Hey, psst, you want Bvlgari?

Er zijn originals, original copies en copy-copies. Een blik achter de schermen van de plagiaatmarkt in Bangkok...

Een broer is het gelukt. Die vond in Bangkok zo’n geheim atelier waar de perfecte horloge-kopieën worden verkocht. Zijn Rolex is niet van echt te onderscheiden. Oké, de stalen band ging vrij snel naar de ratsmodee, maar de douane toonde geen interesse en zelfs de officiële Rolex-reparateur in Nederland had niet door dat het een kopie betrof. Het ding loopt al jaren zo stipt als een Zwitsers uurwerk.

Is het werkelijk zo eenvoudig? We proberen het uit en gaan op zoek naar een spotgoedkoop merkhorloge, in het land waar namaak zegeviert en garantie geldt tot aan de voordeur.

De taxirit voert dwars door Bangkoks centrum, een wonderlijke mengeling van westerse hoogbouw en oosterse authenticiteit. Zakenlieden wachten in de file voor glazen kantoren, toeristen bezoeken tempels aan de rivier, kippen kakelen op de floating markets, de tuktuk-chauffeur slaapt voor de krantenkiosk op straat. Maar we komen niet voor zaken, voor tempels of de krant. We willen maar één ding: een Bvlgari, die voor 2250 euro op Schiphol in een vitrine ligt.

Gids Wuttipong Ruxsasub wijst de weg naar markten waar de kans op goede kopieën het grootst is – Khao San Road, de hippie- en backpackermarkt in het westen, Sukhumvit Road, de verkeersslagader die door de oostkant van de stad slingert en Patpong, de hoerenbuurt in het zuiden van de stad. Zelfs in het MBK, het grootste winkelpaleis in het hart van Bangkok, liggen geplagieerde merkhorloges op de lagere verdiepingen.

Vanwege de verzengende hitte – de thermometer wijst naar 38 graden – komen winkels en markten pas ’s avond tot leven, als de zon is verdwenen en de temperatuur draaglijk wordt. Op de nightmarket van Patpong, tussen talloze Gucci-tassen en Prada-portemonnees, worden Bvlgari’s verkocht. Ze variëren van slecht tot ronduit beroerd, geen horlogemaker zal zijn vingers hier ooit aan branden. ‘Thailands aanslag op het merkrecht bestaat in gradaties’, legt Wuttipong uit. ‘Er zijn originals, original copies en copy-copies.’ Het grootste aanbod is van zeer bedenkelijke kwaliteit en wordt in talloze Chinese fabrieken gemaakt – volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) komt 73 procent van alle namaak uit China. Originals komen uit één fabriek, in Taiwan (goed voor 17 procent van de plagiaatmarkt). Voor de duidelijkheid: ‘Originals zijn géén originelen’.

De verkoper vraagt 1000 baht, bijna 25 euro, voor zijn rommel, maar zakt al snel naar de helft als hij ziet dat we niet geïnteresseerd zijn. Een original kan hij regelen, maar dan moet hij ‘even ergens naartoe’, en we mogen niet mee.

Bij terugkomst heeft hij inderdaad een prachtige kopie. Hij krast met een schroevendraaier over de wijzerplaat om te laten zien dat het gehard kristalglas betreft, en roffelt met zijn vingers op een rekenmachine: 3000 baht. We willen best onderhandelen, maar alléén in het atelier waar het horloge vandaan komt.

De verkoper schudt nee, we keren onverrichter zake terug naar de taxi. En dan gebeurt het. ‘Hey, psst, you want Bvlgari? ’

Vervolg p3

De bonnetjes zijn net even op
Vervolg van p1

De bovengemiddeld geïnteresseerde toerist wordt gewenkt en meegevoerd naar een winkel aan Silom Road. In de schoenen- en tassenwinkel is geen horloge te bekennen, maar al snel blijkt dat achter een gordijn bij de kassa een ruimte zit verborgen. De toegangsdeur is een deel van de spiegelwand en scharniert alleen open na een telefoontje van de caissière. Daarachter is een stukje niemandsland, met spaanplaat bekleed, en daarachter een tweede deur die voert naar het reisdoel.

