ColumnKoen Haegens

Het groene kapitalisme gaat de klimaatcrisis niet stoppen

null Beeld

Daar sta je dan, met je verantwoord belegde spaargeld. Net gewend om op feestjes te vertellen hoe ‘sustainable’ en met ‘impact’ je bezig bent, moeiteloos strooiend met afkortingen als ‘ESG’ en ‘SDG’, want een betere wereld begint met jouw euro’s – en dan komt een 43-jarige wijsneus vertellen dat het allemaal geen moer uitmaakt.

‘Duurzaam beleggen is uiteindelijk weinig meer dan een marketing hype’, schreef Tariq Fancy begin maart in een opiniestuk in USA Today. ‘Wall Street wast het economische systeem groen en creëert al doende een dodelijke afleiding.’

Het is niet voor het eerst dat die kritiek klinkt. De reden dat onder meer The Guardian en afgelopen weekeinde het FD er uitgebreid aandacht aan besteedden, is de achtergrond van de auteur. Fancy stond tot voor kort aan het hoofd van de duurzame beleggingstak van BlackRock. Dat is de grootste vermogensbeheerder ter wereld. Zij waakt over een slordige 9.000 miljard dollar van pensioenfondsen en andere kapitaalkrachtige partijen. Onder die klanten groeit de populariteit van maatschappelijk verantwoord beleggen razendsnel.

Toch zal al dit geld volgens Fancy de aarde niet gaan redden. Hij waarschuwt voor greenwashing. Bedrijven trekken ineens een groen jasje aan, zonder hun vervuilende gedrag te veranderen. Olieconcern Repsol kwam in 2017 al met een groene obligatie. Net als Schiphol.

Ondertussen blijft er meer dan genoeg vraag naar ouderwetse ‘bruine’ investeringen. Het gevolg, concludeert een verbitterde Fancy: groen beleggen is een zoethoudertje. Een speeltje van rijke families, bankiers en fondsbeheerders die elkaar schouderklopjes geven. Maar door ons in slaap te sussen, staat het échte verandering in de weg.

Wat de oud-BlackRock-man eigenlijk betoogt, is dat de financiële sector niet de motor is waarvoor zij zichzelf houdt. Dat klopt. Op papier staat zonder financiering het ganse raderwerk stil. Geld is het bloed van de wereldeconomie. Financiële instellingen zijn in die metafoor het hart dat het rondpompt. Maar mede door het ruime monetaire beleid van de centrale banken zijn er euro’s en dollars in overvloed. Er is op dit moment geen wapenfabrikant of kolenboer die de deuren moet sluiten louter wegens gebrek aan krediet.

Fancy heeft natuurlijk gelijk als hij zegt dat alleen overheidsingrijpen de klimaatcrisis kan stoppen. Kom maar door dus met die mondiale CO2-heffing. Maar dat betekent niet dat het helemaal niks uitmaakt wat beleggers doen. Dankzij de enorme vraag naar groene investeringen betalen bouwers van windmolenparken of overheden die huizen laten isoleren, minder rente.

Misschien nog wel belangrijker: de financiële sector is niet de motor achter de strijd tegen klimaatverandering, maar dankzij de groene beleggingshype ook niet langer de rem. In de 17de en 18de eeuw, zo beschreef de economisch historicus Albert Hirschman in zijn klassieker The Passions and the Interests, veranderde het najagen van financieel gewin van een zonde in een welkome afleiding. Beter dat mannen met een overschot aan ambities en testosteron zich uitleefden in de economie dan op het slagveld.

Iets dergelijks geldt ook voor ethisch beleggen. Liever wat overdreven groene beloften, dan concerns die met hun winsten klimaatsceptici sponsoren.

Meer over