Dit zijn de nieuwe gevolgen van rood staan

Staat u weleens rood? Grote kans dat u binnenkort in het gevreesde BKR-register terechtkomt, vanwege aangescherpte regels. Dat kan van invloed zijn op de hoogte van uw hypotheek.

Eric Van Den Outenaar
Een man pint geld bij een geldautomaat. Beeld anp
Een man pint geld bij een geldautomaat.Beeld anp

Nederlanders met een betaalrekening waarop ze rood kunnen staan worden vanaf 1 december vaker geregistreerd bij Bureau Kredietregistratie (BKR). Degenen met zo'n BKR-registratie wegens mogelijke roodstand kunnen vervolgens minder geld lenen voor de aankoop van een huis. Hun maximale hypotheekbedrag daalt dus.

Wat is er aan de hand?

Kredieten van meer dan 250 euro met een looptijd van meer dan een maand moeten vanaf 1 december door de verstrekker van de lening aangemeld worden bij het BKR. Tot nu toe gold daarvoor een ondergrens van 500 euro en een looptijd van minimaal drie maanden. Door deze aanscherping, die dus voor alle kredietvormen geldt, zullen er opeens veel meer rekeninghouders die rood staan op hun bankrekening een vinkje krijgen in het gevreesde BKR-register. Het gevolg daarvan is weer dat zij mogelijk een minder hoge hypotheek kunnen krijgen.

Om hoeveel mensen gaat het?

Het raakt vooral rekeninghouders die minder dan drie maanden rood mogen staan op hun betaalrekening. Mensen met een rekening waarop ze langer dan drie maanden rood kunnen staan, hebben naar alle waarschijnlijkheid nu al een BKR-registratie. ABN Amro heeft ruim 600 duizend klanten die nog geen registratie hadden, maar die door de nieuwe regels wel zullen krijgen. Rabobank heeft er 200 duizend en ING 2,7 miljoen.

Ik kan weliswaar rood staan, maar doe het nooit. Waarom word ik dan toch gestraft?
Ooit heb je ervoor gekozen rood te mogen staan. Daarmee geef je te kennen dat je bereid bent een schuld aan te gaan. Ook al maak je nooit gebruik van die mogelijkheid, het risico bestaat dat je dit in de toekomst wel gaat doen. Dat maakt je in de ogen van een hypotheekverstrekker een toch wat riskantere klant dan iemand die zijn bank niet betaalt voor het privilege rood te mogen staan. Hypotheekverstrekkers willen daar graag rekening mee kunnen houden. Rood staan is een financiële dienst die je veel geld kost. Banken rekenen over het roodstandbedrag doorgaans een fikse rente (al snel meer dan 8 procent).

Wat is de schade van rood staan bij een hypotheekaanvraag?
Banken willen geen inzicht geven in de berekening van het hypotheeklimiet, maar dat rood staan het maximumleenbedrag beïnvloedt, staat vast. Alle hypotheekverstrekkers zijn verplicht van tevoren bij het BKR te kijken naar de bestaande schulden van de kredietaanvrager. Die trekken ze van het maximaal te lenen bedrag af. Hypotheekverstrekkers mogen BKR-schulden nooit negeren. Volgens de Vereniging Eigen Huis (VEH) is dit de vuistregel: 500 euro rood staan leidt tot ongeveer 2.800 euro minder hypotheek. Als iemand samen met zijn partner een hypotheek aanvraagt, kijkt de bank ook naar de BKR-registratie en de roodstandsituatie van de partner. Zo kan het op de hypotheek in mindering te brengen bedrag flink oplopen. ABN Amro laat weten dat de rekensom van de VEH wel ongeveer klopt.

Hoe erg is zo'n registratie?

De nieuwe lichting BKR-geregistreerden bevindt zich in goed gezelschap. Er zijn nu namelijk al 8,5 miljoen volwassen Nederlanders geregistreerd bij het BKR. Iedereen die een lening aangaat, wordt geregistreerd, met uitzondering van hypotheekschulden. Die leiden pas tot registratie als er betalingsachterstanden zijn. Een BKR-registratie klinkt erg, maar dat is het meestal niet. De meeste BKRregistraties zijn zogeheten positieve registraties. Niets om je voor te schamen, zegt een woordvoerder van de stichting uit Tiel. 'Je moet het zo zien: als je gewoon aan je betalingsverplichtingen voldoet, werkt het in je voordeel. Geldverstrekkers zien dat je te vertrouwen bent.'

Mensen met een lening krijgen pas een negatieve registratie als ze betalingsachterstanden oplopen en aanmaningen hebben ontvangen. Dan krijgen ze het gevreesde kruisje achter hun naam, wat dus wel iets is om wakker van te liggen.

Volgens het BKR is dit 'maar' bij 9 procent van die 8,5 miljoen registraties het geval. Iemand mag weer van het strafbankje zodra hij zijn schulden of betalingsachterstanden heeft weggewerkt, al blijft de 'misstap' nog wel vijf jaar zichtbaar in het systeem.

Wil het BKR hypotheeknemers pesten?

Dat valt wel mee. Het is vervelend als een huizenkoper door de nieuwe maatregel net niet genoeg financiering kan krijgen om zijn droomhuis aan te schaffen. Maar let wel: deze regels zijn juist bedoeld om te voorkomen dat mensen te veel lenen en te grote financiële risico's aangaan. Op de woningmarkt in de grote steden is het alweer een gekkenhuis, en gaan woningen soms ver boven de vraagprijs weg. Dat leidt ertoe dat huizenzoekers soms iedere euro eigen geld bij elkaar moeten schrapen om de financiering rond te kunnen krijgen. En ja, het voelt soms oneerlijk als je minder kunt lenen. 'Maar wij zien juist dat lang niet iedereen maximaal leent', zegt een woordvoerder van de VEH. 'Voor die mensen is deze nieuwe BKR-regel dus geen probleem.'

Alle banken sturen een dezer dagen een brief naar de klanten met een roodstandarrangement dat ze nu een BKR-registratie gaat opleveren. ING adviseert klanten die nooit gebruikmaken van hun roodstandmogelijkheid in te loggen op de website van de bank en daar de roodstandoptie uit te zetten. Probleem opgelost.

Meer over