Hoe zorg ik voor een eerlijke erfenis?

Ik heb een van mijn kinderen financieel extra geholpen toen het nodig was. Bij de erfenis wil ik zorgen voor een eerlijke verdeling. Hoe doe ik dat?

Reinout van der Heijden
Bij de schenking vastgelegd dat inbrengen niet nodig is en daar spijt van? De notaris kan dat ongedaan maken met een slimme formulering in het testament. Beeld anp
Bij de schenking vastgelegd dat inbrengen niet nodig is en daar spijt van? De notaris kan dat ongedaan maken met een slimme formulering in het testament.Beeld anp

U kunt de hulp later verrekenen, alsof het een voorschot was op de erfenis. Maar denk daar goed overna, want verrekenen is (meestal) niet verplicht. Het is uw vrijheid om te schenken tijdens het leven. Misschien is het bij nader inzien wel beter om de erfenis toch te verdelen in gelijke porties, zonder rekening te houden met eerdere schenkingen.

Wat eerlijk is, bepaalt u zelf. Het ene kind heeft meer financiële hulp nodig dan het andere. Dat is normaal. De rekening vereffenen bij de erfenis kan verkeerd uitpakken. Waarschijnlijk heeft het kind dat u extra geholpen heeft, de erfenis juist harder nodig dan uw andere kind.

Bespreek met dit andere kind waarom u destijds geholpen heeft. En vraag of u financieel ook iets voor hem of haar kunt betekenen. Nu of later. Het hoeft niet allemaal in gelijke munt. Het kan een lastig gesprek zijn, maar kinderen moeten leren iets voor elkaar over te hebben.

Schenkingen hoeven niet ingebracht te worden bij de erfenis, tenzij dat bij de schenking of later in het testament zo is bepaald. Vóór een wetswijziging per 1 januari 2003 was het wel verplicht om eerdere schenkingen in te brengen. Dateert de schenking van voor 2003, dan moet dat nog altijd. U kunt dit wel ongedaan maken, door dat in uw testament te laten opnemen.

Heeft u bij de schenking vastgelegd dat inbrengen niet nodig is en daar later spijt van gekregen? Dan kan de notaris best een slimme formulering in het testament zetten om dat weer ongedaan te maken via een legaat. De notaris zelf hoeft daar overigens niet heel slim of duur voor te zijn; hij haalt zulke zinnen gewoon uit een boekje.

Speciale vermelding verdienen goederen uit de erfenis. Het komt helaas voor dat sommige kinderen zich voor of kort na het overlijden bepaalde kostbaarheden toe-eigenen. Ze zeggen dan dat pa of ma hen dat al eerder heeft geschonken. Er is echter een regel dat schenkingen gedaan binnen 180 dagen voor het overlijden toch onderdeel van de nalatenschap zijn. De waarde van deze goederen moet verrekend worden met de erfenis.

Ouders die problemen willen voorkomen, houden een complete lijst van kostbaarheden bij. Daarop staat vermeld dat goederen met datumvermelding van de lijst geschrapt zullen worden als ze eerder worden geschonken. Als een erfgenaam toch iets ontvreemdt, kan een straf worden opgelegd op grond van het Burgerlijk Wetboek (artikel 3:194 lid 2). De waarde van de goederen wordt dan alsnog bij de erfenis opgeteld, maar hij of zij mag er niet in meedelen.

Zelf een vraag aan Reinout? geldvraag@volkskrant.nl

Reinout van der Heijden is hoofdredacteur van de Geldgids.

Meer over