ColumnFrank Kalshoven

Het kabinet laat het nog een keer breed hangen

null Beeld
Frank Kalshoven

In de Voorjaarsnota die het kabinet vorige week aan de Kamer stuurde, doet het een greep uit de kassen van zelfverzonnen fondsen om nog meer onbezonnen uitgaven te kunnen bekostigen. Het begrotingsbeleid is een farce, mede door toedoen van de oppositie. Misschien komt er nu een einde aan.

Eerst: waaraan wil het kabinet meer (groot) geld uitgeven dan bedacht bij de Miljoenennota? Dan: waar betalen ze het van?

De eerste grote extra uitgave is de koppeling van de AOW aan de voorgenomen verhoging van het wettelijk minimumloon. Dit was de uitdrukkelijke wens van de Eerste Kamer. Kosten: 2,4 miljard euro. Onbezonnen? Jazeker. Na deze ronde gaat er nooit meer iemand het minimumloon verhogen, omdat deze kosten voor de schatkist exorbitant zijn. Er verdienen grofweg 200 duizend volwassenen het minimumloon en als die allemaal voltijds zouden werken, verdienden die samen in een jaar 4 miljard euro bruto.

De tweede grote uitgave betreft defensie. Kosten: 2,2 miljard. Plotseling (Oekraïne) wil Nederland voldoen aan de Navo-eis om 2 procent van het nationaal inkomen uit te geven aan defensie. Onbezonnen? Jazeker. De defensieuitgaven in Nederland dalen al decennia van jaar op jaar. Laagste punt: 1,04 procent van het nationaal inkomen in 2014. Het kabinet wil dit dus bijna verdubbelen. Defensie zal dit geld in dit tempo met de beste wil van de wereld niet zinnig kunnen uitgeven. 2 procent op lange termijn? Prima. Maar groei daar langzaam naartoe.

Derde klapper: compensatie van spaarders die bezwaar hebben gemaakt tegen hun belastingaanslag. Kosten: 3,6 miljard. Onbezonnen? Nee, want dit vloeit voort uit een arrest van de Hoge Raad. Maar wel zonde van het geld.

Vierde grote kostenpost: steunpakketten voor gestegen energieprijzen. Kosten: 3,2 miljard in 2021 en nog eens 2,8 miljard in 2022. Onbezonnen? Grotendeels, want veel van dat geld is terechtgekomen bij huishoudens die dat geld helemaal niet nodig hebben.

Waar betaalt het kabinet dit allemaal van? Door wat lasten te verhogen en verder vooral op de pof. Het tekort in de schatkist zal dit jaar 3,4 procent belopen, om in de jaren nadien maar heel licht te dalen. Dat de staatsschuld niet snel stijgt in procenten van het nationaal inkomen, is vooral te danken aan een schuldmeevaller vorig jaar én aan de hoge inflatie. Voor een grote schuldenaar als de overheid is inflatie een zegen.

De smerigste truc, als ik het zo mag zeggen, is 2,2 miljard euro ‘bezuinigen’ op de zelfverzonnen en ongedekte fondsen voor klimaat, transitie en groei om hier lopende uitgaven mee te bekostigen. Dat is balletje-balletje spelen met belastinggeld op het allerhoogste niveau.

Het kabinet lijkt zich inmiddels zelf ook te realiseren dat er een einde moet komen aan de budgettaire idioterie. ‘Met het omvangrijke investeringspakket’, schrijft het kabinet, hiermee zowel doelend op het financieel ambitieuze coalitieakkoord als op de extra uitgaven dit jaar, ‘is wel de grens bereikt van wat het kabinet acceptabel acht om uit te geven.’ Niet nóg meer geld uitgeven. ‘Voor nieuw beleid met gevolgen voor de begroting zal dus in beginsel dekking geleverd moeten worden.’

Dit inzicht, zegt de zwartkijker, hadden ze tijdens het voeren van de coalitiebesprekingen al moeten hebben. Ik zeg: liever laat dan nooit.

Frank Kalshoven is oprichter van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over