Nieuws

ECB blijft ‘duivig’, ondanks hoge inflatie

De Europese Centrale Bank (ECB) gaat de stijgende prijzen voorlopig niet te lijf met een renteverhoging. Zij beëindigt de in de coronacrisis gelanceerde monetaire noodsteun, maar schroeft haar andere schuldaankopen juist op. Daarmee loopt Europa internationaal uit de pas.

Koen Haegens
Het hoofdkantoor van de Europese Centrale Bank in Frankfurt, Duitsland. Beeld Sean Gallup / Getty
Het hoofdkantoor van de Europese Centrale Bank in Frankfurt, Duitsland.Beeld Sean Gallup / Getty

‘Aan de ene kant is er een sterk economisch herstel met lagere werkloosheid en de inflatie die richting ons doel gaat’, zo schetste ECB-president Christine Lagarde donderdag na afloop van de beleidsvergadering haar dilemma. ‘Aan de andere kant is er de onzekerheid rond de omikron-variant, de vijfde coronagolf en de energieprijzen.’

De Française stond tijdens de persconferentie naast een lege plek. Haar vice-president Luis de Guindos uit Spanje is besmet met het coronavirus. Volgens Lagarde steunde een ‘hele, hele grote meerderheid’ van de ECB-bestuurders het besluit om nu niet hard op de rem te trappen. Daaronder naar verluidt ook president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank.

Geen renteverhoging

Door de inflatie groeide de afgelopen weken de druk op de centrale bankiers om in actie te komen. Nederland kampt zelfs met de grootste prijsstijgingen sinds 1982. Gemiddeld waren huishoudens in november 5,2 procent duurder uit dan een jaar eerder. Vooral de energie- en brandstofprijzen stijgen, maar ook voedsel en kleding kosten meer. Dat gaat ten koste van de koopkracht.

Ook de ECB heeft haar inflatieverwachtingen naar boven bijgesteld. Voor 2022 gaat wordt nu uitgegaan van 3,2 procent. Dat de centrale bank in reactie hierop donderdag een renteverhoging zou aankondigen, werd vooraf al ondenkbaar geacht. De centrale bankiers hebben steeds duidelijk gemaakt dat ze dan eerst een punt zullen moeten zetten achter hun obligatie-aankopen.

Daar blijkt nog lang geen sprake van. Om de eurozone door de coronacrisis te loodsen, schafte ‘Frankfurt’ voor 1.566 miljard euro aan staats- en bedrijfsschulden aan. Op die manier stimuleert de ECB de economie en wordt geld lenen nog goedkoper. Deze noodsteun wordt in maart beëindigd.

De Nederlander Knot zal dit ongetwijfeld als een overwinning beschouwen. ‘Daar zou ik mordicus tegen zijn’, zei hij dit najaar in een interview met deze krant over de zuidelijke pogingen het pandemieprogramma te rekken. In plaats daarvan is nu de weg ingeslagen naar de uitgang.

Vestzak-broekzak

Toch heeft het bereikte compromis iets weg van vestzak-broekzak beleid. De ECB wil het geld uit obligaties die aflopen namelijk langer herinvesteren, ‘minstens tot eind 2024'. Ook gaan de aankopen in het kader van het ‘oude’ steunprogramma – tussenstand: 3.112 miljard euro – tijdelijk omhoog. Nu betreft het 20 miljard euro per maand. Dat bedrag wordt in het tweede kwartaal van volgend jaar verdubbeld, om vanaf juli stapsgewijs terug te lopen naar het huidige niveau. Een einddatum is er nog altijd niet. ECB-kenner Frederik Ducrozet van de Zwitserse private bank Pictet noemde dit op Twitter ‘een duivige verrassing’.

Een rentestijging in 2022 raakt definitief uit zicht. Volgens ECB-president Lagarde is dat ook niet nodig. Zij wees er donderdag opnieuw op dat de huidige inflatie veroorzaakt wordt door aanbodproblemen: tekorten aan gas, containers en andere essentiële ingrediënten voor de wereldeconomie. Die knelpunten verdwijnen gaandeweg, voorspelt de Française. De inflatie zal hierdoor normaliseren.

‘Enorme korrel zout’

Andere centrale banken lijken minder vertrouwen te hebben in dat scenario. Zowel de Bank of England als de Noorse centrale bank verhoogden donderdag hun rentes. De Amerikaanse Federal Reserve is iets minder ver, maar bouwt wel haar noodsteun af. Woensdag kondigde zij aan het tempo van die operatie te verdubbelen. Daardoor is het eind maart helemaal afgelopen met het opkopen van schulden, waarna de rentetarieven kunnen stijgen.

Fed-bestuurders verwachten maar liefst drie verhogingen in 2022. De ECB loopt hierdoor internationaal steeds meer uit de pas. Al kwam ING-econoom Carsten Brzeski na afloop van de persconferentie wel met een disclaimer. Wijzend op de stijgende inflatievooruitzichten raadt hij aan de uitspraken van de ECB, over wanneer zij de geldkraan wel of niet zal dichtdraaien, ‘met een enorme korrel zout’ te nemen.

Meer over