Gepikeerde Rutte schiet tekort in Griekenlanddebat

Het derde steunpakket voor Griekenland komt er, maar bij de VVD zit bloed op de blazer. Ook de virtuositeit van premier Rutte schoot tekort om de schade te beperken.

Frank Hendrickx
Premier Mark Rutte tijdens het debat over het nieuwe steunpakket voor Griekenland. Beeld anp
Premier Mark Rutte tijdens het debat over het nieuwe steunpakket voor Griekenland.Beeld anp

'Ik ben niet geïrriteerd', zei premier Mark Rutte ergens halverwege het debat over het derde steunpakket voor Griekenland. 'Ik waardeer dit debat zeer.'

Hij straalde in alles het tegenovergestelde uit. Het gezicht stond zeldzaam strak, zijn woordstroom bereikte Balkenende-achtige snelheden, humorloze tegenaanvallen overheersten zijn repertoire.

De aanvallen vanuit de oppositie waren dan ook langdurig en striemend. Het gros van het debat ging niet over de 86 miljard die voor Griekenland klaar staat; voor- en tegenstanders wilden vooral dat Rutte door het stof ging voor zijn verkiezingsbelofte in 2012 dat de Grieken geen euro meer zouden krijgen.

Live Griekenlanddebat

De Tweede Kamer debatteert vandaag met premier Mark Rutte en minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem over nieuwe miljardensteun aan Griekenland. Lees hier het liveblog terug.

Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën en Premier Mark Rutte tijdens het debat over het nieuwe steunpakket voor Griekenland. Beeld anp
Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën en Premier Mark Rutte tijdens het debat over het nieuwe steunpakket voor Griekenland.Beeld anp

Volgens Geert Wilders, de belangrijkste electorale rivaal van de VVD, heeft de premier zich in het Torentje 'gelogen'. 'Als u de waarheid had gesproken, had u hier nu niet gezeten'. Pechtold sprak van 'politieke flessentrekkerij'. En in vele varianten klonk het verwijt dat de premier 'het aanzien van de politiek' heeft geschaad. 'Daarom denken mensen: die politici lullen maar wat,' aldus GroenLinks-leider Jesse Klaver.

Rutte bleef stroef herhalen dat hij in 2012 juist 'een oprechte inschatting' maakte: een derde steunpakket zou niet nodig zijn. 'Een verkeerde inschatting, maar geen mens had dit in alle redelijkheid kunnen voorzien.' Echt niet? De oppositie wees er triomfantelijk op dat Ruttes eigen minister van Financiën, Jan-Kees de Jager, destijds zowel voor als na de verkiezingen waarschuwde dat een derde reddingspakket niet uit te sluiten was.

Gebroken beloftes

'Geen cent meer naar de Grieken', zei premier Rutte in 2012. Vandaag moet hij weer door het stof (+).

Gepikeerd wees de premier beschuldigingen van de hand dat hij de kiezers doelbewust heeft misleid Hij verweet zijn criticasters 'goedkope politieke spelletjes'. Toen ChristenUnie-leider Arie Slob volhield dat Rutte 'uit electorale overwegingen' had gehandeld, haalde de premier uit. 'Zoals de waard is, vertrouwt hij blijkbaar zijn gasten.'

Het zat Rutte niet mee. Voormalige bondgenoot CDA had zich 's ochtends al tegen het Grieks pakket gekeerd. 'Het voorrecht van een oppositiepartij', sneerde de premier.

Ook de steun van zijn eigen fractie bleef schraal. VVD-Kamerlid Mark Harbers herhaalde dat er bij een Nederlandse nee 'linksom of rechtsom' toch geld naar Athene was gegaan. De VVD'er wil het de Grieken ook niet gunnen om 'gedoe' te veroorzaken in Nederland. Het bleef duister waar Harbers op doelde. Zou een 'nee' leiden tot bonje in de coalitie? Een kabinetscrisis? Premier Rutte wilde er zelf ook geen antwoord op geven. 'Ik ga niet in op als-dan-vragen'.

Mark Harbers. Beeld anp
Mark Harbers.Beeld anp

De VVD-fractie bleek uiteindelijk ook niet eensgezind, hoewel een dag eerder nog het tegendeel werd beweerd. Het laaggeplaatste Kamerlid Joost Taverne stemde tegen. De eenzame dissident weigerde dat besluit toe te lichten.

De steun voor het beleid van Rutte in de Griekse crisis is nu brozer dan ooit. Door de tegenstemmen van GroenLinks en CDA resteert D66 als laatste bondgenoot van de coalitie, maar de onderlinge verhoudingen zijn gespannen. Pechtold hekelt de dubbelhartige houding van de VVD. De liberalen weigerden aan het einde van het debat zelfs om per motie steun voor het steunpakket uit te spreken, alleen maar omdat het formeel niet hoeft.

Ging alles dan fout? Paradoxaal genoeg kan de minimale steun in de Tweede Kamer ook een voordeel zijn voor de premier. Voor D66 is het lastiger geworden om Rutte II in gevaar te brengen. Bij een kabinetsval komt ook de Nederlandse steun voor het Griekse reddingspakket in gevaar. Het is volgens de huidige peilingen onwaarschijnlijk dat VVD, PvdA en D66 na nieuwe verkiezingen nog een meerderheid halen. De periodieke overboekingen naar Athene kunnen dan in het gedrang komen.

Voor Pechtold is de inzet verhoogd als hij zijn macht in de senaat nog wil laten blijken. Een stem tegen dit kabinet, kan ook een stem tegen een constructieve houding binnen de EU zijn.

Voor Rutte zal het hoogstens eens schrale troost zijn. De VVD wil het debat van gisteren vooral zo snel mogelijk vergeten.

Alexander Pechtold (D66) tijdens het debat over het nieuwe steunpakket voor Griekenland. Beeld anp
Alexander Pechtold (D66) tijdens het debat over het nieuwe steunpakket voor Griekenland.Beeld anp
Meer over