Identificatieplicht voor eigenaar geheime rekening kent grote beperkingen Ook Robeco en ABN Amro handelen met coderekeningen

Niet alleen drugshandelaren en andere criminelen maken gebruik van coderekeningen. Ook grote beleggers handelen op de Amsterdamse beurs vaak onder gefingeerde naam om te voorkomen dat op de vloer met hun transacties wordt meegelopen....

Van onze verslaggevers

AMSTERDAM

Naar aanleiding van de beursaffaire rond Leemhuis & Van Loon vroegen kamerleden zich vorige week af of die coderekeningen niet eens moeten worden verboden. PvdA-kamerlid T. Witteveen wil zo ver nog niet gaan. 'Ik wil wel dat de identiteitspapieren van iemand die een coderekening opent, worden gedeponeerd bij de controlerende instellingen. Dus bij de Stichting Toezicht Effectenverkeer of bij De Nederlandsche Bank.'

Ze zal de grote banken niet op haar weg vinden. Zelfs als de coderekening wordt verboden, zullen die zich niet verzetten. ABN Amro heeft nog enkele tientallen cliënten met coderekeningen, maar wil er dolgraag vanaf. 'Het zijn fraudegevoelige dingen', zegt een woordvoerder. En concurrent ING heeft ze al helemaal niet; ze ontbreken in het effectenverkeer en ze komen niet voor bij het vermogensbeheer.

Coderekeningen worden niet alleen gebruikt in het effectenverkeer, maar ook in het gewone betalingsverkeer. De coderekening vergt een speciale behandeling. Voor de buitenwereld bestaat de rekening niet; overschrijvingen worden eerst naar een tussenrekening van de bank overgeboekt en van daaruit naar de begunstigde. Opdrachten worden vaak telefonisch gegeven, en dat doet een groot beroep op de vertrouwelijkheid van de bank. De houders ervan zijn vaak buitenlanders, die hun geld willen onttrekken aan de ogen van de eigen autoriteiten.

Maar bij zoveel geheimzinnigheid is misbruik van de rekening niet uit te sluiten. 'We kennen die rekeninghouders wel, maar in de organisatie er omheen zitten gewoon risico's', geeft een bankier ruiterlijk maar - geheel in stijl - anoniem toe. Er worden ook geen afschriften gestuurd, want de klant wil vaak geen afschriften toegestuurd krijgen; hij komt ze wel ophalen als dat nodig is.

In de effectenbranche zijn de coderekeningen nog redelijk populair. De bekendste coderekening uit de Nederlandse beursgeschiedenis is wel Suez International de Luxembourg, de rekening die voormalig Begemann-topman Joep van den Nieuwenhuyen in 1991 gebruikte om ruim vier miljoen aandelen HCS te dumpen. De naam van de rekening deed vermoeden dat achter de transactie een buitenlandse bank stak.

Van den Nieuwenhuyen erkende later voor de rechtbank dat hij onder verschillende namen op de beurs opereerde. 'Als ik onder eigen naam handel, weten ze dat op de kortst mogelijke termijn in alle Amsterdamse cafés', zei hij. De beurscommissionair die de orders uitvoerde, zou onmiddellijk na het bekend worden van een order zijn collega's van hetzelfde kantoor inlichten. Later zouden die dan weer andere beurshandelaren op de hoogte stellen.

Waar bij Leemhuis & Van Loon coderekeningen worden gebruikt voor meelopen, gebruikte Van den Nieuwenhuyzen ze juist tegen datzelfde meelopen. Slechts twee man bij Suez Kooijman, de commissionair die de orders uitvoerde voor de vroegere bedrijvendokter, wisten dat Van den Nieuwenhuyzen achter de coderekeningen zat.

Wie een rekening op nummer dan wel op code wil openen om er effecten op te verhandelen, moet zich identificeren bij de bank of commissionair bij wie hij de rekening houdt. Er moet een kopie van een paspoort of anderssoortige identificatiebewijzen aanwezig zijn.

Bij Leemhuis & Van Loon, het in opspraak geraakte commissionairshuis, liepen coderekeningen van klanten, waarvan er één door justitie is 'gekraakt'. De rekening 'Vatos' bleek toe te behoren aan de directeur van Holland Casino's, Theo van K., die op die rekening het bedrag van 1,75 miljoen had gestald. Van K., de eigenaar van deze rekening, heeft na zijn ontmaskering ontslag genomen bij Holland Casino's en justitie zijn volledige medewerking toegezegd.

De identificatieplicht voor de rekening Vatos berustte niet bij Leemhuis & Van Loon, maar bij de Kas-Associatie, de huisbank van de Amsterdamse beurs. Leemhuis & Van Loon is namelijk geen bank maar een zogenaamde Non-Effecten Krediet Instelling ofwel Neki. Neki's moeten rekeningen van hun klanten onderbrengen bij echte banken, in jargon Effecten Krediet Instellingen genoemd ofwel Eki's.

De Kas-Ass wil niets over dit speciale geval zeggen, maar, 'want dat is informatie over een klant en die verstrekken wij niet'. Maar de woordvoerster zet wel uiteen hoe het openen van een coderekening in zijn werk gaat. De identiteitspapieren van de houder van de rekening moeten bij de Kas-Ass worden gedeponeerd. 'Zodat wij, als de fiscus wil weten wie er achter die rekening zit, dat altijd kunnen aangeven.'

Ze legt ook uit dat de identificatieplicht beperkingen kent. 'Je weet nooit wie er achter de klant zit. Het houdt op op het niveau van de klant.' Als die klant bijvoorbeeld een bank is, zal die bank zich identificeren. 'Dan is die bank de klant. Maar wie er achter die bank zitten, dat kunnen wij nooit weten.'

Anders gezegd: 'Juridisch kun je aan de hand van de identiteitspapieren wel vaststellen wie de houder is van een coderekening, maar economisch weet je het nooit,' zo geeft de woordvoerster van de Kas-Ass toe.

Meer over