Bangkoks ultieme horlogewalhalla is niet groter dan zo’n twee bij tweeënhalve meter. Aan de vier wanden hangen Rolexen (‘Lolex’, zoals de Thaise verkoper het uitspreekt), IWC’s, Tag Heuers, Breitlings en Cartiers. Ze flonkerden in het spot- en tl-licht aan het lage systeemplafond.

‘You want?’ vraagt de verkoper in gebrekkig Engels, nadat hij zich als mister Tu heeft voorgesteld. Een Bvlgari! Dezelfde die voor 2250 euro in een vitrine op Schiphol ligt. Met een chromen kast, een stalen band en een datum in de wijzerplaat. Mister Tu toont catalogi, haalt horloges uit verpakkingen, trekt lades open, graait in plastic tassen en toont een uitgebreid arsenaal aan Bvlgari-horloges, van duur tot duurder en duurst. Met dit verschil dat het kopieën zijn. Over de prijs valt te praten en vijftig dollar is hier al gauw een maandsalaris.

In Thailand wordt jaarlijks naar schatting voor 50 miljard euro aan namaak verkocht. Mister Tu verkoopt zes tot acht relatief dure horloges per dag, verdient daarmee een maandsalaris per dag en mag zich de rijkste schoenen- en tassenverkoper van de hoofdstad noemen.

‘Seiko’, antwoordt hij op de vraag naar de techniek in de horloges die hij verkoopt. Alle Rolexen, Breitlings en Cartiers uit Thailand lopen op een Seiko-uurwerk. ‘Van een fabriek in Taiwan’, zegt mister Tu trots. ‘Die zoekt zijn klanten met zorg uit, zodat niemand de herkomst kan achterhalen.’

De plagiaatcontroles in Bangkok zijn volgens hem geïntensiveerd en hij heeft al eens vastgezeten, vandaar dat zijn horloges niet meer tussen de portemonnees liggen, legt hij uit.

Het gedroomde model zit er niet tussen. Mister Tu verlaat de ruimte, zijn zwijgzame zus blijft bij de klant achter. Dan wordt er geklopt. Zus Tu legt haar wijsvinger op de lippen. Stil! Er wordt opnieuw geklopt, in een ander ritme – het is een code. Pas de derde keer opent ze de deur. Dat kan uitstuitend van binnenuit. Mister Tu wenkt, we moeten mee, door de winkel, naar een andere ruimte, verderop achter de spiegelwand.

Op de grond achter weer een stukje niemandsland zitten twee Thaise meisjes tussen bergen horloges geld te tellen. ‘Voilà’, zegt een van hen. De gedroomde Bvlgari! Mister Tu krast met een schroevendraaier in het glas en trekt zijn zakjapanner tevoorschijn. We dingen af tot iets minder dan de helft, en vragen om een bonnetje. ‘Die zijn net op’, excuseert Mister Plagiaat zich opgewekt.

Erg stimulerend voor de economie is dit soort transacties bepaald niet. De OESO schat de wereldwijde schade die namaak toebrengt aan de merkfabrikanten op 100 tot 200 miljard dollar in het afgelopen jaar, exclusief de internetpiraterij. Op Schiphol werden in 2008 bijna 59 duizend geplagieerde artikelen in beslaggenomen, waaronder 3146 horloges.

We betalen. Mister Tu benadrukt nog eens de kwaliteit van de aanwinst. De wijzers lopen fier op tijd, en de datum zal vannacht keurig naar de volgende dag springen, zegt hij, ‘iets wat bij het blik op de markt vaak niet het geval is’.

Hij ademt op het glas en wrijft zijn vingerafdrukken met een mouw van de wijzerplaat. In de stalen kast staat het Bvlgari-logo gegraveerd, in de stalen band de C van copyright, en in de achterkant de grootste leugen: Made in Switzerland.

Wil Thijssen

Meer over