FNV telt deze week haar zegeningen

De grote ruzies binnen de FNV kunnen later losbarsten. Deze week wordt even de lieve vrede bewaard. Op een driedaags congres telt de vakcentrale de zegeningen....

Van onze economische redactie

AMSTERDAM

Het aantal leden is gegroeid tot een historisch hoogtepunt. De ideologie wordt begraven in een eigentijdse, pragmatische Grondslag. In de FNV worden 'revolutionaire' organisatorische veranderingen doorgevoerd. Het politieke tij zit mee. En, last but not least, Johan Stekelenburg draagt de voorzittershamer zaterdag, aan het eind van het congres, over aan Lodewijk de Waal.

De 'revolutionaire' besluiten worden nog onder voorzitterschap van Stekelenburg genomen. Het gaat om de fusie met de Algemene Vakcentrale, de vaststelling van de nieuwe Grondslag en de oprichting van het nieuwe bedrijf Ledenservice. Tegelijk wordt verslag gedaan van de voorgenomen nauwere samenwerking tussen de negentien FNV-bonden. Vier grote bonden fuseren tot FNV Kwadraat, terwijl zes andere bonden nauw gaan samenwerken. Zo ontstaat een grote marktbond naast een club voor de overheid en semi-overheid zoals politie en onderwijs.

Elk van deze interne kwesties heeft jarenlange discussies gekost. Formeel zijn de besluiten het vervolg op voornemens die drie jaar geleden op een congres zijn geformuleerd. Daar besloten zes bonden tot experimentele samenwerking bij ledenservice, tot onderzoek naar samenwerking en de vakcentrale FNV ging fusie met AVC bekijken.

Politieke druk en financiële nood maken dat de plannen nu tot besluiten leiden en niet, zoals vroeger, in schoonheid sterven. De positie van de bonden is immers niet meer vanzelfsprekend. De vakbeweging is uit de besturen van de sociale zekerheid gezet. Individuele belangenbehartiging vergt meer tijd en dus meer geld van de bonden.

De fusie met de AVC en de nieuwe Grondslag markeren vooral de teloorgang van de ideologie bij de FNV. De AVC heeft zich steeds afgezet tegen de 'socialistische' FNV als liberale, ongebonden vakcentrale. De verwijten zijn gepareerd met een nieuwe Grondslag. Die is ontdaan van ideologische bevlogenheid over bijvoorbeeld arbeiderszelfbestuur. Het nieuwe stuk druipt van het eigentijdse pragmatisme.

De oprichting van het Ledenservicebedrijf gaat nog een stap verder. Zes bonden bundelen de belangenbehartiging aan individuele leden. Het bedrijf moet zo'n vijftig kantoren in het land krijgen. Vier deelnemers fuseren zelfs volledig. De industriebond, voedingsbond, vervoersbond en dienstenbond vormen een 'megabond' met 500 duizend leden in het bedrijfsleven, bijna de helft van alle FNV'ers. Aan de andere kant hergroeperen zich een serie bonden in de publieke sector rond de Abvakabo. Enkele kleine bonden willen onafhankelijk blijven, zoals de journalistenbond NVJ, anderen willen op termijn aansluiten, zoals de horecabond en de bouwbond.

Over de fusie en samenwerking valt vooralsnog geen onvertogen woord. Over het beleid is iedereen het op hoofdlijnen eens. Intern kan de bom nog barsten. Bij de vier fusiebonden werken bijna duizend mensen die volgens de plannen vaak ander werk op een andere plaats moeten gaan doen. De leden krijgen meer te zeggen, althans op papier. Ook dat zijn de bondsbestuurders niet gewend.

Het pijnlijkst kan een doodnormaal fusieprobleem worden zoals dat in het bedrijfsleven aan de orde van de dag is. Elk van de vier bonden heeft eigen arbeidsvoorwaarden voor zijn werknemers. De industriebond sluit een cao af met de ondernemingsraad, de drie collegabonden volgen de FNV-cao maar voegen daar eigen regelingen aan toe. Na de fusie moet er één regeling zijn. Dat gaat hoe dan ook ergens wringen, dat weten bondsbestuurders maar al te goed. Laat staan als er vier clubs tegelijk fuseren op voet van gelijkwaardigheid. Daarbij is het opmerkelijk dat de dienstenbond die meefuseert zelf de FNV-cao afsluit.

Deze sluimerende kwestie wordt op het FNV-congres met de mantel der liefde bedekt. Ook de bittere verwijten van Ella Vogelaar, vertrekkend vice-voorzitter en jarenlang beoogd opvolger van Stekelenburg, over het vrouwonvriendelijk klimaat bij de FNV, vergeet iedereen het liefst.

Stekelenburg neemt welgemoed afscheid van de FNV die groter is dan ooit. De Waal krijgt een vliegende start nu de interne hervormingen daadwerkelijk op de rails staan. Politiek heeft De Waal ook de wind mee. Het kabinet stelt paal en perk aan de deregulering en marktwerking in de thuiszorg.

Sterker nog, het kabinet kondigt een reeks nieuwe wetgeving aan over bijvoorbeeld flexibele arbeid en zorgverlof. Bij de Eerste Kamer ligt het wetsvoorstel dat werknemers recht geeft op deeltijdwerk. Steeds gaat het om wetgeving die bij cao verder kan worden uitgewerkt. Dat geeft de vakbeweging een nieuwe positie.

Maar het kabinet gaat nog verder. Het wil een wet tegen leeftijdsdiscriminatie bij sollicitaties. Dat klinkt weer naar ouderwetse, lastig te controleren wetgeving. Maar wel één die door de FNV sterk wordt bepleit. Dus ook op dat punt heeft De Waal de wind in de zeilen.

Gijs Herderschêe

Meer over