G8 knabbelt aan miljarden steun voor Afrika

De G8 komt mogelijk haar belofte niet na vanaf 2010 jaarlijks 25 miljard dollar aan Afrika te besteden. Dit valt op te maken uit een conceptverklaring van G8-leiders waaruit de Britse zakenkrant Financial Times maandag citeerde....

Van onze verslaggever Evert Nieuwenhuis

De toezeggingen stammen uit 2005. In het Schotse Gleneagles zegden de leiders van de G8 Afrika miljarden steun toe. Daarnaast ging er een streep door de schulden van de achttien armste landen.

‘Gleneagles’ ging door deze beloften als baanbrekend de boeken in. De G8-top kreeg veel aandacht van een breed publiek, niet in de laatste plaats vanwege het door Bob Geldof georganiseerde popconcert Live 8.

In de uitgelekte conceptverklaring wordt aan drie beloften gemorreld. De G8-leiders zeggen vast te houden aan ‘onze toezeggingen zoals gedaan in Gleneagles’, maar in tegenstelling tot 2005, ontbreken concrete cijfers. Verder wordt de belofte herhaald om alle Afrikanen toegang tot aidsmedicijnen en -preventie te garanderen, maar zonder de streefdatum 2010. Ten slotte is er onzekerheid over een van de belangrijkste beloften die de G8 vorig jaar in Heiligendamm deed. De wereldleiders zouden 60 miljard dollar besteden aan het bestrijden van malaria, tuberculose en aids. In de conceptverklaring staat deze zin tussen haken, wat duidt op onenigheid over deze afspraak.

Concrete doelstellingen zijn essentieel in dit soort internationale overeenkomsten. Zonder streefdata en duidelijke cijfers kunnen landen een willekeurig bedrag aan hulp bijdragen – en toch zeggen te voldoen aan de afspraken.

Jan Willem Gunning, hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de Vrije Universiteit, is niet verbaasd over de uitgelekte voornemens. ‘Dit hoort het er een beetje bij: met veel fanfare doen wereldleiders de mooiste beloften en zegt de een nog meer geld toe dan de ander. Maar als puntje bij paaltje komt, halen zij bakzeil. Zo is de schuldkwijtschelding ook niet uitgevoerd zoals was beloofd.’

Gunning nuanceert het belang van het afgezwakte engagement. ‘Streefdata worden niet meer genoemd, maar dat wil niet zeggen dat de hele belofte vervalt. Daarnaast beloven politici vaak te veel. In 2010 hebben echt niet alle Afrikanen toegang tot aidsmedicijnen, zoals de G8 in 2005 verkondigde. Dat ze die belofte nu laten varen, verandert weinig in de praktijk.’

Een mogelijk scenario is dat de G8 ontkent minder geld aan Afrika te geven, maar zegt het anders te willen besteden. Tegenwoordig staan klimaatverandering en de olie- en voedselcrisis hoog op de agenda.

Deze crises raken Aziatische landen evengoed, en de G8 zal ook hen toegemoed willen komen. Met andere woorden: geld toegezegd voor Afrikaanse gezondheidszorg, gaat nu naar Afrikaanse èn Aziatische landbouwontwikkeling.

‘Dat zou een schandaal zijn’, reageert Louis Belanger van Oxfam International, een grote hulporganisatie. ‘De afspraken zijn nog geen drie jaar oud en worden nu al vergeten. In Afrika woedt een permanente crisis. Hulp aan Afrika mag niet ten kost gaan van hulp aan andere werelddelen.’

Meer over