Een hangbrug van records

De benodigde zes miljard gulden moeten de Italianen nog bij elkaar bedelen, maar er zijn concrete plannen voor de bouw van een vaste oeververbinding tussen Italië en Sicilië....

IN ITALIE heeft de Opperste Raad voor Publieke Werken vrijdag het achtste wereldwonder gebaard. Die kwalificatie is van filmregisseur Franco Zeffirelli, zelf expert in kolossaal spektakelwerk. De raad, een regeringsinstantie van experts die bindend advies geeft over de uitvoerbaarheid van plannen, heeft een project goedgekeurd dat letterlijk van records aan elkaar hangt: de hangbrug over de Straat van Messina.

Het idee om Sicilië te verbinden met het vasteland van Italië is al zo oud als de oude Romeinen. Napoleons zwager Murat, plaatsvervanger van de keizer in Napels, dacht aan de aanleg van een scheepsbrug. Garibaldi maakte een serieus plan voor een vaste verbinding, als symbool van de eenheid van Italië. Mussolini droomde van een brug die een groots loflied moest worden op het fascisme.

Een wet van 1971 verplichtte tot de aanleg van een oeververbinding. Maar wat voor een verbinding? Van alles is op de tekentafel geprobeerd: een tunnel van vijftig kilometer, in het water zwevende buizen die met kabels zijn verankerd aan de zeebodem, bruggen van diverse types. Bijvoorbeeld een met een centrale pijler. Dit plan is opgegeven wegens grote problemen met uitvoering en onderhoud op een punt waar de zee 150 meter diep is.

In 1988 kozen de Opperste Raad, de spoorwegen en het snelwegenbedrijf definitief voor de goedkoopste en minst problematische oplossing: een brug. Vier jaar later was er een ontwerp, dat vrijdag het definitieve fiat van de Opperste Raad kreeg. Als alles gaat zoals het moet, zullen vanaf 2006 auto's en treinen de oversteek niet meer maken met de pont, maar over de weg.

Op het ministerie van Openbare Werken laat de voorzitter van de raad,

prof. ir. Aurelio Misiti, een enorme maquette zien van wat 's werelds grootste hangbrug moet worden. Rank en elegant loopt ze van San Giovanni in Calabrië naar de punt van Sicilië, even ten noorden van Messina. De hele brug is opgehangen aan slechts twee torens. Het wordt de hangbrug van de wereldrecords.

De afstand tussen de Calabrische en de Siciliaanse toren is 3300 meter. De centrale spanwijdte van de tot nu toe grootste hangbrug, die van Humber in Engeland, is 1410 meter. In aanbouw zijn twee hangbruggen die groter zijn dan de Engelse, maar kleiner dan de Italiaanse: in Japan (1990 meter) en over de Grote Belt in Denemarken (1624 meter).

De torens zijn mastodonten van 370 meter, ongeveer even hoog als het World Trade Center in Manhattan. Ze bestaan uit twee stalen poten met vier dwarsverbindingen. Elk van deze reuzenladders heeft een gewicht van iets meer dan 54 duizend ton. Door elk van de poten loopt een lift. De fundamenten van gewapend beton gaan twintig meter de grond in. Ze worden op hun plaats gehouden door ondergrondse muren tot zestig meter diep.

De angst voor aardbevingen zit er weer goed in na de schokken van de afgelopen weken in het midden van Italië. In 1908 werd Messina verwoest door een aardbeving. Daarbij kwamen 84 duizend personen om. Als de aarde beeft, zal daar op de brug niets van te merken zijn, want de torens zullen de schokken volledig opvangen. Ze zijn bestand tegen een aardbeving van 7,1 op de schaal van Richter, zwaarder dan die van 1908 en die van Kobe in Japan vorig jaar.

Rukwinden tot 270 kilometer per uur zullen voor de brug en haar gebruikers geen probleem zijn, dankzij de aerodynamische constructie en de schermen die de wind moeten breken. Ze zal zelfs niet ten onder gaan door een atoomexplosie op vijfhonderd meter afstand, of door een neerstortend vliegtuig of een raketinslag.

De ruggengraat van de brug wordt gevormd door vier staalkabels, twee aan elke kant, die met een reuzencurve tussen de torens hangen. Ze hebben elk een doorsnee van 1,24 meter en zijn opgebouwd uit 44.300 afzonderlijke staaldraden. Op een afstand van 180 meter van de torens zijn ze verankerd in de grond in prismavormige blokken.

