NIEUWS

Groen plan voor Tata Steel moet staalindustrie voor Nederland behouden (en 40 duizend banen)

Vakbond FNV wil op korte termijn zowel een kooksfabriek als een van de hoogovens van Tata Steel in IJmuiden sluiten en vervangen door een groenere productiewijze van ijzer en staal. Met dit plan, dat vrijdag is gepresenteerd, doet de bond een uiterste poging de staalindustrie en 40 duizend banen voor Nederland te behouden, én een einde te maken aan de milieuoverlast van het bedrijf.

Dronefoto van staalfabrikant Tata Steel in IJmuiden.  Beeld Sem van der Wal / ANP
Dronefoto van staalfabrikant Tata Steel in IJmuiden.Beeld Sem van der Wal / ANP

Zeker is dat staal nog zeker een eeuw lang onmisbaar zal zijn. Als de staalindustrie verdwijnt in Nederland zal het elders moeten worden ingekocht, waardoor Nederland nog afhankelijker wordt van met name Aziatische import. Daar zijn de fabrieken nog vervuilender. De FNV wil het staal daarom voor Nederland behouden, maar wel meteen verduurzamen.

Tata Steel heeft nu twee kooksfabrieken en twee hoogovens. Die moeten worden vervangen door zogenoemde DRI (Directe Reductie IJzer) en vlamboogovens die niet langer op zeer vervuilende kolen opereren. De DRI zou in de toekomst op waterstof kunnen werken. En zo lang dat niet optimaal functioneert, op gas. De vlamboogoven werkt op basis van windenergie.

Peperdure renovatie

De Kooksfabriek 2 en Hoogoven 6 zijn nu al toe aan een peperdure renovatie. FNV wil dat daarvan wordt afgezien en dat die worden gesloten. Ter vervanging zouden de vlamboogoven en een DRI-installatie moeten worden gebouwd. ‘Als daar in het tweede kwartaal van 2022 kan worden begonnen, zijn die in 2025 klaar’, zegt FNV-bestuurder Roel Berghuis. Ook Kooksfabriek 1 en Hoogoven 7 zouden daarna moeten plaatsmaken voor installaties die werken op waterstof en groene stroom, in plaats van kolen. In 2030 kan de CO2-uitstoot met 55 procent zijn verminderd en in 2040 met 95 procent. Hierdoor voldoet Tata aan het Klimaatakkoord.

‘Het huidige staalbedrijf ligt onder vuur. Verouderde installaties en de gehanteerde productieprocessen doen een aanslag op het milieu en de leefbaarheid in de directe omgeving van het bedrijf. Helder is dat het productieproces in IJmuiden ingrijpend zal moeten vernieuwen en vergroenen om een toekomst op deze locatie te hebben. Duidelijk is ook dat de huidige eigenaar – die het bedrijf in de verkoop heeft gezet – de daarvoor benodigde investeringen niet zal willen doen.’

Ondergrondse opslag CO2

De directie van Tata Steel in IJmuiden, die in de klem zit van de eigenaren in India, heeft tot nu toe gekozen voor ondergrondse opslag van CO₂. Voor deze tijdelijke reductie van minimaal 5 miljoen ton CO₂ per jaar is een investering van naar schatting 3 miljard euro nodig. ‘Dat is veel geld voor een tijdelijke oplossing, want uiteindelijk zal het staalbedrijf toch over moeten’, zegt de FNV-bestuurder. Toch kiest de directie daarvoor, omdat het bedrijf dan nationale en internationale subsidies krijgt.

Berghuis wil liever dat dit geld wordt uitgespaard en in de DRI en vlamboogovens wordt gestoken. Dat zou een investering van 1,4 miljard vergen, nog niet de helft van het geld dat benodigd is voor opslag - en die hoogstens een tijdelijke oplossing biedt. De vraag is nu of daar ook overheidssteun voor kan worden gekregen, zoals voor de opslag het geval is. ‘Dat vereist politieke steun.’

De FNV zegt dat de technologie van DRI en vlamboogovens zich hebben bewezen. De nabijheid van de huidige en toekomstige windmolenparken op zee maken mogelijk dat er voldoende groene elektriciteit beschikbaar komt. De FNV wijst erop dat het staalbedrijf in IJmuiden winstgevend is en niet voor Nederland verloren mag gaan. Binnen twee maanden wil de FNV een business case maken van het plan, waarna de financiering moet wordt geregeld.

Directe Reductie IJzer

DRI (Direce Reductie IJzer) maakt het zeer vervuilende proces voor het maken van kooks overbodig, nu een voorwaarde om ijzer te kunnen produceren. Hierdoor hoeven geen kolen te worden verstookt, wat tot de enorme uitstoot van CO2 leidt. DRI-erts wordt gemaakt op een installatie die uiteindelijk op waterstof moet gaan werken. Dat kan mogelijk vanaf 2028. Tot die tijd zal voor de productie gas nodig zijn, maar daarvan is de CO2-uitstoot veel lager dan van kolen. ‘Vanaf 2028 kan 20 procent van de benodigde energie al van waterstof komen, oplopend tot 50 procent in 2032. Rond die tijd zal niet alleen voldoende waterstof beschikbaar zijn, maar is de prijs ook concurrerend’, zegt Peter Zonneveld, een van de opstellers van het plan.

Vlamboogovens

Een vlamboogoven, ook wel elektrische oven, is een oven waarin het materiaal wordt opgewarmd door een vlamboog tussen de elektroden en het materiaal. Ongeveer eenderde van de ijzerproductie in de wereld wordt al in elektrische ovens gemaakt, maar tot nu toe kan dat alleen met schrot. Dat maakt de productie van hoogwaardige staalsoorten onmogelijk. Met DRI kan dat wel. De bedoeling is dat de ovens zullen opereren op basis van 80 procent DRI-erts en 20 procent schrot. De vlamboogoven zal een capaciteit moeten krijgen van 2,5 miljoen ton ijzer, net zo groot als de huidige Hoogoven 6 en de vlamboogoven die Tokyo Steel heeft – de grootste in de wereld. Nadelen van veel vlamboogovens zijn vooral het hoge energieverbruik. Maar Tata zou daarvoor windenergie willen gebruiken van zelf aan te leggen parken vlak voor de eigen kust.

Meer over