Dit bedrijf maakt het vervoer van de toekomst

De aanloop was soms hobbelig, maar 2Getthere heeft eindelijk beet met zijn people mover. Het Utrechtse bedrijf levert als een van de weinige ter wereld écht zelfrijdende taxi's en busjes. Aan Dubai bijvoorbeeld.

Peter van Ammelrooy
Werkzaamheden aan een voertuig van 2Getthere Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Werkzaamheden aan een voertuig van 2GetthereBeeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Wie het vervoer van de toekomst wil aanschouwen, moet het vliegtuig nemen naar Abu Dhabi en doorreizen naar Masdar City, de duurzaamste metropool ter wereld. Deze stad betrekt al zijn energie van zonnepanelen, recyclet 80 procent van zijn water en is autovrij. Voor vervoer stapt de reiziger in een ecopod, een elektrisch aangedreven 'eitje' dat zonder chauffeur zijn weg naar het centrum vindt. Bij het uitstappen klinkt een zacht 'as-salamu aleikum'.

Dat rijdende eitje? Made in Utrecht.

Bij het Utrechtse 2Getthere hebben ze de afgelopen jaren geamuseerd gekeken naar alle opwinding rond robotauto's van Google, Tesla en Uber. Toen de Amerikanen in 2009 begonnen met Google Car, had het bedrijf al zelfsturende wagens rondrijden. Al twaalf jaar.

2Getthere is wereldwijd een van de weinige specialisten in wat oneerbiedig wordt aangeduid met people mover systems. Auto's voor een handvol passagiers, maar ook bussen met plaats voor 24 inzittenden die door computers van A naar B worden gedirigeerd, over aparte rijbanen. 'Horizontale liften', noemen sommigen ze ook wel. De bussen kunnen een snelheid van maximaal 60 kilometer per uur bereiken en vijfduizend passagiers per uur transporteren over afstanden oplopend tot 12 kilometer.

null Beeld
Beeld

Profiel 2Getthere

Waar: Utrecht
Sinds: 2007
Aantal werknemers: 50
Jaaromzet: 8,5 miljoen euro

Dat doen de karretjes niet alleen zonder bestuurder, maar ook zonder steward, die in veel andere people movers meerijdt om te kunnen ingrijpen als het misgaat. Zoals bij de WEpod, die sinds vorig jaar door Wageningen hobbelt. De WEpod rijdt bovendien veel langzamer. 2Getthere is mondiaal bijna de enige met wagentjes die én snel rijden én zonder hulpje aan boord.

'Mensenvervoerder', dat klinkt alsof de reizigers een vracht zijn die moet worden verplaatst - en dat kan wel kloppen. De wortels van de zelfsturende wagens liggen in fabriekshallen en haventerreinen waar zelfrijdende systemen worden ingezet. Daar rijden computers containers en bulkgoederen volautomatisch naar de juiste bestemming. 'Als we dat kunnen', opperde iemand bij Frog Navigation Systems in Utrecht een kwarteeuw geleden, 'dan moeten we dat toch ook met mensen kunnen?'

Zo werd 2Getthere geboren, eerst als dochter van FNS en in 2007 als zelfstandig bedrijf, vertelt operationeel directeur Robbert Lohmann (42). 'FNS was goed in het bedenken van nieuwe technologie, maar niet zo goed in het groot naar de markt brengen van die vindingen.' Het was topman en oprichter Carel van Helsdingen van FNS die brood zag in de people movers en met Lohmann het nieuwe bedrijf opzette. Nog geen jaar later kwam de droomopdracht voor de ecopods van Masdar City binnen.

Aan die droom ging een lange en soms moeizame aanloop vooraf.