Tussen het ene verankeringspunt en het andere aan de overkant loopt 5300 meter kabel. Daaraan zijn tientallen verticale kabels bevestigd die het wegdek dragen. Het staal dat voor dit ophangsysteem is gebruikt, weegt samen 166 miljoen ton, bijna het dubbele van de hele Italiaanse oorlogsvloot.

De recordlijst is nog veel langer. Op 64 meter boven zeeniveau, hoog genoeg om de hoogste schepen ongehinderd te laten passeren, loopt het zestig meter brede wegdek. De oppervlakte daarvan is 22 hectare, even groot als vijftig voetbalvelden. De twaalf rijstroken kunnen negenduizend auto's per uur aan, het dubbelspoor in het midden tweehonderd treinen per dag.

'Het is een fantastisch, ongelooflijk project', zegt ir. Fortunato Covelli. Als directeur externe betrekkingen van de staatsmaatschappij Stretto di Messina (Straat van Messina) is het zijn taak te onderhandelen met ministers en bestuurders van Calabrië en Sicilië. Hij is net terug uit Indonesië, waar veel interesse bestaat voor de Messina-brug. De toekomstige brug tussen Java en Sumatra wordt misschien haar tweelingzuster. Indonesie heeft volgens hem gevraagd het hele project te mogen kopen.

Aan het ontwerp hebben een groot aantal Italiaanse en buitenlandse universiteiten, onderzoekscentra, bedrijven en experts meegewerkt, zoals het Waterloopkundig Laboratorium in Delft. De studies hebben al 150 miljoen gulden gekost, waarvan 64 miljoen voor het uiteindelijk uitgekozen project.

Terwijl het project evolueerde, gingen het gewicht van de brug en de raming van de uitvoeringskosten naar beneden. De brug gaat vijf biljoen lire (5,8 miljard gulden) kosten. Daarbij komt 2,5 miljard gulden voor de aanleg van de spoor- en wegverbindingen. Wie zal dat betalen?

Volgens de wet van 1971 moet de brug worden gemaakt door staatsbedrijven. Maar de staat heeft geen geld. 'Die wet is achterhaald', zegt Covelli. 'Een nieuwe wet moet de deelname van privé-kapitaal mogelijk maken. We hebben hier al delegaties uit de hele wereld gehad die geïnteresseerd zijn in de financiering.'

Is er geen gevaar dat het project volgens oud Italiaans corruptiegebruik tijdens de uitvoering stukken duurder wordt? Opperste-Raadvoorzitter Misiti is daar niet bang voor. 'De financiers zijn particulieren, die letten wel op dat zoiets niet gebeurt.'

Misiti zal op 19 oktober het project presenteren in de USA-Italy-Foundation in Washington, waarschijnlijk in aanwezigheid van president Clinton. Deze machtige lobby van (vooral

Zuid-)Italiaanse Amerikanen heeft veel geld, dat ze graag in de brug wil stoppen. De investeringen zullen ze er dankzij de tolgelden snel uit hebben, volgens Covelli in dertien tot vijftien jaar.

De brug is volgens de voorstanders cruciaal voor de ontwikkeling van het achtergebleven Zuid-Italië en het toerisme. Ze zal vijftienduizend arbeiders direct of indirect werk geven. De reders hebben hun verzet opgegeven, want hun veerboten kunnen toeristenschepen worden. Bovendien hebben ze vele andere belangen, die bij de brug wel zullen varen.

De enige tegenstanders zijn de orthodoxe communisten - maar die zijn overal tegen - en de Groenen, die de brug als een vijand zien van het milieu. Volgens alle anderen vormen brug en natuur juist een schitterende combinatie. De regering moet nog haar toestemming geven, maar dat is een formaliteit. Daarna nemen de voorbereidingen voor de bouw vijftien tot achttien maanden in beslag. De bouw zelf zal zes tot acht jaar duren. Alleen al het aanbrengen van de kabels zal drieëneenhalf jaar vergen.

Bij normaal onderhoud zal de brug tweehonderd jaar meegaan. Bij intensief onderhoud zal de brug der records het volgens de initiatiefnemers zelfs uithouden tot het jaar 4000.

Jan van der Putten

Meer over