'Fischler heeft geen verstand van vis'

Om de bedreigde kabeljauwstand te verbeteren moet de vangst op deze vis met 80 procent verminderen, stelt eurocommissaris Fischler. Daarmee treft hij niet alleen de kabeljauwvisserij, maar vooral de Nederlandse vloot voor tong en schol....

Van onze verslaggeefster Wil Thijssen

De stemming is somber aan boord van de Sola Gratia TX 34. 'Mijn reactie? Die is in drie letters te vangen', sneert Klaas-Jan Daalder in zijn stuurhut. De schipper is na vijf dagen op zee vrijdagochtend aangemeerd bij de visafslag Den Helder/Texel. Hij hoorde de 'rampzalige' visquota-voorstellen van eurocommissaris Fischler tijdens de vaart op de radio.

'Die Oostenrijker draait ons de nek om', zegt collega Pieter Aris, met de nadruk op Fischlers afkomst. 'Oostenrijk heeft geen zee, dus Fischler heeft makkelijk praten'.

De eurocommissaris, belast met visserij, wil het vangstquotum voor kabeljauw over heel 2003 met 80 procent reduceren, van ruim vijftig- naar tienduizend ton. Noordzee-kabeljauw wordt immers met uitsterven bedreigd, constateert het college van visserijbiologen. Het pleit zelfs voor een verbod op álle kabeljauw in het komende jaar om 'Canadese toestanden' te voorkomen; in Newfoundland is door overbevissing alle kabeljauw in de beginjaren negentig verdwenen.

Om de zorgwekkende stand van deze rondvis te verbeteren wil de Europese Commissie ook de vangst van tong en schol elk met bijna 25 procent verminderen. Want deze vissers hebben vaak kabeljauw als bijvangst.

En daar raakt Fischler de Nederlandse vissersvloot, platvisindustrie bij uitstek, in zijn achilleshiel: Nederland telt slechts tien schepen die op kabeljauw vissen, samen goed voor 6 procent van het Europees kabeljauwquotum. Schol- en tongvissers daarentegen - de haven van Den Helder ligt vol met hun kotters - vangen jaarlijks respectievelijk 40 en 75 procent van de Europese quota voor platvissen. Hun bijvangst aan kabeljauw is ongeveer 4 procent.

'Dat stelt dus niks voor', zegt voorzitter Ben Daalder van de Federatie Visserijverenigingen. 'Onze platvissers moeten opdraaien voor een kabeljauwprobleem dat voornamelijk door Britten, Ieren en Denen wordt veroorzaakt.'

Als de Raad voor Visserij op 16 december vóór de voorstellen stemt, gaat de scholvangst terug van 77 duizend ton dit jaar naar 60 duizend ton in 2003, daalt het quotum van tong van 16 duizend naar 13 duizend. De 'Nederlandse' hoofdvangst van kabeljauw moet terug van 4787 naar 957 ton.

Bovendien mogen platvissers in 2003 nog ongeveer 70 dagen op zee vissen, waar dat voor heel 2002 ruim tweemaal zoveel is.

Bij de visafslag in Den Helder is Fischler het gesprek van de dag. Hij 'deugt niet', 'heeft geen verstand van vis' en wordt voor 'stomme Ossie' uitgemaakt. Ben Daalder - 'sorry dat ik met stemverheffing spreek' - zegt geëmotioneerd dat zijn voorstellen 'rampzalig' zijn voor de platvissers en 'dodelijk' voor de kabeljauwvisserij.

De handelaren zijn bang dat ze hun afzetmarkt kwijtraken, stelt veilingdirecteur Pim Visser. 'Tong wordt 's ochtends rechtstreeks, vers, op ijs, naar landen als Spanje en Italië gevlogen. Als die landen de vis te duur vinden, gaan ze exotische vissoorten als tilapia en nijlbaarsfilet invliegen. Die hebben ons dan niet meer nodig.'

De directeur voorspelt dat de prijs fors gaat stijgen als de vangst omlaag moet. Ook dat is volgens Klaas-Jan Daalder een bedreiging voor het bestaansrecht van de sector: 'Als de klant het niet meer koopt, heeft niemand meer zin om op de vloot te werken. En het is al zo moeilijk om aan bemanning te komen, kijk maar naar de vele advertenties in de vakbladen. Wij moeten onze jongens nu al uit Polen halen.'

De vissers erkennen wel allemaal het kabeljauwprobleem, maar vinden dat de Europese Commissie met de verkeerde oplossingen komt. Fischler, stelt Daalder, moet niet naar vangstbeperkende, maar naar technische oplossingen zoeken. De ruitvormige mazen in de netten zouden niet goed zijn. 'Als je nu aan de netten trekt, worden de mazen langwerpig en blijft er meer kabeljauw in achter. Ik zeg: maak die dingen vierkant.'

De Federatievoorzitter vindt juist dat de maaswijdte ruimer kan, 'om meer jonge visjes door te laten'. Hij, Ben Daalder ('Geen familie van Klaas-Jan') heeft staatssecretaris Odink aan zijn zijde gekregen. Die vindt dat Nederland 'onevenredig zwaar' wordt getroffen. Want met de stand van schol en tong, zeggen biologen van het Rijksistituut voor Visserij Onderzoek (RIVO), is niets mis.

De Visserijraad - de gezamenlijke Europese ministers voor Visserij - neemt 16 december een besluit over de voorstellen van Fischler. Odink wil dat alles bij het oude blijft en weigert te tekenen voor een lager Nederlands quotum aan platvis.

'Er komt wel een oplossing', zegt visser Pieter Aris van der Vis nuchter. 'Meestal wordt het advies van de biologen deels of geheel overgenomen. Dan gaat mijn inkomen volgend jaar 40 procent achteruit. Maar de prijs compenseert dat weer.' Lachend: 'De vis wordt duur betaald, volgend jaar. Let op mijn woorden.'

Meer over