Een echte 'familyman' met Ahold als baby

Jaren verafgood, nu verguisd - na tegenvallende cijfers oogst Ahold-topman Cees van der Hoeven veel kritiek. 'Daar hebben wij geen seconde begrip voor.'

HIJ KWAM EENS verkleed als Sinterklaas op een feestje, riep de raad van bestuur op het matje en dreigde met de roe bij collega's van wie het rendement nóg hoger zou kunnen.

'Dat is Cees. Een man met humor. Een familyman. En het bedrijf is zijn baby', zegt bestuurslid Jan Andreae over Ahold-bestuursvoorzitter Cees van der Hoeven. Andreae, bij het supermarktconcern verantwoordelijk voor 'Europa', komt superlatieven tekort als hij praat over 'Cees'. Hoe die als frisse wind door het bedrijf waaide toen Ahold nog door de familie Heijn - 'van Albert' - werd gerund. Hij is de teamspeler, een man met hart voor de zaak. Die op Ahold-feestjes steevast de 'raad-van-bestuur-hymne' My money is over the ocean zingt, vanwege de - kwakkelende - investeringen in de VS en Zuid-Amerika. Please bring back my money to me.

Ahold won vorig jaar de Reputation Award en werd in de VS uitgeroepen tot beste supermarktbedrijf. Van der Hoeven was in 2000 'Manager van het Jaar' en sleepte zes keer de Investor Relations Award in de wacht. Maar na twee winstwaarschuwingen in vier maanden lijkt alle krediet verspeeld. Het bedrijf zou te laat en te luchtig reageren op tegenvallers. Van der Hoeven krijgt de schuld.

'Hij verdient het niet, al die harde kritiek van pers en analisten', zegt financiële man Michiel Meurs stellig. 'De buitenwereld ziet hem als een harde, meedogenloze zakenman, maar Cees is een mensenmens. Een gevoelspersoon. Wij hebben geen seconde begrip voor wat er allemaal over hem wordt beweerd.'

Als Ahold deze week de beurs overvalt door vervroegd kwartaalcijfers te publiceren, gonst het van de geruchten. 'Hij is er nog', spot de topman over zichzelf tegen het cordon fotografen.

In 1997 zei de topman tegen maandblad Quote dat hij 'onherroepelijk' consequenties verbindt aan het niet nakomen van wat beleggers is beloofd. Hij heeft woord gehouden: dit voorjaar diende hij zijn ontslag in, na teleurstellende resultaten. Maar zijn ontslag werd 'natuurlijk niet' geaccepteerd, zegt retail-consultant Ton Bos. 'Dat wist hij zelf ook wel. Van der Hoeven is de beste man om die tent te leiden.'

Cornelis Harry van der Hoeven (Den Haag, 1947) maakt een bliksemcarrière. Nadat hij in 1970 cum laude in Groningen afstudeert als bedrijfseconoom, wordt hij assistent op de accountantsdienst van de NAM in Assen. Al na een jaar gaat hij naar Shell waarvoor hij werkt in Nederland, Engeland en op Curaçao, het eiland waar hij van zijn vierde tot zijn vijftiende opgroeit.

In 1980 keert Van der Hoeven terug naar de NAM, als financieel directeur. Vier jaar later bekleedt hij dezelfde functie voor Shell in Oman. In 1985, Van der Hoeven is dan 36 jaar jong, polst een headhunter hem voor financieel directeur in Aholds raad van bestuur. 'Ik wist eigenlijk niet eens wat Ahold was', zegt hij in FEM/De Week. En tegen Elan: 'Toen ik hier kwam, moest er nog even getest worden of mijn boekhoudkennis wel voldoende was. Dat is echt gebeurd, ja.'

In 1993, Ahold zet dat jaar bijna 12 miljard euro om, wordt hij eerste man. Het bedrijf expandeert naar vier continenten en de winst vervijfvoudigt. In 2001 is de omzet 67 miljard euro. Van der Hoevens inkomen groeit navenant: hij verdient in 2001 5,1 miljoen euro, inclusief 1,7 miljoen euro aan verzilverde opties.

Nederlands best verdienende bestuurder - hertrouwd, drie kinderen - wordt de hemel in geprezen. Hij windt zelfs de concurrentie om zijn vinger. 'Eens per jaar treffen alle bestuursvoorzitters uit de voedingsindustrie elkaar op landgoed Lauswolt', vertelt Theo Roos, directeur van het Centraal Bureau voor de Levensmiddelenhandel. 'Twee jaar geleden stak Cees daar een geweldig verhaal af. Het kwam erop neer: alleen als je een echte volbloed bent, mag je in zijn stal komen. Hij kreeg een staande ovatie. In de pauze vroegen retailers hem letterlijk, pet in de hand, of Van der Hoeven hen wilde overnemen.'

Maar Aholds geoliede overnamemachine staat stil en de autonome groei biedt geen compensatie. Daarmee zijn de risico's uitgekomen waarvoor Peter Paul de Vries al waarschuwde. 'Ahold heeft financieel altijd heel scherp aan de wind gevaren. Ik heb liever autonome groeiers', zegt de directeur van de Vereniging van Effectenbezitters. 'Maar daar heb ik in tien jaar niemand over gehoord.'

De roep om Van der Hoevens aftreden is volgens De Vries even begrijpelijk als onterecht. 'Hij is een imposante man qua uitstraling en fysiek voorkomen. Dat is voor een topman belangrijk, maar het werkt nu tegen hem. Als je zo'n hoog publiek profiel hebt, zien mensen je graag vallen. Hij kreeg altijd een 9,5 als cijfer, en nu een dikke onvoldoende. Beide extremen zijn overtrokken.'

FNV-bestuurder Willem Noordman zit evenmin te wachten op het vertrek van de Ahold-baas. 'Andere leden van de raad van bestuur zouden een veel hardere lijn volgen. Met Jan Andreae hebben we scherpe conflicten over het sociale beleid. Het was Van der Hoeven die tegenhield dat Jamin werd verkocht aan een veel te vage partner. Hij ging niet voor de snelle miljoenen, maar koos voor het personeel.'

Van der Hoevens grootste fout dit jaar: de slechte screening van de bestuurders van de Disco-supermarkten in Argentinië, stelt Noordman. 'De devaluatie van de peso ligt buiten zijn macht, maar Disco had hij beter moeten inschatten.'

Van zijn commissarissen mag Van der Hoeven aanblijven tot zijn pensioen. Maar spectaculaire overnames behoren tot het verleden. De autonome omzetgroei moet omhoog, onrendabele activiteiten onder het mes, kapitaal efficiënter aangewend, de kosten omlaag. Van der Hoeven moet op de kleintjes letten.

Nog vijf tot zeven jaar heeft hij te gaan. Al rekent Jos van Hezewijk op een eerder vertrek. 'In mei, op de aandeelhoudersvergadering', voorziet de directeur van Elite Network Research en auteur van het boek XXL over topmanagers. 'De magische grens voor hun prettige oude dag ligt op zo'n zeven vette jaren. Van der Hoeven zit dus al twee jaar in de gevarenzone. De weg naar de top vreet alle energie, maar de afdaling is het gevaarlijkst.'

Meer over