Hongkong zet rem op groei ZO-Azië

De Hang Seng-crisis heeft de fundamentele zwaktes van de regio aan het licht gebracht. Dilip Das van de Aziatische ontwikkelingsbank ADB voorziet nog wel enige groei, maar ook forse inflatie....

TOT VOOR kort was het berekenen van de economische groei in het Verre Oosten dankbaar werk. De cijfers, steevast indrukwekkend, vonden gretig aftrek van regeringen, ondernemers en investeerders die bloeiden onder de zegeningen van het Aziatische wonder.

Maar sinds afgelopen zomer heeft Dilip Das, economisch voorspeller bij de Aziatische ontwikkelingsbank ADB, heel wat minder voldoening van zijn werk. De valutacrisis, die onverminderd huishoudt op de Aziatische markten, dwingt Das zijn projecties fors naar beneden bij te stellen.

Zijn boodschap is nu heel wat minder florissant. 'De inflatie gaat omhoog en de groei omlaag,' zegt Das. Hij presenteerde de afgelopen dagen zijn eerste bevindingen aan collega's van de Wereldbank en deskundigen uit de particuliere sector. Zij zijn in de Filipijnse hoofdstad Manilla bijeen om het jaarlijkse ADB-rapport over de economische vooruitzichten van Azië op te stellen.

Das geeft toe dat de bijeenkomst niet op een slechter moment had kunnen komen. De aandelenmarkten in Europa en de Verenigde Staten kwamen zonder al te veel kleerscheuren de tiende verjaardag van zwarte oktober door. Maar in Azië was de ravage met de instorting van Hongkong compleet.

Terwijl de Hang Seng, de beursindex van Hongkong, ruim eenderde van zijn waarde verloor, vergaderde Das met professoren en ondernemers over de economische toekomst. De Indiase econoom geeft toe dat het iets onwezenlijks had. 'Als de markten zó doldraaien, komt er nog meer economische malaise aan voor dit werelddeel'.

Voorlopig houdt Das het erop dat de groei dit jaar inzakt tot rond de 5 procent. Dit is beduidend minder dan de 7,3 procent die hij in zijn rapport in maart dit jaar voorzag.

Ook voor komend jaar moeten de verwachtingen worden teruggeschroefd. In plaats van met 7,5 zullen de Zuidoost-Aziatische economieën slechts 4 tot 5,5 procent groter worden.

'Het is onvermijdelijk dat de zwaarst getroffen landen moeten bezuinigen. En dat leidt tot groeivertraging,' legt Das uit. Grote openbare projecten worden op de lange baan geschoven en particuliere bedrijven hebben de neiging nog even te wachten met uitbreidingsplannen.

Niet alleen is er minder geld dat kan worden uitgegeven, het is ook duurder. Want om hun munteenheden nog een beetje te beschermen tegen waardedalingen, hebben de monetaire autoriteiten overal de rente verhoogd. 'Het is tot op zekere hoogte een probaat middel, maar het nadeel is dat alles waarvoor kapitaal nodig is, duurder wordt'.

Lagere munteenheden maken de invoer duurder, waardoor de inflatie zal aanwakkeren. Das verwacht dat die weer boven de 10 procent zal komen. Onder meer omdat arbeiders, zelfbewuster geworden na jaren van voorspoed, als compensatie loonsverhoging zullen eisen.

De voorspelde groeicijfers liggen nog steeds een stuk boven die in het Westen. Maar Das waarschuwt dat de bevolkingstoename daar veel lager is. De hogere geboortecijfers in Zuidoost-Azië vereisen een snellere groei om terugval in de levensstandaard te voorkomen.

Hoewel Das zich onthoudt van politieke uitspraken, waarschuwt hij regeringen voor teleurstellingen in het verwachtingspatroon. 'Als mensen jaren gewend zijn aan snelle groei, is het moeilijk tegenvallers te slikken'.

Sommige regeringen, Maleisië voorop, trachten de schuld van de crisis daarom elders te leggen, bij internationale speculanten bijvoorbeeld. Maar dit is volgens Das onzin.

'In de meeste Zuidoost-Aziatische landen zijn fundamentele economische zwakheden over het hoofd gezien. Thailands problemen waren alleszins het grootst.'

Das somt in snel tempo op. Het begrotingstekort was uit de hand gelopen, er was te veel duur kortlopend geld in het buitenland geleend, dat bovendien was belegd in onproductieve sectoren als onroerend goed. En het toezicht op de financiële sector was onvoldoende.

Maar over de andere getroffen landen is hij minder uitgesproken, want die stonden er economisch veel beter voor. De zwakte van de financiële sector werd tijdens de vergaderingen op het smaakvolle ADB-hoofdkwartier unaniem een van de boosdoeners genoemd. Jaren van snelle economische groei zijn niet gepaard gegaan met versterking van het bankensysteem, waardoor deze niet adequaat kon reageren op crises.

Nu de belaagde regeringen van toonaangevende financiële instellingen te horen hebben gekregen wat er mis is, hoopt Das dat ze snel actie ondernemen. Maar de politieke schermutselingen over hervormingen die deze week in Thailand de baht naar een nieuw dieptepunt zonden, tonen dat er nog een lange weg is te gaan. Das geeft toe dat 'veel oude gewoontes moeten verdwijnen'.

Enkele economen denken dat investeerders in de toekomst regeringsbeleid meer in hun beslissingen betrekken. Ze zullen minder genoegen nemen met oude Aziatische kwalen als vriendjespolitiek en de torenhoge sociale ongelijkheid. 'Naarmate economieën verfijnder worden, gaat wijs bewind een grotere rol spelen,' verwacht Das.

Sommige leiders, zoals de Singaporese premier Goh Chok Tong, denken dat de valutacrisis veeleer een tijdelijke oprisping is die snel zal worden overwonnen. Maar het gezelschap dat deze week in het ADB-gebouw bijeen was, denkt dat er meer tegenvallers aankomen.

De gevolgen van bezuinigingen moeten nog zichtbaar worden. Ontslaggolven en faillissementen zullen het vertrouwen in de toekomst ondermijnen.

Das ziet echter ook lichtpuntjes. Want hij hoopt dat de regio zijn voordeel kan doen met de goede eoconomische vooruitzichten van de wereld als geheel. 'De Wereldbank voorspelt voor komend jaar een hogere groei. Daarvan zal Azië meeprofiteren.'

Meer over