 miljoen burgers die in dat gebied wonen. Maar de landen zelf zijn verantwoordelijk voor het verschil tussen de inflatie in hun land en het gemiddelde. We bekijken zo goed als mogelijk is de ontwikkelingen en de samenhang binnen het eurogebied.’

Bent u niet bang dat Italië, of andere landen die in een moeilijke situatie verkeren als het gaat om het begrotingstekort en de staatsschuld, de euro in gevaar zullen brengen?

‘Nee. De euro is een zeer sterke munt, waarvan we zelf de bewakers zijn. Maar goed beleid op nationaal niveau kan wel groei, welvaart en banencreatie bevorderen.’

Mogen Turkije en andere kandidaat-lidstaten van de Europese Unie de euro wat u betreft al invoeren? En is de de euro sterk genoeg om de nationale munt van zwakkere economieën te vervangen – zoals de Amerikaanse dollar de nationale munt van sommige arme landen heeft vervangen?

‘Als een land eenzijdig de euro wil invoeren, is dat een zaak van dat land zelf. Dat is niet anders dan in het geval van de dollar of een andere munt. Maar het ECB-bestuur verbindt zich daar niet aan; wij doen helemaal niets vooraf om die beslissing te vereenvoudigen. Het is echt de verantwoordelijkheid en het risico van het betreffende land. En dat land moet beseffen dat dit geen manier is om het Verdrag van Maastricht (waarin de officiële toetredingscriteria voor de euro zijn vastgelegd, red.) te omzeilen. Als een land lid is van de Europese Unie en tot het eurogebied wil toetreden, moet het eerst de stabiliteit van zijn eigen nationale munt bewijzen.’

U heeft onlangs uw persoonlijke voorkeur uitgesproken voor een fusie tussen Euronext en Deutsche Börse, boven een fusie tussen Euronext en de New York Stock Exchange.

‘Zoals u weet hebben wij geen stem in deze; wij nemen niet deel aan de beslissing. Die wordt genomen door de daartoe verantwoordelijke directies en de aandeelhouders.’

Vanwaar dan die voorkeur voor een Europese oplossing van de overnamekwestie rond Euronext?

‘Ervan uitgaande dat alle voorwaarden gelijk zijn, is een persoonlijke voorkeur van mijn kant voor een Europese oplossing vanzelfsprekend, toch? Dat gezegd hebbende: wij zijn niet protectionistisch. De Europese economie is een open economie, en moet dat ook blijven.’

In het laatste rapport over financiële stabiliteit schrijft de ECB dat hedge funds – die grote vermogens op vaak speculatieve wijze beleggen – een steeds groter risico vormen voor de stabiliteit van de economie.

‘Hedge funds zijn de afgelopen periode sterk in omvang toegenomen. Bekijken we ze vanuit het oogpunt van financiële stabiliteit, dan vinden wij het belangrijk om die uitzonderlijk snelle expansie helemaal te begrijpen, en op een gepaste manier om te gaan met de risico’s die daaruit voortvloeien. Dat kan via de ‘tegenpartijen’ van de hedge funds, namelijk de banken, die zelf onder toezicht staan van de bancaire autoriteiten. We verwachten de hedge funds te disciplineren door banken hen nauwlettend in de gaten te laten houden. Maar we moeten permanent bekijken of deze methode goed werkt of niet. In dat opzicht valt er nog steeds veel werk te verrichten binnen de ECB en het eurosysteem, en zeker ook op mondiaal niveau. Zoals u weet is dit ook een van de belangrijkste zaken dat het Financieel Stabiliteitsforum onderzoekt.’

Hoeveel verdienen de directieleden van de ECB eigenlijk?

‘Het totaalbedrag voor de directie was 2,1 miljoen euro in 2005. Wij zitten met z’n zessen in de directie.’

Waarom vertelt u alleen het totaalbedrag, en niet de cijfers per individu?

‘Omdat wij daarover zo in de directie en in het bestuur hebben beslist. En daar blijven we bij.’

Meer over