Het seizoen van eigen oogst en teleurstellingen

Voorjaar: Nederland stort zich weer met enthousiasme op zijn geldverslindende hobby: de tuin. Een dagje bij kwekers en in het tuincentrum: ‘Nee, zo mooi als hier wordt het bij klanten natuurlijk nooit.’..

Bij de fruitbomenafdeling van de Intratuin bij Hilversum is het druk. Watertandend kijken mensen naar de kaartjes: perzik, nectarine of wat te denken van een mooi pruimenboompje, een frambozenhaagje of een weelderige druif. Op het etiket lijkt het allemaal simpel. Alles staat er op: een beschrijving van hoe hij eruit ziet als hij vol in bloei staat. Standplaats: zon. Pluktijd: half juli. Winterhardheid: goed. Gemak dient de mens, niets aan de hand.

De eerste weken geniet je. Eerst die prachtige bloesem en daarna kun je de nectarines haast met het blote oog zien groeien. Het is eigenlijk te mooi om waar te zijn: Zuid-Frankrijk op je eigen winderige dakterras.

Maar na een paar weken, komt ie toch: de eerste teleurstelling. De blaadjes zijn lang niet zo groen als op de plaatjes. Zal hij het wel halen? Uit liefde geef je hem een extra plens water. Voor de paar witte beestjes die een paar weken daarop opduiken, koop je een biologisch goedje – jammer dan van die eerste oogst. Over de geringe omvang van de nectarines maak je je nu ook geen zorgen meer: ze zijn toch voor de sier.

Dat ie de eerstvolgende winter niet overleeft, is dan eigenlijk alleen nog maar een bevestiging van wat je al dacht.

Het voorjaar. Wat voor mensen met groene vingers een jaarlijks terugkerend feest is, is voor de gemiddelde huis-tuin-en-keuken-klant een geldverslindende hobby. Jaarlijks besteden Nederlanders ruim 4 miljard euro aan hun tuintjes, balkonnen en dakterrassen, zo blijkt uit recent onderzoek door het Productschap Tuinbouw. En dat dit bedrag ondanks de crisis zo hoog is, zegt eigenlijk al genoeg. Want ieder jaar proberen we het toch weer opnieuw.

Als ik nou iets koop tegen de wind, dan moet het toch wel lukken met die nectarine op mijn zonovergoten dakterras?

Wie echt op safe wil spelen gaat naar Ome Joop in Kortenhoef, twee deuren verderop bij de Intratuin. Hier niet de onzekerheid maar ook niet de illusie dat jij en je plantjes samen oud gaan worden. Want Ome Joop is, al 34 jaar, helemaal gespecialiseerd in het kweken van zogeheten eenjarigen: plantjes die een seizoen meegaan. Viooltjes, Vlijtige Liesjes, Lobelia’s, Knolbegonia’s, Savinia’s – hier gaat alles per strekkende meter, vijf kassen vol.

Pas na de IJsheiligen (12, 13, 14 mei, het definitief eind van de vorst), met alle zon- en feestdagen open, gaat het hier echt los. Toch beginnen met een zonnige dag als deze bij veel mensen de vingers te jeuken. De zusjes Elly en Roelie Wallenburg komen hier echt al járen voor hun ‘zomergoed’. Zo’n honderd euro zijn ze van plan om te besteden. In hun karretje staan vier hangplantjes met kleine blauwe bloemetjes: ‘Geen idee hoe ze heten, maar zijn ze niet enig?’

Of het ze lukt om ze mooi te houden? ‘Ja hoor, helemaal geen probleem: lekker sproeien en dompelen hè, ja, in een emmer. En dan voedsel geven, van die heel kleine platte balletjes.’

Maar Krijn Spaan (66), kweker op klompen, pal tussen de Intratuin en Ome Joop, zegt het heel eerlijk. ‘Een mooie tuin is niet voor iedereen weggelegd. Dat is de spijker op zijn kop.’ En ja, teleurgestelde klanten heb je veel, weet hij. Daar doe je niets tegen: het ligt niet aan zijn bloemen, maar aan de verzorging.

‘Vorige week zaterdag heb ik aan vijf verschillende mensen staan uitleggen hoe ze hun gazon, want daar is het nu de tijd voor, moeten oppeppen.’ Voor de kweker is het eigenlijk niet meer te doen, al die voorlichting. ‘Ik moet voor mijn plantjes zorgen.’

Dat hij zoveel advies geeft, heeft ook te maken met zijn ‘nevenfunctie’, als professioneel vraagbaak. Jarenlang had hij zijn eigen tuinrubriek bij het NCRV-programma Plaza waar hij vragen van luisteraars over tuinen en tuinproblemen beantwoordde, en nu doet hij hetzelfde bij Radio Max. Ook schreef hij in 2005 ‘Tuinier met plezier, Probleemloos tuinieren’ en geeft hij eens een lezing hier of daar.

