Eeuwige vlam

HET gaat niet goed met de Gasunie. Het marktaandeel van de voormalige monopolist staat onder druk, de afzet daalt en nu wordt er ook nog bezuinigd....

De nieuwe gaswet en de liberalisering van de markt zullen daar op termijn misschien verandering in brengen. Voorlopig lijkt de Gasunie boven de wet te staan. Waar mindere goden hun best moeten doen om uit de kosten te komen, is dat voor de Gasunie kinderspel: de winst is gegarandeerd. Tachtig miljoen gulden, jaar in jaar uit en al jarenlang.

'Dat is indertijd zo afgesproken tussen de oprichters/aandeelhouders', vertelt een woordvoerder van het gasbedrijf. Toen de staat (voor 50 procent eigenaar) en Shell en Esso (elk 25 procent) de Gasunie in 1963 oprichtten, staken ze er 400 miljoen gulden in. Ze spraken af dat er jaarlijks 20 procent van het geïnvesteerde vermogen als winst zou worden uitgekeerd.

Gasunie is opgericht om het Groningse gas, dat de Nederlandse aardoliemaatschappij voor de staat uit de grond haalt, te verkopen. Het bedrijf, zo legt de woordvoerder uit, heeft bij wijze van spreken een omgekeerde jaarrekening: 'Wij verkopen het aardgas en krijgen een prijs conform een door de overheid vastgestelde formule. Dat zijn onze inkomsten. Daar gaan de kosten van af, dan de winst (de 80 miljoen die naar de aandeelhouders gaan, red.) en wat we dan overhouden gaat naar rato van inkoop naar de gasproducenten.' Zoals Shell en Esso.

Doordat Gasunie geen winst aan de reserves toevoegt is het bedrijf voor zijn investeringen aangewezen op leningen. Maar, aldus de woordvoerder, 'we zijn zo solide, dat we onder uiterst goede voorwaarden kunnen lenen.'

Het lijkt risicoloos ondernemen, daar in Groningen. Terwijl de meeste nutsbedrijven worstelen met de vrije markt stoomt de Gasunie ongestoord af op die winst van 80 miljoen. Een warme winter, oprukkende concurrentie, niks kan het bedrijf deren.

Eigenlijk is de Gasunie een ideale beurskandidaat. In tijden waarin zelfs spoorwegen en elektriciteitscentrales in het openbaar worden verkocht, ligt het voor de hand om 's lands gasdistributeur van de hand te doen. Daar komt bij dat de liberalisering het bedrijf niet deert.

De nieuwe gaswet zal de jaarrekening van de Gasunie op zijn best positief beïnvloeden: doordat de traditionele activiteit - het doorverkopen van 's lands gasvoorraden - afneemt zoekt het bedrijf naar nieuwe terreinen. De Gasunie gaat zijn diensten aanbieden in binnen- en buitenland. Andere bedrijven mogen gebruik maken van het gasleidingennet van de Gasunie, van diens opslagcapaciteit en van de in de loop de jaren opgebouwde gas-know how op het gebied van gas - uiteraard tegen een kleine vergoeding.

De uit 1963 daterende afspraken hebben evenwel alleen betrekking op de winst die wordt gemaakt met het doorverkopen van 's lands bodemschatten en niet op de commerciële activiteiten die de Groningers nu gaan ontplooien.

Hoe de nieuwe inkomsten in de jaarrekening zullen worden geboekt, is de Gasunie nu aan het uitzoeken. 'Maar we komen niet met twee jaarrekeningen', aldus de woordvoerder, die benadrukt dat de Gasunie er niets in ziet om het bedrijf op te knippen.

Maar uiteindelijk is de beslissing of er naast het traditionele handelsbedrijf een apart commercieel bedrijf komt met een normale jaarrekening aan de aandeelhoduers. Net als wat er in de toekomst met die bedrijven moet gebeuren. In mei stuurt de Gasunie de uitkomsten van de studie naar de aandeelhouders en die 'gaan daarover met elkaar rond de tafel zitten'.

Ze lijken verdeeld. Waar Esso inziet dat de veranderende wereld ook de Gasunie niet onberoerd laat, stellen Shell en de overheid - die feitelijk in de raad van commissarissen de meerderheid hebben - op hun beurt dat er 'geen aanleiding is om verandering aan te brengen in de structuur' van de Gasunie.

Daar komt bij dat het ministerie van Economische Zaken de handen al vol heeft aan de regionale energiebedrijven: ook die storten zich vol overgave in een ongewisse toekomst.

Meer over