Eerste honderd dagen na machtswisseling verlopen zonder rampen Chinezen houden zich gedeisd in Hongkong

Op de kazernetoren aan de haven in het centrum van Hongkong staat nog steeds met grote letters de naam 'Prince of Wales'....

Van onze correspondent

Toine Berbers

HONGKONG

Verder is voorzichtigheid troef bij China's aanpak in Hongkong. Om niemand voor het hoofd te stoten, hebben zelfs enkele opzichtige symbolen van het Britse kolonialisme de machtswisseling overleefd en vertoont het Chinese leger zich nauwelijks op straat. Pessimisten die hel en verdoemenis voorspelden, hebben nog geen gelijk gekregen.

Want de eerste honderd dagen sinds prins Charles de laatste Britse buitenpost in Azië overdroeg aan communistische machthebbers, zijn verstreken zonder dat ook maar een van de rampscenario's is uitgekomen. China heeft zich aan zijn woord gehouden en Hongkong grotendeels zichzelf gelaten.

Het handjevol demonstranten, dat bijna dagelijks in het centrum protesteert voor vrijlating van dissidenten, wordt ongemoeid gelaten. Kritische politici kunnen in de media hun ongenoegen ongeremd uiten. Kapitalistische bestuurders mogen hun economisch beleid zelfstandig uitstippelen.

De nieuwe leider, Tung Chee Hwa, zal vandaag als hij zijn beleid voor het komende jaar in het benoemde parlement ontvouwt, ongetwijfeld lovende woorden wijden aan het succes van de formule 'een land, twee systemen', die de Britten en de Chinezen overeenkwamen.

Maar de Democratische Partij, die buitenspel staat, verwijt hem China's verlangens te nauwgezet uit te voeren. 'Tung zou in Peking voor Hongkong moeten opkomen en niet in Hongkong voor Peking', meent partijleider Martin Lee. China had van tevoren gezegd dat het gekozen parlement vervangen zou worden door een benoemd parlement.

Volgend jaar mei zullen aanzienlijk minder kiezers dan in 1995 hun stem uitbrengen voor het nieuwe parlement. Het kiessysteem komt er zo bizar uit te zien dat de Democraten en hun bondgenoten fors aan invloed zullen inboeten, terwijl ze in opiniepeilingen onverminderd populair blijven.

'In plaats van door te gaan met de hervormingen, wordt de klok teruggezet tot ver in de koloniale tijd', zegt Margaret Ng, een onafhankelijke ex-parlementariër die dicht bij de Democraten staat. Zij verwijt Tung dat hij tegen de wil van het volk Pekings agenda uitvoert .

Toch benadert de populariteit van Tung die van Chris Patten, de laatste Britse gouverneur. De strikte uitvoering van Pekings agenda heeft hem krediet verschaft, zowel bij de partijleiders als bij de Hongkongse zakenelite. De zorg van de talrijke miljonairs gaat nu eerder uit naar de instorting van het toerisme en de valutacrisis die de handelsstad voor andere Zuidoost-Aziatische landen onbetaalbaar maakt.

De Chinese leiders kregen twee weken geleden tijdens de jaarvergadering van de Wereldbank en het IMF in Hongkong zelfs een open doekje van de internationale financiële wereld. Premier Li Peng hield zijn gehoor voor dat het 'met eigen ogen kan zien hoe waarachtig de Chinese regering haar beleid uitvoert'. En vice-premier Zhu Rongji kreeg tijdens een wervelend vraag- en antwoordspel de handen van de bankiers op elkaar toen hij een vraag over de Hongkongse valutareserve doorverwees naar de Hongkongse monetaire autoriteiten. 'Ik kan dat geld niet in mijn eigen zak steken en daarmee heb ik eigenlijk al te veel gezegd. Dit is een lokale kwestie.'

Cynici wijzen erop dat Peking zijn zelfbeheersing wel moet bewaren tot eind deze maand, als president Jiang Zemin een staatsbezoek aan Washington aflegt. De Verenigde Staten hebben de behandeling van Hongkong tot prioriteit in hun Chinabeleid verheven.

Maar wat zal er gebeuren als volgend jaar mei het benoemde parlement plaatsmaakt voor een tot op zekere hoogte vrij gekozen parlement, waarin een paar kritische democraten hun stem zullen verheffen? En hoe lang zal Peking geduld opbrengen voor de demonstranten die het gebrek aan democratie in China hekelen?

Carol Lai, voorzitter van de Hongkongse Vereniging van Journalisten, is somber: 'Nu is het nog: we gaan op de oude voet verder. Maar bij een echte crisis zal de landsregering niet schromen om de pers aan banden te leggen en onafhankelijke geluiden te smoren.'

Meer over