EU begint visserij-slag met Noren om overmaat aan zalm

Tot nu toe gingen visserij-oorlogen om de verdeling van de schaarse vis in zee, maar tussen Noorwegen en de Europese Unie dreigt een visoorlog van een heel andere soort: de verdeling van de overproductie....

Van onze verslaggever

Gerard Reijn

STAVANGER

De Noorse zalmproductie groeit razendsnel. Sinds 1991 is de productie verdubbeld tot 275 duizend ton, waarvan de Noren zelf nog maar een paar procent door hun keel krijgen. Rond 220 duizend ton ging vorig jaar naar de Europese Unie. De grootste producent in de EU, Schotland, kwam niet verder dan 80 duizend ton.

De consumptie van zalm is in Europa de afgelopen tien jaar verzevenvoudigd tot 360 duizend ton vorig jaar. De groei van het aanbod komt vrijwel uitsluitend voor rekening van de geteelde vis, dus ruimte voor productiegroei lijkt er volop.

Maar de grote producenten in de EU, Ierland maar vooral Schotland, hebben erg veel last van de daling van de prijs waarmee de stortvloed aan Noorse zalm gepaard is gegaan. Volgens Europees Commissaris voor handel, sir Leon Brittan, maken de Noren zich schuldig aan dumping. Brittan wil een heffing van 13,7 procent op de import van Noorse zalm leggen. Hij heeft aangekondigd daarover nog deze maand een besluit te nemen.

Noorwegen heeft al maatregelen getroffen om de onstuimige productiegroei af te remmen. Zo werd vorig jaar een quotum ingesteld van de hoeveelheid visvoer die nog aan de zalm mag worden gevoerd. Desondanks groeide de zalmproductie met 15 procent. 'Maar als de Noorse regering niets zou hebben gedaan, zou de productie met nog eens 20 procent extra zijn gestegen', denkt Ingvald Lyning van Noorwegens grootste visvoerfabriek Skretting. 'Er was zoveel jonge vis uitgezet door de visfarmers, dat we dat makkelijk hadden gehaald. '

Skretting zelf heeft overigens wel een nieuw voer geïntroduceerd dat de quotering door de Noorse overheid deels ondergraaft. Met een kilo van dat nieuwe voer kan aanzienlijk méér vis worden geproduceerd dan met de oude soorten. Dit voer heeft in korte tijd een marktaandeel van 60 procent bemachtigd. Voor het lopende jaar hebben de Noren hun visvoerquotum met 15 procent verhoogd.

De Noren zelf kennen de consequenties van ongeremde productiegroei maar al te goed. In 1992 ging de afzetcoöperatie failliet die alle Noorse zalm verkocht. Omdat de prijs steeds daalde, meende de coöperatie zijn voorraden te moeten vasthouden tot betere tijden, maar bleef uiteindelijk met duizenden tonnen in waarde dalende diepvrieszalm zitten. De zalmberg leidde tot een complete ramp voor de sector en tot grote financiële problemen voor het land.

De Ieren en Schotten willen dat er met de Noren afspraken worden gemaakt over hun maximale productie. Er moet een overleg komen, zoals dat ook gebeurt bij het vaststellen van de vangstquota voor 'wilde' vis.

Directeur Wout Dekker van het Boxmeerse Nutreco, de moedermaatschappij van Skretting en 's werelds grootste in visvoer, vermoedt dat het conflict zal kunnen uitdraaien op een importheffing van 10 tot 13 procent op de Noorse zalm. Maar de grote Noorse zalmkwekers zijn niet bereid om voor zo'n heffinkje ook maar één stap opzij te zetten. Met een daling van de productiekosten van 10 tot 20 procent met jaar, is die heffing binnen een jaar al ingehaald.

'Zij vinden dat Noorwegen die heffing maar moet riskeren, en dan alle beperkingen op de productie moet opheffen. Nu moet elke kweker nog een concessie zien te krijgen, en is gebonden aan voerquota. Een maatregel van de kant van de EU kan dus betekenen dat de Noorse productie nog veel sneller gaat stijgen en de prijs helemaal in elkaar klapt', zegt Dekker.

De Noorse regering studeert op de mogelijkheden om een eventuele strafheffing voor te leggen aan de wereldhandelsorganisatie WTO. Die organisatie gaf de Europese Unie de afgelopen maanden al in twee conflicten met de VS ongelijk: het geschil over de bananenhandel en het Europees verbod op natuurlijke hormonen in rundvlees.

Met de slag om de zalmproductie betreedt de visserij voor het eerst de situatie waarin de landbouw zich al decennia lang bevindt. De strijd tegen overproductie door de boeren is de belangrijkste motivatie van het landbouwbeleid. Het visserijbeleid zal steeds meer rekening moeten houden met overproductie door de visboeren.

Meer over