De meest voorkomende problemen: ‘Van alles: luis, ongedierte, schimmels, hoe te bemesten en wanneer te snoeien, de hortensia bijvoorbeeld. Of rozen en druiven, kijk, die moet je nu niet snoeien. Dan bloeden ze dood.’

Tuinieren, vat hij even gauw samen, is eigenlijk een kwestie van grondbewerking (aarde, mest), de goede standplaats (zon of schaduw) en water (niet te weinig, maar zeker ook niet te veel) en lucht / licht. ‘Als je die dingen op orde hebt, gaat het er al een stuk beter uitzien.’

Wat dat betreft is de kwekerij van Krijn Spaan echt voor gevorderden. Zijn specialiteit: bijzondere vaste planten – heesters, rozen, grassen. Hij kweekt ze al 35 jaar allemaal zelf op, alles biologisch. ‘Kijk hoe mooi, Longkruid blauw – daar kan ik echt van genieten’, zegt hij lopend door zijn weelderige ‘lusthof’ waar de bijzondere planten staan om te ‘vermeerderen’. ‘Nee, zo mooi als hier wordt het bij klanten natuurlijk nooit. Maar ja ik werk hier elke dag van 7 tot 21 uur. Ja, en nu is het nog niets. Moet je hier over twee weken eens komen: alles in bloei.’

Bij de Intratuin intussen denken ze er toch heel anders over. Daar is de houding meer: kan niet bestaat niet. Verstand van groen of niet, een mooie tuin is voor iedereen binnen handbereik. Desnoods zonder al te veel groen. Want in vierkante meters beslaan de bomen, planten en struiken zeker minder dan de helft van het winkeloppervlak.

Onder het motto ‘Alles wat wij doen, begint met groen’, is werkelijk alles te koop: tuinkabouters, leuke laarzen en sjaals, gereedschap, vogelhuisjes, tafellinnen, serviezen en geurkaarsen, boeken, terrasverwarming, lounge-sets.

Onwetendheid lijkt hierbij Pokon voor het tuincentrum zelf. Want hoe minder je weet, hoe meer spullen en middeltjes je nodig hebt om er toch wat van te maken. ‘We maken het onze klanten zo gemakkelijk mogelijk’, noemt Lex van Horssen van Intratuin Nederland dat.

Het gevolg is welbekend: kom binnen voor een zakje aarde, loop naar buiten met een kar vol buitenplanten, een zak mest, een zak handige hydratatiekorrels, een nieuw, scherp snoeimes, en een paar vrolijke tuiniershandschoenen, en... shit, de aarde vergeten.

Voor wie niet houdt van gesleep met gietertjes water zijn er computergestuurde sprinklersystemen. Voor wie onkruid wieden tijdverspilling vindt, is er wel een fles of spuitbus. En voor wie überhaupt helemaal niets met groen heeft, is er zo mogelijk nog meer op de markt.

Voor de vrouwen: decoratieve elementen als vazen (ook leuk zonder iets erin) en roestige emmers (wel nieuw!). Maar ook: Mexicaanse terraskachels. En wat zeker anno 2010 niet mag ontbreken, mannen, is de buitenkeuken.

Dat is het grappige, constateert Van Horssen, tuinieren haalt zelfs bij de moderne mens de meest traditionele rolverdeling naar boven. ‘De vrouwen bepalen hoe het interieur en de tuin eruit zien. Maar zodra ze hier weg gaan, moet de man het zware werk doen. Die vinden het prachtig: grasmaaien, houthakken, het verticuteren van het gazon. Heb ik het afgelopen weekend ook weer gedaan: heerlijk!’

Duurzaamheid en gemak, dat zijn eigenlijk de twee hoofdstromingen van dit moment, aldus Horssen. ‘Mensen zijn klaar voor ecologische producten, voor verantwoord gekapt of gerecycled hout, maar ook biomest en biologische bestrijdingsmiddelen.

‘En gemak: we willen wel een mooie tuin, maar we willen er niet te veel tijd mee kwijt zijn. We willen direct resultaat, en dus kiezen we planten die meteen al volgroeid zijn.’

Alles doet het bedrijf er aan om de klant thuis zijn weelderige droomtuin te laten verwezenlijken. Etiketten en de kaartjes bij de bloemen en planten. Grote borden in de winkel met: Nu doen! Op de website kun je verschillende borderplannen uitprinten inclusief bijpassend boodschappenlijstje. Helemaal in is de Eetbare Tuin, een oase van verse kruiden en groenten. Of de mediterrane tuin met Olijven, Oleanders en palmboven: je kunt het zo gek maken als je wilt.

Wat we ondertussen lijken te vergeten: dat tuinieren juist ook zo eenvoudig kan zijn, met een beetje liefde en wat meer geduld. Het is voorjaar. De natuur doet zijn werk. Ziedaar! Sinds gisteren is de klimop eigenstandig begonnen met uitlopen. Gewoon, gratis en voor niks. Stekkies van de buurman.

Meer over