Analyse

Gorillas en Getir trekken broekriem aan met eerste ontslagronde: ‘kantelpunt’ bereikt voor flitsindustrie

Na twee jaar van onstuimige groei zetten flitsbezorgers voor het eerst het mes in eigen vlees. Getir en Gorillas ontslaan in totaal bijna vijfduizend medewerkers. Staat het flitsbezorgingsmodel onder druk?

Ashwant Nandram en Liam van de Ven
Een bezorger van Getir haalt een bestelling op in een dark store.  Beeld Marcel van den Bergh
Een bezorger van Getir haalt een bestelling op in een dark store.Beeld Marcel van den Bergh

Flitsbezorgdienst Getir ontslaat wereldwijd 14 procent van het personeel, wat neerkomt op 4.480 medewerkers. Ook gaat het minder geld uitgeven aan marketing en kortingsacties. De aankondiging volgt een dag na het bericht dat ook Gorrilas een ontslagronde voorbereidt. Daar komen 300 kantoormedewerkers op straat te staan. Tevens hint het bedrijf op terugtrekking uit vier van de negen landen waar het actief is: België, Italië, Spanje en Denemarken.

Daarmee heeft de flitsbezorgindustrie deze week een ‘kantelpunt’ bereikt, zegt lector stadslogistiek Walther Ploos van Amstel (Hogeschool van Amsterdam). Lang hadden bezorgdiensten – in Nederland Flink, Getir, Gorillas en Zapp – de wind in de rug: dankzij de lage rentestand klotste het investeringsgeld tegen de plinten. De vier haalden een duizelingwekkende 4,3 miljard dollar op bij investeerders. Dat geld werd gebruikt voor agressieve reclamecampagnes, het werven van bezorgers en het uitdelen van kortingscodes.

Met indrukwekkend resultaten als gevolg: in november 2021 maakten 700 duizend consumenten wel eens gebruik van flitsbezorging, blijkt uit onderzoek van Kantar. Een ongekend harde groei: in het eerste halfjaar was dat nog slechts 200 duizend consumenten. Inmiddels telt Nederland 123 zogenoemde dark stores, vanwaaruit de koeriers boodschappen bezorgen, telde vastgoedadviseur Colliers.

Hand op de portemonnee

Maar de omstandigheden zijn fors veranderd. Dankzij de op handen zijnde renteverhogingen komen bedrijven straks minder makkelijk aan kapitaal. Ook vrezen steeds meer consumenten en investeerders een recessie wegens geopolitieke spanningen, hardnekkig hoge inflatie en gekelderde aandelenkoersen.

Met dat vooruitzicht is het volgens deskundigen niet vreemd dat Gorillas en Getir deze week aankondigden de broekriem aan te trekken. Concurrenten Flink en Zapp willen niet zeggen of ze soortgelijke plannen te hebben, maar Van Amstel denkt het antwoord te weten. ‘Die zijn absoluut met hetzelfde bezig. Nu consumenten en investeerders de hand op de portemonnee houden, moeten ze de kosten drukken. En ze gaan zich straks alleen storten op kansrijke markten. Dat zag je ook in een vergelijkbare strijd tussen maaltijdbezorgers Foodora, Deliveroo en Uber.’

Onderzoeker Niels van Doorn (Universiteit van Amsterdam) ziet nog meer bedreigingen voor de flitskoeriers. ‘De bedrijven staan op een heel ander speelveld in vergelijking met een jaar geleden, toen iedereen optimistisch was. Nu kampen ze met een krappe arbeidsmarkt, kritische media-aandacht en meer regulering van beleidsmakers.’

Iets voor de rijken

Van Doorn vraagt zich bovendien af of de vraag naar razendsnelle boodschappen beklijft als bezorgdiensten stoppen met het aanbieden van kortingscodes. ‘Dankzij miljarden aan investeringen kunnen bedrijven stunten met prijzen. Het is een wedstrijd: wie houdt het ’t langst vol. Ze subsidiëren onze boodschappen en ik vraag me af of dat duurzaam is.’

Volgens de onderzoeker is het onvermijdelijk dat de prijzen straks stijgen. ‘Ik denk dat een aanzienlijk deel van de consumenten dat dan simpelweg niet meer kan betalen. Dan wordt flitsbezorging iets voor de beter bedeelden.’

Van Amstel is minder pessimistisch, hij verwacht dat de razendsnelle bezorgservice alleen maar vaker gebruikt zal worden. ‘Toen de bedrijven vorig jaar naar Nederland kwamen dacht ik: dit probeert iedereen een paar keer uit, en dan houdt het op. Maar ik zie gezinnetjes bij mij in de straat waar de bezorger twee keer per dag langsrijdt. We wisten niet dat we dit wilden.’

Great shake-out

Bovendien is het thuisbezorgen van boodschappen op papier ook geen slecht plan. ‘Het hebben van een winkel kost al gauw 20 procent van je omzet: vierkante meters, elektriciteit, beveiliging, personeel. Dark stores die een pak yoghurt verkopen, kunnen dat tegen veel lagere kosten doen.’

Sterker nog: ook supermarkten en elektronicawinkels zullen zich er in de toekomst aan wagen. En juist daarom is die aanstaande zogeheten ‘great shake-out’ volgens Van Amstel zo belangrijk. ‘Er blijft straks maar een zo’n flitsbezorger over met een netwerk van dark stores en bezorgers. Juist dat netwerk is belangrijk. Als Mediamarkt of Coolblue straks ook binnen vijftien minuten een product aan huis wil bezorgen, dan is de flitsbezorger spekkoper. We gaan nog van alles meemaken.’

Meer over