Gaat Trichet luisteren naar Sarkozy?

Onduidelijk of ECB rente vandaag verhoogt...

Van onze verslaggever Olav Velthuis

AMSTERDAM Voor het eerst sinds tijden is het onduidelijk wat de Europese Centrale Bank (ECB) met de rente gaat doen: gaat de bankraad (ECB-president Jean-Claude Trichet, vijf ECB-directeuren, en de bankpresidenten van de dertien eurolanden) het officiële tarief verhogen of laten ze het gelijk. De afgelopen weken waren zo turbulent – de ECB moest herhaaldelijk miljarden euro’s de markt inpompen om een kredietcrisis te bezweren – dat Trichet er niet in slaagde zijn bedoelingen over te brengen aan de banken en andere partijen op de financiële markten. Vervelend, want centrale banken houden er niet van de markt te verrassen. Daarvan raken handelaren alleen maar in paniek.

Begin augustus zei Trichet nog dat de ECB ‘zeer waakzaam’ moet zijn vanwege de oplopende inflatie. Dat is codetaal voor: ‘bij de volgende vergadering gaat de rente omhoog’.

Maar vorige week kwam de communicatieafdeling van de ECB opeens in actie en kregen verslaggevers van kranten en persbureau’s een e-mail waarin werd benadrukt dat de ECB ‘zich nooit vastlegt’ op een renteverhoging. Hoe het besluit vandaag op het hoofdkantoor in Frankfurt uitvalt, hangt onder meer af van de volgende factoren:

Inflatiegevaar

De inflatie in de eurozone staat op 1,8 procent, net onder de kritische grens van 2 procent die de ECB aanhoudt. De inflatie kan verder oplopen vanwege spanningen op de oliemarkt, waar de prijzen de afgelopen twee maanden weer sterk zijn gestegen. Daar komt nog bij dat de scherp gestegen prijzen voor landbouwproducten (onder meer zuivel- en graanproducten) in de supermarkt merkbaar worden. De afgelopen weken werden bijvoorbeeld in veel West-Europese landen de prijzen van brood en melk verhoogd.

Ook is de arbeidsmarkt in veel eurolanden, Nederland voorop, zo krap dat werknemers hogere lonen eisen (de Europese werkloosheid daalde in juli naar een laagterecord van 6,9 procent). Als de werkgevers die extra kosten doorberekenen in hun verkoopprijzen, zal dat de inflatie verder aanwakkeren. Dat moet met een renteverhoging worden bestreden.

Kredietcrisis

De kredietcrisis die de financiële markten in augustus teisterde, is nog niet achter de rug. Het onderlinge wantrouwen is zo groot, dat banken elkaar de afgelopen dagen alleen tegen een buitengewoon hoge vergoeding geld wilden uitlenen. Ook de ECB heeft nog geen overzicht van de averij die de Europese banken door de kredietcrisis hebben opgelopen, en in hoeverre die crisis gevolgen heeft voor de reële economie. Voor een renteverhoging zou het dus nog te vroeg kunnen zijn.

Economisch tij

Trichets mantra luidt dat de ECB er uitsluitend is om inflatie te bestrijden, en niet om de Europese economie aan te zwengelen. Desondanks zal het verslechterende economische beeld vandaag in Frankfurt zonder twijfel ter sprake komen. De economische groei in de eurozone viel, vooral door tegenvallende consumentenbestedingen, het afgelopen kwartaal lager uit dan verwacht. Het vertrouwen van zowel consumenten als producenten in de economie loopt terug. Die neerwaartse trend kan verscherpt worden als de kredietcrisis doorwerkt in de reële economie, als bijvoorbeeld bedrijven minder gaan investeren omdat zij niet kunnen lenen. Allemaal redenen om de rente niet te verhogen.

Politieke druk

De Franse president Nicolas Sarkozy wil dat de rente gelijk blijft en steekt die mening niet onder stoelen of banken. Daarmee is hij bij zijn landgenoot Trichet, die prat gaat op de onafhankelijkheid van de ECB, aan het verkeerde adres. Paradoxaal genoeg zou Sarkozy’s betoog een averechts effect kunnen hebben: door de rente te verhogen, zou Trichet zijn onafhankelijkheid onderstrepen.

Meer over