PROFIEL

Een goed idee snel kopiëren en vervolgens met veel winst verkopen

Hun werkwijze is verre van onomstreden, maar zeer succesvol. De 'jatters van ideeën' maken optimaal gebruik van internet.

Oliver Samwer met zijn broers Marc en Alexander. Beeld Agentur Focus
Oliver Samwer met zijn broers Marc en Alexander.Beeld Agentur Focus

'Winkels? Ach, die zijn zóóó post-Jezus, niet van deze tijd. Winkels, dat is de Middeleeuwen. Tegenwoordig shoppen we op internet.'

Je moet maar lef hebben. Afgelopen juni sprak Oliver Samwer in het Louvre in Parijs een zaal vol managers van grote winkelbedrijven toe. Honderden managers in het pak, die allen vrezen voor de toekomst van hun concerns.

Ze hadden voor de gelegenheid de 'vijand' uitgenodigd, een van de mannen die het Duitse internetbedrijf Zalando mede groot heeft gemaakt. Zalando, de nagel aan de doodskist van talloze traditionele winkelbedrijven.

Samwer uiteraard als enige in de zaal zonder stropdas vertelde de managers iets wat ze natuurlijk zelf al lang wisten. 'Mijn vrouw gaat niet meer op zaterdag shoppen, nee, ze shopt de godganse dag door. Ik kom thuis en dan wil ze meteen samen shoppen, het liefst 24 uur per dag.'

Winkels, zo hield Samwer zijn toehoorders voor, zijn in het verleden alleen maar gebouwd omdat er nog geen internet was. 'En nu is er dus internet.'

Met andere woorden: Dáág, traditionele winkels.

Interessante week

Het wordt deze week een interessante week voor Oliver Samwer en zijn twee broers Marc en Alexander. Vandaag gaat Zalando naar de beurs, morgen waagt het minder bekendere Rocket Internet dezelfde stap op de beurs in Frankfurt, ook opgericht door de drie broers. Rocket is een zogenoemde internet-incubator, het Berlijnse bedrijf investeert aan de lopende band in commerciële start-ups en vent zelf ook ideeën uit.

Het concern van de drie Duitse broers wordt gewaardeerd op 3- tot 5 miljard euro. Kledingwinkel Zalando wordt gewaardeerd op ruim 4,9 miljard. Het is mede opgericht door de broers, die nog een minderheidsbelang bezitten.

Volgens The Wall Street Journal hebben de broers scherp gekeken naar de recente beursgang van de Chinese internetgigant Alibaba. Zou die succesvol zijn, dan zouden de Duitsers de sprong in het diepe ook wagen.

Dat gebeurt dus deze week. Marc (43), Oliver (41) en Alexander (39) zullen na een geslaagde beursgang weer een stapje dichter bij het predicaat 'rijkste Duitser' zijn.

Het trio, dat al vele malen miljonair is, treedt nauwelijks op de voorgrond. Dat zal deels te maken hebben met het feit dat hun werkwijze verre van onomstreden is. Ze zijn zeer schuw, laten zich nauwelijks interviewen. Recentelijk wist de Duitse omroep ZDF Oliver te strikken voor een opmerkelijk vraaggesprek. De man had nauwelijks een weerwoord op de scherpe en kritische vragen; hij kwam kil en onsympathiek over. Niet de bevlogen internetgoeroe zoals we die uit het westen van de Verenigde Staten kennen.

Ze worden weliswaar soms in één adem genoemd met Amerikanen als Mark Zuckerberg (Facebook), Larry Page (Google) en Steve Jobs (Apple), maar dat is onterecht. De broers zijn geen visionairs, geen producenten van reuze handige apparaten, ze zijn meer handige bespelers van het fenomeen dat internet heet. Sterker, ze zijn rijk geworden door het kopiëren van andermans ideeën. Het blad Wired omschreef het bedrijf van de broers als een 'clone factory'.

Het was een onthutsend portret: 'The Samwer brothers zijn verachtelijke dieven. Hoe slapen ze 's nachts?', vroeg een concurrent zich in het artikel af.

Door velen gehaat

In Silicon Valley worden de broers, 'die jatters van ideeën', door velen gehaat. Er is verbazing over het feit dat zij uit het toch als beschaafd bekendstaande Duitsland komen.

