reportage

Het is lastig om nog een nieuwe fiets te bemachtigen. ‘Sorry, nog 165 nachten slapen’

Corné van Dijk in zijn werkplaats in Breda.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Corné van Dijk in zijn werkplaats in Breda.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Van alles en nog wat is wegens corona verboden, maar fietsen wordt nu juist aangeraden. Alleen: wie nu een nieuwe fiets probeert te kopen, komt bedrogen uit. ‘Je moet mazzel hebben.’

Een vrachtwagen manoeuvreert over de parkeerplaats van de grote fietswinkel tot de achterkant van de enorme oplegger voor de deur van het magazijn staat. ‘Daar zijn ze’, zegt een argeloze klant van Louis van Dijk Fietsen in Breda, ‘nieuwe fietsen.’ Waarom winkeleigenaar Corné van Dijk van nee schudt, wordt duidelijk als de laadruimte opengaat: waar plek is voor honderden nieuwe fietsen, staan er maar een paar, vooral mountainbikes. ‘Dit is ongeveer 3 procent van wat ik normaal binnen krijg’, legt Van Dijk uit. ‘En deze hadden er in september vorig jaar al moeten zijn. Over een paar uur heb ik ze allemaal verkocht.’

Alleen de werkplaats van Van Dijks fietsenzaak mag nu open, en daar is het veel drukker dan normaal. Corona is een impuls voor het fietsen, zowel als vrijetijdsbesteding als alternatief voor het openbaar vervoer. ‘Er wordt meer gefietst, dus meer gerepareerd. Plus dat klanten langer met hun fiets moeten doen.’ Want in 2021 gaat het heel moeilijk worden om een nieuwe e-bike, racefiets, mountainbike of middenklasse-stadsfiets te kopen. ‘Tot augustus vorig jaar was het top, maar toen was de voorraad uitverkocht’, zegt Van Dijk.

Wat is er aan de hand? In maart en april vorig jaar brak er paniek uit in de fietsbranche. Corona zou, dat wist de handel zeker, de vraag naar fietsen volledig wegslaan. Hun reflex: ik moet van mijn orders af. Maar in mei sloeg het sentiment om en explodeerde de vraag. Consumenten annuleerden hun vakanties en besteedden het uitgespaarde geld dan maar aan een sportieve fiets om het gedwongen thuisblijven enigszins te compenseren. Tegelijkertijd nam het forenzen per fiets toe. Zo raakten de bestaande voorraden fietsen én fietsonderdelen in no time op en doordat ze hun orders hadden afgezegd, moest de Nederlandse handel achteraan aansluiten voor nieuwe voorraad.

Dat is een probleem nu de wereldwijde fietsenvraag groter is dan de maximale productie in, voor het overgrote deel, China en Taiwan. Doordat in Azië álle fabrieken weer draaien en in Europa en de VS niet, is bovendien de vraag naar Aziatische containerruimte groter dan het aanbod, waardoor een container uit China nu 8.000 euro kost, tegen 1.500 in juni vorig jaar.

Een grotere vraag dan aanbod betekent prijsstijging. Een fiets is dit jaar naar schatting minstens 10 procent duurder voor de consument. Als die er al eentje te pakken kan krijgen. ‘Daarbij geldt: hoe kieskeuriger je bent, hoe langer je op een fiets moet wachten’, zegt Huub Lamers, de voorzitter van de sectie fietsen van RAI Vereniging waarbij de complete Nederlandse fietsbranche is aangesloten. ‘Vooral racefietsers stellen heel specifieke eisen.’

Wie een fiets in een weinig verkochte maat zoekt of bereid is de eisen drastisch te verlagen, maakt een kans. ‘Er zijn her en der nog genoeg fietsen te koop en er wordt weer volop geproduceerd’, nuanceert Lamers, die ook de baas is van fietsfabrikant Gazelle. ‘Maar je moet een beetje mazzel hebben dat de fiets van jouw keuze erbij staat. Je moet verder van huis op zoek en er wat moeite voor doen.’

Remmen, wielassen? De schappen zijn leeg

Dat hij dit jaar omzet misloopt, staat vast, vertelt Harmen van der Meulen, oprichter en baas van Futurumshop, dat via internet racefietsen, mountainbikes en alles eromheen verkoopt. Niettemin overtrof zijn omzet vorig jaar zijn stoutste dromen. ‘We zijn van 35 miljoen in 2019 naar 60 miljoen in 2020 gegaan.’ Maar vooral dankzij de verkoop van onderdelen, accessoires en kleding. ‘Fietskleding van ons eigen merk stokte bijvoorbeeld niet, want dat produceren we alleen in Europa.’

Dat de aanvoer van fietsen en fietsonderdelen zo is afgenomen, komt volgens Van der Meulen doordat ‘we alles zo goedkoop mogelijk willen hebben’, waardoor de fietsindustrie is geconcentreerd in Azië, vooral Taiwan. Gevolg: nauwelijks mondiale spreiding van de productie van fietsframes en, belangrijker, fietsonderdelen. ‘Eén heel grote fabrikant maakt spullen die op bijna elke fiets in de wereld zitten. En dat bedrijf is door zijn omvang minder wendbaar. We horen van onze fietsleveranciers dat hun levertijd nu 12 maanden is.’ Fietsverkoper Van Dijk in Breda kreeg zelfs ‘500 dagen’ te horen.

De werkplaats van Louis van Dijk Fietsen in Breda. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
De werkplaats van Louis van Dijk Fietsen in Breda.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het gaat om het Japanse Shimano, producent van trapassen, versnellingsapparaten, wielassen, velgen, remmen, kortom alle onderdelen die onmisbaar zijn voor een fiets. ‘Onze levertijden, daarover staan we in nauw contact met onze klanten. Daar doen we verder geen uitspraken over’, zegt Lennard Vis, marketingmanager van Shimano Benelux. ‘Niemand had deze explosieve groei voorzien, maar onze fabrieken draaien nu weer op volle sterkte.’ Verhogen, laat staan verdubbelen van de productie is volgens Vis fysiek volstrekt onmogelijk. ‘Bovendien kan op deze ongekende piek een dal volgen.’

Vis erkent dat Shimano een ‘belangrijke speler is’ en dat de markten voor bijvoorbeeld fietssturen en zadels ‘gefragmenteerder’ zijn. ‘We zitten op heel veel fietsen, ook stadsfietsen, wat de grootste markt is.’ Hij wijst erop dat de populariteit van fietsen al geruime tijd stijgende was toen de coronapandemie er een extra impuls aan gaf. ‘Wij zien de mindere beschikbaarheid van fietsen dan ook als de uiting van een heel positieve trend.’

Daarmee spreekt Vis voor de hele branche: het fietsentekort is het gevolg van iets goeds en iets gezonds. Maar de vraag blijft wanneer iedereen weer een nieuwe fiets kan kopen om dat goede te doen. ‘Misschien volgend jaar', zegt eigenaar Corné van Dijk van de fietsenzaak in Breda voorzichtig. ‘Ik moet mijn klanten zo vaak teleurstellen, vreselijk. Tegen een jongetje dat heel trots was dat hij zijn eerste nieuwe fiets kon kopen, moest ik zeggen: sorry joh, nog 165 nachtjes slapen.’

Meer over