Geen zonnekoning, maar een teamspeler

Hij vormde DSM om van een chemiebedrijf tot een fabrikant van hoogwaardige producten...

Van onze verslaggever Nico Goebert

Intel inside, de reclameslogan van de fabrikant van computerchips, die wordt gebruikt op elke machine waarin dit onderdeel voorkomt, is het grote voorbeeld van DSM. Het voormalige chemieconcern droomt van potjes, blikjes, flesjes en doosjes met het opschrift DSM inside.

Het zou kunnen staan op de potjes yoghurt waarin het nieuwe afslankmiddel Fabuless, gemaakt uit zuivere palmolie en met een sterk eetlustremmende werking, is verwerkt. Of op een pakje Multipower met daarin het speciale eiwit PeptoPro, dat het herstel versnelt na een sportieve inspanning. En wellicht ook op het flesje babymelk van Nestlé met het arachidonzuur voor een optimale ontwikkeling van de hersenen.

DSM ontwikkelt en produceert tientallen van dit soort ingrediënten en supplementen voor voedingsmiddelen voor mens en dier. Daarnaast steunt het concern op hoogwaardige materialen als de supersterke vezel Dyneema.

Twintig jaar duurde het voordat de vondst in een marktsucces was omgezet, maar nu groeit de omzet in Dyneema stormachtig, dankzij de vraag naar kogelvrije vesten, al wordt de wondervezel ook gebruikt voor scheepskabels, cockpitdeuren, flosdraad en voor chirurgische toepassingen.

DSM heeft zichzelf het afgelopen decennium opnieuw uitgevonden en de man die daarvoor verantwoordelijk is, vertrekt volgend jaar. Bestuursvoorzitter Peter Elverding, bijna 58 jaar, voltooide de omvorming van DSM van een fabrikant van bulkchemicaliën als propeen en ethyleen, die meebewoog op de golven van de conjunctuur, naar een leverancier van ingrediënten voor voedsel en medicijnen en hoogwaardige materialen.

Elverding kreeg er begin dit jaar een onderscheiding voor van zijn collega-ondernemers. Hij werd gekozen tot ‘topman van het jaar 2005’. De jury roemde hem omdat ‘hij zich niet gedraagt als een zonnekoning, maar een uitstekend team om zich heen geformeerd heeft dat hij laat excelleren.’

Bij zijn benoeming tot bestuursvoorzitter van DSM in 1999 trok hij de lijn van zijn voorganger Simon de Bree met kracht door. De Bree was al tot het inzicht gekomen dat DSM een tweede transformatie moest doormaken.

Na de omvorming van de Staatsmijnen tot een chemieconcern, moest het bedrijf recessiebestendiger worden. Minder bulkchemie en meer producten met een hogere toegevoegde waarde. De Bree zette in de jaren voor zijn afscheid de eerste stappen, onder meer door de overname begin 1998 voor 2,9 miljard gulden van de penicillinefabrikant Gist-brocades.

Onder Elverding ging het proces in een hogere versnelling. In mei 2002 werd de petrochemie voor 2,2 miljard euro verkocht aan het Saoedische Sabic. De uitgestrekte Limburgse fabrieksterreinen met hun hoge pijpen, jarenlang het zichtbare symbool van DSM, kwamen in Arabische handen. Het leidde tot weinig opschudding in Limburg, omdat Elverding de noodzaak van het afstoten in de jaren daarvoor al uitvoerig had uitgelegd.

Vier maanden later had DSM de Saoedische miljarden al weer uitgegeven. De inlijving van de vitaminedochter van het Zwitserse Roche was het sluitstuk van de omvorming. De jaren daarna gebruikte de Amsterdamse jurist voor de inpassing en stroomlijning van de nieuwe bedrijven. Want ondanks de vriendelijke en bescheiden uitstraling van Elverding, is de bekroonde topman geen doetje. Zijn analyses zijn scherp en bij Gist-brocades zowel als bij Roche heeft hij krachtig gesaneerd ten koste van vele honderden arbeidsplaatsen.

De zoon van een Eindhovense dansschooleigenaar begon zijn loopbaan als arbeidsjurist bij de Katholieke Unie van Verpleegkundigen en Verzorgenden. Voordat hij in 1988 bij DSM terechtkwam, had hij het bedrijfsleven al leren kennen bij Akzo en het toenmalige KBB, de moedermaatschappij van de Hema en De Bijenkorf.

In zijn studententijd in Amsterdam dreef Elverding de studentensociëteit Achnaton met een overwegend links-alternatieve klantenkring en maatschappelijk betrokken is hij altijd gebleven.

Hij maakte zich vorig jaar kwaad op De Limburger toen het dagblad beweerde dat staatssecretaris Van Gennip door haar zwangerschapsverlof haar werk niet naar behoren kon doen. Elverding, zelf vader van drie dochters, noemde het in een ingezonden stuk in de krant ‘onthutsend dat een dergelijk commentaar anno 2005 nog kan verschijnen’. Elverding is ook tegenstander van hoge bonussen voor bestuurders.

Meer over