Slim, dat zijn ze zeker. Dat begon al vroeg in het digitale tijdperk. In 1999 zetten ze in Duitsland Alando op, een perfecte kloon van de Amerikaanse veilingsite eBay. Alando was nog geen zes maanden oud toen eBay 43 miljoen euro betaalde voor de Duitse site. De drie broers waren in één klap multimiljonair.

Dat smaakte naar meer. Een paar jaar later was daar Jamba, webwinkel voor ringtones. Perfecte kopie van het Amerikaanse Verisign. En ja hoor, zeven maanden na het stichten van Jamba kwam Verisign langs. Voor liefst 273 miljoen euro namen de Amerikanen het ringtonebedrijf over. Jamba, dat ook in Nederland actief was, was trouwens niet onomstreden. Het sleet beltoonabonnementen aan nietsvermoedende tieners. De broers cashten net op tijd. Met de komst van de smartphone klapte de markt voor ringtones in elkaar.

De broers zijn afkomstig uit een vooraanstaande familie in Keulen. Opa zat voor de CDU in de Bondsdag, vader Sigmar-Jürgen was advocaat; Nobelprijswinnaar voor de literatuur Heinrich Böll was een van zijn cliënten. De broers, slimme gymnasiasten, studeerden in binnen- en buitenland.

Al vroeg werden ze zich bewust van de mogelijkheden van internet. In 1999 richtten ze, samen met drie anderen, Alando op. Na de verkoop aan eBay gaat het de drie broers zeer voor de wind. Rocket Internet heeft inmiddels duizenden mensen in dienst, 'meer dan het oude Karstadt', ooit een befaamd warenhuis.

Tijdens de recente ophef over de illegale activiteiten van de Amerikaanse geheime diensten in Duitsland werd vaak gewezen op de Europese afhankelijkheid van Amerikaanse bedrijven als Apple, Google en Facebook. Europeanen zijn voor veel internetactiviteiten volledig afhankelijk van Amerikaanse bedrijven en wat doen die allemaal niet met al die gegevens? Heikele vraag: waar blijven de Europese Facebook en Google?

In Duitsland wordt die vraag, veel meer dan in Nederland, recentelijk vaak gesteld, Datenschutz is er een groot goed.

Mogelijkheden van de markt

De grootste internetondernemers van Duitsland (en Europa), Marc, Oliver en Alexander Samwer, stonden echter niet aan de basis van een Duits of Europees Google, Facebook of Apple. Ze hebben, luidt de kritiek op hun handelen, alleen maar slim gereageerd op de mogelijkheden die de markt hen bood. Talloze, al bestaande internetconcepten hebben ze snel overgenomen of simpelweg gekopieerd, om die vervolgens met winst te verkopen.

Of het nu in Zweden of Turkije is, lokale ontwikkelaars van internetbedrijven komen er vaak te laat achter dat het door hun bedachte concept wereldwijd door de mannen en vrouwen (vooral mánnen) van Rocket Internet in Berlin-Mitte is gekopieerd en uitgerold. Daar is meestal niets tegen te doen, juridisch is het vaak niet aan te tonen dat een internetbedrijfsconcept is gestolen.

In een recente en uiterst onthullende documentaire van de Duitse omroep ZDF getiteld Die grosse Samwer-Show zijn daar ettelijke voorbeelden van te zien.

Oliver Samwer verschijnt, het is een zeldzaam optreden, zelf ook voor de camera. De man, die zijn medewerkers per mail ooit opriep een Blitzkrieg ('we moeten de agressiefste zijn') op internet te ontketenen, oogt verlegen.

Het kopiëren van andermans concepten doet hij schouderophalend af. 'Een goede kok borduurt ook voort op de gerechten van zijn voorgangers.' Ook de aantijgingen dat Rocket Internet middels postbusadressen in Luxemburg en de Amerikaanse staat Delaware de Duitse belastingen ontduikt worden gebagatelliseerd.

Dat de arbeidsomstandigheden bij Zalando verre van optimaal zijn (medewerkers lopen per dienst in de bedrijfshallen soms wel 27 kilometer, blijkt uit de documentaire), komt niet eens meer ter sprake.

Nee, liever ziet Oliver Samwer zich, samen met zijn twee broers, in de traditie staan van de klassieke Duitse ondernemer.

Goed voor het personeel, vlijtig, gewetensvol en vooral de producent van verdomd goede producten. Een Gutmensch, zogezegd.

Oliver Samwer Beeld anp
Oliver SamwerBeeld anp
Meer over