Europees detacheringskampioen Polen baalt flink van nieuwe EU-richtlijn

Poolse werkgevers balen flink van de nieuwe EU-richtlijn tegen 'sociale dumping'. Zij zeggen hun gedetacheerde werknemers al goed te betalen en spreken van ouderwets protectionisme.

In het arbeidsbureau van Poznan zitten mensen te wachten die op zoek zijn naar werk. Beeld  Piotr Malecki.
In het arbeidsbureau van Poznan zitten mensen te wachten die op zoek zijn naar werk.Beeld Piotr Malecki.

De trots spat ervan af bij Wojciech Mroczkiewicz. In het halletje van zijn detacheringsbureau hangen foto's van bouwprojecten waar 'zijn' Poolse arbeiders aan meewerkten. Een fonkelnieuw stadion voor het EK in Frankrijk, een wolkenkrabber in Parijs, een wetenschapsmuseum in Lyon. 'Grote projecten voor grote bedrijven', zegt Mroczkiewicz (30) onderweg naar zijn kantoor.

De fraaie entree van het familiebedrijf in Poznan (West-Polen) kan niet verhullen dat de sfeer bedrukt is. Begin deze week nam de EU-ministerraad een nieuwe richtlijn aan om 'sociale dumping' binnen Europa de pas af te snijden. Polen, Roemenen en Tsjechen krijgen vanaf 2021 gelijk loon voor gelijk werk en mogen straks nog maar twaalf (of bij uitzondering achttien) maanden gedetacheerd worden in West-Europa.

Het is bij Poolse werkgevers hard aangekomen. Polen is met afstand de detacheringskampioen in Europa. Bijna een kwart van de gedetacheerde arbeiders op de Europese markt is Pool. In 2015 ging het om 460 duizend Polen die tijdelijk in een andere EU-lidstaat werkten.

Detacheringsbureau AP Vector, twaalf jaar geleden opgericht door Wojciechs moeder Katarzyna Mroczkiewicz (60), heeft nu nog zo'n 120 Polen aan het werk in de bouw- en dienstensector in Frankrijk. Het bedrijf is concurrerend omdat Poolse belastingen en operationele kosten lager zijn dan in Frankrijk (en Nederland). Die stevige positie komt nu op de tocht te staan. Moeder Mroczkiewicz: 'Dit is geen vrolijk moment voor Polen.'

Zoon Wojciech Mroczkiewicz en moeder Katarzyna Mroczkiewicz. Beeld
Zoon Wojciech Mroczkiewicz en moeder Katarzyna Mroczkiewicz.Beeld

Het probleem met de EU-regeling is niet dat de lonen gelijk worden getrokken. De zoon: 'Daar zijn we honderd procent voor. Wij betalen nu al ruimschoots meer dan het Franse minimumloon.' Waar het de twee om gaat, is de onderliggende intentie die zij bespeuren: Poolse bedrijven het land uit werken, ook al houden die zich netjes aan de Franse, Duitse of Nederlandse wet en betalen ze hun mensen goed. Moeder: 'Ineens hoor ik overal 'de tijd van uitbuiting is voorbij'. Alsof alle detacheringsbureaus hun mensen uitbuiten.'

Zoon: 'Op een conferentie in Warschau hoorde ik een Poolse vakbondsvrouw pleiten voor gelijk loon. Ik liet haar een loonstrook zien van een van onze mensen die evenveel betaald kreeg als een Fransman. Ze wuifde het weg, en zei: 'Dat kan best een nepdocument zijn.'' Moeder: 'Het echte probleem zijn de zwartwerkers en de zzp'ers die zelf hun tarieven bepalen. Daar zitten de wantoestanden. Maar die problematiek blijft met deze regeling buiten schot.'

Ze halen een brief tevoorschijn, ondertekend door de regiopresident van Auvergne-Rhône-Alpes, waar een aantal van de Poolse gedetacheerden momenteel werkt. Daarin rept het regiobestuur van de noodzaak te 'vechten' tegen gedetacheerde arbeiders, ten faveure van jongeren uit de eigen regio. Dat is wat moeder en zoon bedoelen. 'Gelijk loon voor gelijk werk' klinkt hun in de oren als ouderwets protectionisme. Moeder: 'Het is mij volkomen duidelijk wat de machthebbers in Frankrijk willen.'

Bedrijven zoals dat van de familie Mroczkiewicz krijgen zodoende de rekening gepresenteerd van president Macrons sociale gezicht in eigen land. 'Wie protectionisme toepast om populisme in West-Europa te bevechten, riskeert meer populisme in Oost-Europa', schreef de Neue Zürcher Zeitung in een vinnig commentaar. 'De EU schiet zichzelf hiermee grandioos in de eigen voet.'

Tegelijk moet de Poolse smart niet overdreven worden. In Poznan is er 2 procent werkloosheid en landelijk rijst de economische groei de pan uit. Ze zeggen het niet hardop, maar sommige werkgevers zouden er wel bij varen als Polen die in het buitenland werken terug zouden keren naar eigen land. Dan hoeven ze niet, zoals nu, massaal Oekraïners in dienst te nemen.

Ben Jongeling (54) is een Nederlander die sinds 2007 Poolse arbeidskrachten detacheert vanuit Poznan. Hij zegt zich weinig zorgen te maken. 'Ik betaal nu al volgens het cao-loon in Nederland.' Het concurrentievoordeel van Poolse arbeidskrachten blijft volgens hem groot dankzij het verschil in sociale premies tussen Polen en Nederland. 'Dat is nu zo, en dat zal in de toekomst zo blijven.'

Elders in Poznan baalt Robert Olejni-czak (40) van het nieuws uit Brussel. Hij heeft net een gesprek gehad bij het lokale arbeidsbureau. Zijn droom is een baan als lasser in Ierland of het Verenigd Koninkrijk. 'Maar door het EU-besluit ben ik straks een stuk minder aantrekkelijk voor werkgevers.' In het buitenland, zegt hij, zou hij een stuk meer verdienen dan zijn huidige maandloon van omgerekend 530 euro.

De pijn voor Polen zit hem vooral in de nieuwe limiet van twaalf à achttien maanden aan de detacheringstermijn, zegt Stefan Schwarz, voorzitter van denktank Labour Mobility Initiative. 'Dat is puur protectionisme. Een staaltje powerplay van de sterke lidstaten - met name Frankrijk.' Ook Poolse bedrijven zelf treft blaam, zegt hij. 'Ze hebben te weinig gedaan om zich geliefd te maken in West-Europa. Je moet lobbyen in Brussel om je imago op te vijzelen. Dat hebben ze nagelaten.'

Moeder en zoon Mroczkiewicz weigeren zich over te geven aan defaitisme. Ze gaan moedig verder. Wojciech: 'We hebben onze niche in Frankrijk gevonden. Die raken we niet zo snel kwijt. Onze loodgieters willen niet onder de Franse pensioenregeling vallen - dat vinden ze te ingewikkeld.' Lachend: 'Ze spreken geen Frans, ze spreken loodgieters.'

Verbetering: in een eerste versie van dit artikel werd vemeld dat 'de sociale premies in Polen aanzienlijk lager zijn dan in Frankrijk'. Dat klopt niet. De concurrentiekracht schuilt in lagere Poolse belastingen en operationele kosten. De sociale premies zijn in het Franse geval ongeveer gelijk.

Meer over