Schiphol

De eerste people movers begonnen in 1997 te rijden op Schiphol, tussen de vertrekhal en het P3-terrein voor langparkeerders. De karretjes reden zeven jaar: vier jaar langer dan aanvankelijk bedacht was. In 1999 begon een tweede project, in Capelle aan den IJssel. Hier zochten gemeente en vervoerder ZWN (later Connexxion) naar een manier om forensen van het metrostation Kralingse Zoom in Rotterdam naar het kantorenpark Rivium te brengen. Lohmann: 'Hier een metrolijn aanleggen was te duur. Een bus laten rijden was ook geen optie. Geen enkele chauffeur vindt het leuk om de hele dag hetzelfde ritje af te leggen.'

De oplossing: een bus zonder bestuurder. De karretjes in Capelle hebben een op maat gemaakte plattegrond en routekaart in hun boordcomputer. Die bepaalt de locatie aan de hand van magneetjes in het asfalt, zenders langs de weg en het aantal omwentelingen van de wielen. Magneetjes, dat klinkt ouderwets. 'Klopt', zegt Lohmann. 'Maar die magneetjes blijven tijdens mist of een zandstorm wel zichtbaar en zo blijft het systeem werken.'

Operationeel directeur Robbert Lohmann Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Operationeel directeur Robbert LohmannBeeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het Rivium-project kreeg in 1996 groen licht, een proef begon in 1998 en een jaar later begonnen de eerste drie people movers te pendelen onder de naam Parkshuttle. Er werden nuttige lessen geleerd: de sensoren voor obstakeldetectie bleken niet te kunnen onderscheiden welke objecten echt een hindernis vormen en welke niet.

De verbeterde tweede generatie werd in 2005 geïntroduceerd. Een paar dagen nadat de Parkshuttle was heropend door premier Balkenende knalden er door een menselijke fout twee karretjes op elkaar. Het zou drie jaar duren voor de people movers weer reden. Sindsdien vervoert de Parkshuttle zonder haperingen.

2Getthere maakt zich op voor de derde generatie, die eind 2018 gaat proefrijden. Het tracé wordt langer en gaat openbare wegen kruisen. Nu worden die afgesloten met slagbomen als de karretjes naderen. In de nieuwe opzet worden de Parkshuttles in 2020 'gewone' verkeersdeelnemers. 'Die moeten meer gespitst zijn op hun omgeving. Ze moeten begrijpen of ze een fietser of voetganger zien oversteken, met welke snelheid en in welke richting.' De grootste uitdaging is niet de techniek, maar de wet, aldus Lohmann: 'Die moet worden aangepast voor onbemande voertuigen.'

Miljoenenorder

Daar heeft 2Getthere in Dubai minder last van. Van dit emiraat kreeg het bedrijf vorige maand een miljoenenorder. 25 wagentjes van de derde generatie met plaats voor 24 inzittenden moeten gaan rijden tussen een metrostation en een halte in Bluewaters Island, 2,6 kilometer verderop. Een ritje duurt ongeveer 4,5 minuut. De people movers in Dubai rijden over een aparte rijbaan, naast de snelweg. Niet vanwege de veiligheid, legt Lohmann uit: 'Als je gegarandeerd vijfduizend mensen per uur wilt vervoeren, kun je dat niet doen op een weg waar je moet inhouden voor ander verkeer.'

Bij Altran Engineering in Helmond wordt druk gewerkt aan vier prototypen. Dubai stelt extra eisen aan de zes meter lange busjes. Lohmann: 'Bij Rivium zei men: ach, die paar warme dagen in Nederland, daarvoor hoef je geen airco te installeren. In Dubai wel, en dubbel, want als de luchtkoeling uitvalt wordt het 40 graden Celsius in de wagens.'

De order uit Dubai is te danken aan het succes van de people mover in Masdar City, die in november zijn twee miljoenste passagier vervoerde. Lohmann bezocht de stad vorig jaar met zijn gezin. Zijn 4-jarige zoontje begreep na een ritje met de Personal Rapid Transit (PRT) eindelijk wat zijn vader voor de kost deed: 'Papa maakt auto's zonder stuur.'

Meer over