Economen kraken optimisme kabinet

Een praatje voor de Vaak. Een sprookje. Een marketingverhaal waarvoor elke basis ontbreekt. Economen laten weinig heel van de voorspelling van premier Balkenende en vicepremier Bos afgelopen weekend dat de Nederlandse economie weinig te duchten heeft van de dreigende recessie in de Verenigde Staten....

Van onze verslaggever Yvonne Doorduyn

Premier Balkenende zei zaterdag op de nieuwjaarsbijeenkomst van het CDA in Zwolle dat Nederland niet bang hoeft te zijn dat de economische problemen uit de VS overwaaien. ‘We moeten ons geen recessie aanpraten’, meent de premier. De economische invloed van de VS is volgens Balkenende minder groot dan in het verleden. Bovendien staat Nederland er dankzij ‘gezonde overheidsfinanciën en lage werkloosheid’ beter voor. Minister Bos van Financiën hield zondag in het tv-programma Buitenhof een vergelijkbaar betoog.

Economen duiden het optimisme van de partijleiders als ‘vertrouwensmanagement’. Economie is psychologie: de conjunctuur is mede een product van het sentiment onder consumenten en bedrijven. ‘Balkenende heeft geleerd van vijf jaar geleden’, verklaart de Rotterdamse hoogleraar economie Bas Jacobs. ‘Toen sprak hij hel en verdoemenis, en praatte hij de economie in de put. Nu hoopt hij op het omgekeerde.’

Jacobs gaat ervan uit dat het kabinet het verhaal slechts ‘voor de bühne’ houdt. ‘Je mag hopen dat ze achter de schermen minder laconiek te werk gaan. Die 1 procent financieringsoverschot aan het eind van de rit kunnen we vergeten, als Bos niets doet. De enige resterende financiële afspraak in het regeerakkoord is dan van de baan. Alle ankers zijn gelicht, Balkenende-IV wordt financieel stuurloos.’

Ook UvA-econoom Sweder van Wijnbergen denkt dat ‘het feestje wel eens over kan zijn’. De dure euro begint volgens hem ‘te bijten’. ‘De VS zijn de motor van onze exportgroei. We kunnen niet rustig gaan slapen. Ik begrijp dat Balkenende geen olie op het vuur wil gooien, maar sprookjes vertellen is niet overtuigend.’ Jacobs: ‘Het moet niet potsierlijk worden. Het is een marketingverhaal waarvan de basis ontbreekt.’

Minder export naar de VS, een wegzakkende dollar, hoge olieprijzen en een loongolf die achter de hoogconjunctuur aan sjokt – nu nog versterkt door de krappe arbeidsmarkt: ‘De tekenen zijn niet gunstig’, zegt Jacobs. Het Centraal Planbureau schroefde begin december de groeiraming al omlaag. Toch is er volgens Boot geen reden tot doemdenken. ‘De economie is sinds medio jaren negentig flexibeler geworden. Ons aanpassingsvermogen is verbeterd, waardoor we minder snel in een diepe crisis belanden.’

Lans Bovenberg, hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg, noemt enige afkoeling van de Nederlandse economie zelfs ‘niet onwenselijk’. ‘Het is een gezonde correctie. De arbeidsmarkt kan de economie nu nauwelijks bijbenen. We zitten tegen onze capaciteitsrestricties aan.’

Overigens liet CDA-minister Donner (Sociale Zaken) maandag een ander geluid horen dan zijn collega’s. ‘We dreigen onszelf in een recessie te werken.’

Meer over