nieuws

Door alle online bestellingen is er een papiertekort: uitgeverijen stellen nieuwe boeken uit

Papiertekort noopt uitgeverijen de uitgave van nieuwe boeken en herdrukken uit te stellen. Het tekort is een gevolg van de toegenomen vraag naar kartonnen dozen om online bestellingen in te versturen.

Bedrijven die karton en papier recyclen, zoals Stoelman in Haarlem, boeren goed door het papiertekort.  Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Bedrijven die karton en papier recyclen, zoals Stoelman in Haarlem, boeren goed door het papiertekort.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Papier en karton zijn niet aan te slepen: een toename van online bestellingen heeft de vraag naar kartonnen dozen enorm opgevoerd. Papierpulp, de grondstof voor papier en karton, wordt daarom steeds vaker gebruikt voor de productie van karton in plaats van papier. Sectoren die afhankelijk zijn van papier, zoals de boekensector, vissen achter het net. De levertijden voor papier lopen op, en de uitgave van boeken in het najaar moet mogelijk worden uitgesteld. Ook drijft de schaarste de prijzen van papier en karton op.

Niet alleen de toegenomen vraag, maar ook het tekort aan grondstoffen speelt mee in de schaarste van papier en karton. Specifiek gaat het om een tekort aan hout, waar papiervezels van gemaakt worden. Daarom kiezen sommige fabrikanten gerecycled papier en karton, oftewel oudpapier, als alternatief. Bedrijven die oudpapier recyclen verdienen er goed aan.

Uitgeverijengroep Singel Uitgeverijen verwacht binnenkort problemen door het papiertekort. De drukkerij van Singel, dat uitgevers als Querido en Athenaeum onder zich heeft, heeft papier op voorraad, maar niet voor eeuwig. ‘Het is op dit moment lastig op tijd papier binnen te krijgen’, zegt hoofd productie Alex Schijffelen. ‘We horen berichten van de uitgeversmarkt dat levertijden oplopen. Het leveren van een herdruk kost al snel twee weken in plaats van één.’

Langere levertijd

Als de huidige papiervoorraad bij de drukker op is, kan de uitgeverij eerst uitwijken naar andere papiersoorten. ‘Mogelijk moeten we dan papier van een lagere kwaliteit gebruiken’, zegt Schijffelen. In het najaar, een periode waarin veel nieuwe boeken worden uitgegeven, zal Singel waarschijnlijk te maken krijgen met langere levertijden. ‘Dan kost het onze leverancier misschien wel twee maanden in plaats van één of twee weken.’

De papierschaarste kan leiden tot duurdere boeken. ‘Als wij geconfronteerd worden met hogere inkoopprijzen, zal dat het gevolg zijn', zegt Schijffelen. Boekenliefhebbers hoeven zich desondanks geen zorgen te maken dat hun leeshonger binnenkort onbetaalbaar wordt. ‘Papier is maar een klein onderdeel van de kostprijs van een boek, dus het zal gaan om kleine prijsstijgingen.’

Karton

Alexander Stoelman van Stoelman Papierrecycling zegt dat de prijzen van karton in twintig jaar niet zo hoog zijn geweest. ‘Iets meer dan een jaar geleden waren de prijzen voor karton nog negatief, als recyclingbedrijf moest je betalen om van je karton af te komen.’ Oud papier ging grotendeels rechtstreeks naar China, maar omdat er veel verontreiniging in zat – plastic, bijvoorbeeld – is het daar niet langer welkom. ‘Nu zijn de prijzen gigantisch gestegen.’ Volgens Stoelman stabiliseren de prijzen nu licht, maar de vraag is nog steeds groot.

Stoelman Papierrecycling maakt zelf geen karton of papier, maar zamelt restpartijen in bij bedrijven, schoont die op en levert ze aan fabrieken die er papier van maken. En sinds kort doet Stoelman dat ook voor karton, want daar valt nu goed aan te verdienen. ‘Er zijn slimme handelaren geweest die karton hebben opgekocht in de tijd dat de prijs rond de 20 euro per ton lag. Nu ligt die rond de 170, 180 euro per ton.’

De grote vraag is voor een belangrijk deel te danken aan de toename van online bestellingen. ‘Om elke doos zit nog een doos’, zegt Stoelman. ‘Je kunt bij veel webwinkels een aankoop gratis terugsturen, dus bestellen mensen drie maten om thuis te passen. Die dozen raken beschadigd en komen op een hoop terecht.’

Wit papier

Hielke van den Brink, directeur van Stichting Papierrecycling Nederland, ziet gebrek aan grondstoffen als belangrijke oorzaak van het papiertekort. ‘Er is een tekort aan hout, de grondstof van nieuwe papiervezels. Daardoor kan er minder nieuw papier en karton geproduceerd worden.’ Voor bedrijven die hoogwaardig wit papier gebruiken, zoals uitgeverijen, speelt ook mee dat steeds minder fabrieken dit maken en er weinig wit papier wordt ingezameld dat geschikt is voor recycling.

De Federatie Nederlandse Oudpapier Industrie (FNOI) is tevreden dat er weer afzetruimte in eigen land is voor oudpapier. ‘Ons product hoeft niet meer naar een ander continent te worden verscheept’, vertelt beleidsadviseur Lennert Vermaat. ‘De markt is weer aangetrokken. In de afgelopen drie, vier maanden zijn de prijzen opgekrabbeld naar hetzelfde niveau als drie jaar geleden. De opbrengsten dekken de kosten van het inzamelen van oudpapier weer.’

Meer over