Handel in natura, da's goud geld

Onlangs schreef de Volkskrant enthousiast over een Schotse brouwer met een onalledaagse obligatie: wie geld steekt in het Edinburghse Innis & Gunn kan de rente laten uitbetalen in geld, of, jawel, in bier. In Britse ponden levert de mini-obligatie 7,25 procent rendement op, terwijl de waarde in gerstenat neerkomt op 9 procent. Dat is helemaal niet zo onalledaags, tikten lezers de Volkskrant op de vingers. Want ook de Stads brouwerij Eindhoven betaalt de rente op obligaties uit 'in natura', net als de Brouwerij Egmond, maker van het abdijbier Sancti Adalberti. En er blijken niet alleen bierobligaties te zijn, maar ook hamburger- en gebaksvarianten. Interessant voor bedrijven om klanten aan zich te binden én om investe ringen binnen te halen zonder afhankelijk te hoeven zijn van de banken. Misschien een idee dat de Grieken hun schuldeisers terugbetalen in ouzo?

Jan Huijgen van De Eemlandhoeve bij zijn biologische Blonde d'Aquitaine-koeien. Beeld Marcel van den Bergh
Jan Huijgen van De Eemlandhoeve bij zijn biologische Blonde d'Aquitaine-koeien.Beeld Marcel van den Bergh

Oersoep Brouwerij, Nijmegen

In de oude Honig-fabriek in Nijmegen, van waaruit vroeger de geur van Brinta, pakjessaus en luiewijvensoep over de Waal wasemde, zit tegenwoordig brouwerij Oersoep, maker van pale ales, saisons en andere speciaalbieren. 'Onderscheidend door hun verfijnde houtlagering, droge bieren, wilde gisten en zelfgerookte mout', zoals de Amsterdamse slijterij De Bierkoning het verwoordt.

Oersoep haalde onlangs 250 duizend euro binnen dankzij crowdfunding, nadat een eerdere crowdfundingsronde al 230 duizend euro had opgeleverd. Een flink deel van de investeerders koos ervoor hun rendement niet in geld, maar in gerstenat te laten uitbetalen, vertelt mede-eigenaar Kick van Hout (40). Wie voor geld koos, ontving 5 procent rente, terwijl natura 10 procent opleverde, uitgekeerd in bier.

'De eerste crowdfundingsronde kozen veel mensen toch voor uitbetaling in geld, omdat we de minimuminleg op 5.000 euro hadden gesteld. Een rendement van 500 euro aan bier per jaar, oftewel minstens 125 flesjes, is voor sommigen dan toch een beetje veel van het goede. Bij de tweede crowdfundingsronde waren er veel mensen die 1.000 of 2.000 euro inlegden en die wilden vaak wel de rente in bier krijgen.'

Met het geld van de eerste investeerdersronde bekostigde Oersoep een brouwinstallatie, gistingstanks en de verhuizing naar de Honig-fabriek. De 250 duizend euro van de laatste crowdfundingsronde komt ten goede aan een betere flessenvulmachine en een grotere brouwketel met meer vergistingscapaciteit, zegt Van Hout. Hij merkt dat investeerders uitbetaling in natura een uitstekende vorm van klantenbinding vinden. 'Als consument engageer je je in de supermarkt constant aan Unilever door hun producten te kopen. Dit is onze manier om mensen bij ons bedrijf te betrekken.'

De Eemlandhoeve, Bunschoten-Spakenburg

Wie voor 1.000 euro participeert in de Eemlandhoeve van boer Jan Huijgen (57), krijgt als rente tien jaar lang jaarlijks voor 50 euro aan vlees van Huijgens biologische Blonde d'Aquitaine-koeien: saucijzen, hamburgers, biefstuk van de haas, etc. Vegetariërs krijgen aardappelen, groente en fruit van het erf. Zo heeft de Eemlandhoeve al 95 duizend euro opgehaald. 'In het najaar organiseren we onze Vriendendag. Dan verwacht ik de honderdduizendste in het zonnetje te kunnen zetten', zegt Huijgen.

Waar veel boeren kiezen voor 'groter, groter, groter' om het hoofd boven water te houden, kiest Huigen voor 'breder, breder, breder', legt hij uit. De Eemlandhoeve is af te huren voor vergaderingen, er zijn een boerderijwinkel en een restaurant met uitzicht op de koeien in de potstal. Ook doet Huijgen aan educatie, 'om de burger weer een beetje boer te maken'. 'Laatst was hier een meisje uit Amersfoort. Een van mijn koeien had net gekalfd. Ze dacht dat er een 'zak met vier piemels' onder de koe hing, wat een uier was wist ze niet. Dan merk je hoe groot de vervreemding is.'

De 95 duizend euro heeft Huijgen gebruikt om het restaurant en de winkel te vernieuwen en bestrating aan te leggen voor het restaurant. 'Je kunt als boer ook klassiek naar de bank gaan voor een lening. Ik dacht: ik ga rechtstreeks naar de burger.' Investeren in de Eemlandhoeve is niet alleen interessant omdat de rente met 5 procent een stuk hoger ligt dan op een spaarrekening. 'Als opa's en oma's geld geven aan hun kinderen kopen ze er toch maar een iPad van. Hier kopen ze participaties in De Eemlandhoeve, zodat kleinkinderen weer leren waar hun eten vandaan komt.'

Driekant, Zutphen

In natura-obligaties nieuw? 'Ik doe het al veertig jaar', zegt de Zutphense ondernemer Henk Smit (62). Smit bestiert Driekant, een biologische bakkerij annex lunchroom vlak achter het Zutphense station. Wie een obligatie van Driekant koopt, kan kiezen voor rente in geld of uitbetaling in brood, koffie, gebak, chocola en koekjes. In natura is wat waarde betreft net iets lucratiever dan de gewone rente.

Een 3-jarige obligatie levert bijvoorbeeld 3 procent rente op, of 4 procent als je voor natura kiest. Op een 3-jarige natura-obligatie van 500 euro betekent dat bijvoorbeeld drie maal voor 20 euro aan viennoiserie en gebak van Driekant, plus de 500 euro terug aan het einde van de looptijd.

Niet iedereen kiest voor uitbetaling in natura. 'Het is ongeveer fiftyfifty', zegt Smit. 'Mensen uit de buurt kiezen wat makkelijker voor natura, want als je ver weg woont, is het wat minder handig om je rendement aan boodschappen te moeten komen ophalen.'

null Beeld .
Beeld .

Met zijn recentste obligatie-uitgifte heeft Smit 60 duizend euro opgehaald. 'We waren uitgegaan van 42 duizend euro, geld dat we willen gebruiken voor een uitbreiding. Zodra de mail uitging, stroomden de reacties binnen van bedrijven, leveranciers, klanten en bekenden in binnen- en buitenland. Mensen vinden het leuk om me te steunen en financieel is het ook interessant, want als ze hun geld op de bank zetten krijgen ze bijna geen rente.'

'Het geld dat je op deze manier krijgt, voelt anders dan wanneer je het van de bank zou lenen. Je geeft het nog bewuster uit, omdat zoveel mensen vertrouwen in jou hebben gesteld.'

Meer over