Nieuws

Helft verkeersleiders van ProRail in Utrecht niet inzetbaar, rest kan niet pauzeren

De problemen bij de treinverkeersleiding van ProRail zijn ernstiger dan de spoornetbeheerder tot dusver heeft toegegeven. Op de belangrijkste verkeerspost van het land, Utrecht, is de helft van de circa honderd treindienstleiders niet inzetbaar. Het personeel dat wel werkt, krijgt soms te horen dat ze geen pauze kan nemen omdat er niemand is om hen zelfs maar tijdelijk te vervangen.

Peter van Ammelrooy
Nieuwe verkeersleiders worden opgeleid in het trainingscentrum van ProRail in Utrecht.  Beeld ANP
Nieuwe verkeersleiders worden opgeleid in het trainingscentrum van ProRail in Utrecht.Beeld ANP

De problemen spelen al jaren. Er is een tekort aan instroom van nieuwe treindienstleiders. De spoornetbeheerder kan niet genoeg mensen vinden die geschikt zijn voor het vak van treindienstleider. Er melden zich elk jaar duizenden kandidaten, maar slechts een klein percentage komt door de voorselectie en haalt de eindstreep. Voor het soepel laten verlopen van de treinenloop zijn er 750 regelaars nodig: ProRail zit met zestig vacatures.

Het tekort wordt verder in de hand gewerkt omdat een vrij grote groep met pensioen is gegaan, of naar andere afdelingen van ProRail is overgestapt. ‘Die vragen we nu om tijdelijk in te springen’, aldus een woordvoerder.

Ondanks die noodgreep is er onvoldoende reserve om ziekteverzuim op te vangen en moet Prorail steeds vaker de treinenloop uren stilleggen omdat er niemand is om over de veiligheid van het spoor te waken.

De blamage was groot toen ProRail op 2 november rond half 6 ’s middags bekend moest maken dat er een dag later voor een groot deel van de dag tussen Arnhem en Utrecht, tussen Ede-Wageningen en Barneveld Centrum en tussen Maarn en Rhenen geen treinen zouden rijden. Er was een verkeersleider ziek geworden en er was geen vaste back-up, noch iemand die in kon vallen. Die dag waren er ook al treinen uitgevallen op een deel van deze en andere trajecten.

Vier uur later meldde zich alsnog een verkeersleider die de dienst kon overnemen. Die was eerder onbereikbaar geweest.

Boetekleed

De werkdruk op de verkeersposten is al jaren hoog. Topman John Voppen trok donderdag het boetekleed aan, na het zoveelste bericht over onvrede bij treindienstleiders. ‘Ik snap dat mensen boos zijn. In het verleden zijn zaken niet goed aangepakt en hebben we bij onze besluiten onvoldoende geluisterd naar treinverkeersleiders en decentrale verkeersleiders. Dat raakt mij. We hadden forser moeten ingrijpen toen bleek hoe moeilijk het is om een robuuste bezetting op de posten te realiseren.’

De leiding gooit het roer om, stelt Voppen. ‘We hebben geleerd van het verleden en pakken de problemen nu samen met de mensen aan, door onder meer beter te luisteren en gehoor te geven aan hun zorgen. Directeur Verkeersleiding Hans Smits, operationeel directeur Ans Rietstra en ik geven samen uitvoering aan deze nieuwe koers.’ Voppen wordt door sommigen verweten dat hij zich te weinig persoonlijk heeft bemoeid met deze slepende kwestie.

De afgelopen maanden zijn tal van oplossingen aangekondigd om het tekort weg te werken en de werkdruk te verminderen. Vorige week maakte ProRail bekend dat alle alle treinverkeersleiders en decentrale verkeersleiders een compensatie krijgen.

Verder is het samenvoegen van verkeersposten tot tenminste 1 januari 2025 opgeschort, met uitzondering van de posten Kijfhoek en Rotterdam. Die gaan samen op in de nieuwe post Barendrecht. Bij Kijfhoek (Zwijndrecht) ligt het grootste rangeerterrein van Nederland, dat vooral wordt gebruikt om goederen uit de Rotterdamse haven verder te vervoeren. Kijfhoek wordt ook al jaren geplaagd door technische problemen.

Uitval

Eind juli werd bekend dat de toenmalige directeur van de verkeersleiding, Roel Salden, per 1 september zijn functie zou neerleggen. Hij zou zich niet langer de ‘juiste’ persoon beschouwen om ‘de basis op orde te brengen’ op de verkeersleidingsposten. ‘Ik ben meer een vernieuwer en een veranderaar’, bleek uit een intern bericht. Het personeel zou Salden verwijten dat hij niet luistert naar de onvrede op de werkvloer, en in het bijzonder de weerzin die leeft tegen het samenvoegen van posten.

Al eerder ging ProRail over tot een achtvoudige verhoging van de begroting voor werving en selectie. Het slagingspercentage onder de mensen die geselecteerd worden voor de opleiding tot verkeersdienstleider is gestegen van 50 procent naar 70. Omdat de klassen voller raken, kan een groter deel van de uitstroom worden opgevangen. Toch moet de treinreiziger tot halverwege 2023 rekening houden met treinen die blijven staan omdat ProRail de verkeersleidingsposten niet voldoende bemand krijgt.

Meer over