Reportage

Delftse start-up wil de luchtvaart vergroenen met antieke, bewezen technologie

Op vliegveld Teuge bij Twello heeft Venturi Aviation ‘het eerste elektrische passagiersvliegtuig ter wereld’ onthuld. Voor het eerste toestel rond 2030 het luchtruim kiest, is er nog veel werk te verzetten.

Peter van Ammelrooy
Het ontwerp voor het ‘eerste elektrische passagiersvliegtuig ter wereld’: de Echelon 01 van Venturi Aviation. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Het ontwerp voor het ‘eerste elektrische passagiersvliegtuig ter wereld’: de Echelon 01 van Venturi Aviation.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

‘Het doet een beetje denken aan de Uiver, niet? De KLM, jaren dertig?’ Presentator Harm Edens heeft donderdag tijdens de introductie van de Echelon 01 op Teuge Airport wel een punt. Wat zijn ontwerpers groots aankondigen als ’s werelds eerste elektrische passagiersvliegtuig oogt tamelijk antiek, met acht propellers in plaats van straalmotoren onder zijn 37 meter brede vleugels.

‘Er is een reden waarom we voor de Echelon 01 terugvallen op bestaande concepten, van romp tot staartstuk’, zegt Joost Dieben. Hij is medeoprichter van Venturi Aviation, de Delftse start-up die de ‘wereldprimeur’ ergens voor 2030 in de lucht hoopt te hebben. ‘Het is technologie die zich al honderd jaar bewijst. Dat betekent dat wij ons kunnen concentreren op de elektrische aandrijving. Daar zit de innovatie.’

Nul uitstoot

Vliegen op batterijstroom wordt al jaren gezien als het antwoord op de klimaatuitdaging waarvoor de mondiale luchtvaart staat. De Boeings en Airbussen die nu elk jaar miljarden reizigers naar Benidorm en Bali brengen door kerosine te verbranden, vervuilen daarmee de atmosfeer. De luchtvaart is op dit moment goed voor 2 tot 3 procent van de uitstoot van CO2. Maar het aantal vliegreizen groeit elk jaar met 4 procent. Tegen 2050 stoot de luchtvaart zonder veranderingen zeker 12 procent van de CO2 uit.

De Echelon kan daar verandering in brengen. ‘Een elektrisch vliegtuig geeft nul uitstoot’, stelt Jan-Willem Heinen, de andere founding father van Venturi Aviation. Het produceert ook geen stikstof. Dat moet een luchthaven als Schiphol als muziek in de oren klinken. Schiphol is naarstig op zoek naar wegen om niet tienduizenden vluchten te hoeven opgeven voor de stikstofreductie die nodig is om een natuurvergunning te scoren.

Minder lawaai

Een ander voordeel van elektrische vliegtuigen is dat de motoren minder lawaai maken. ‘40 procent minder dan de gemiddelde regionale turbojet’, zegt Dieben. ‘Niet meer geluid dan dat bij een vergadering op kantoor.’ Dat maakt het mogelijk om meer huizen dicht op een vliegveld te bouwen. Zo draagt de Echelon ook nog eens bij aan de verlichting van de woningnood.

Nadelen zijn er ook. De batterijen van het vliegtuig moeten elke anderhalf tot twee jaar worden vervangen. Dieben: ‘Maar nieuwe batterijen worden steeds lichter en leveren meer stroom op, dus wordt de reikwijdte van de Echelon ook elke keer groter.’ Momenteel denken de Venturi-mannen rond 2028 ongeveer 550 kilometer ver te komen, wat hun toestel vooral geschikt maakt voor korte, ‘regionale’ vluchten.

Achilleshiel

Die batterijen lijken de achilleshiel van de Echelon, is de inschatting van luchtvaartspecialist Joris Melkert van de TU Delft. ‘Ik weet niet welke soort ze gaan gebruiken. Zonder details is het moeilijk om de technische haalbaarheid van het toestel in te schatten’, stelt Melkert. ‘Maar elke twee jaar de batterijen vervangen, lijkt me een grote kostenpost.’ Venturi gaat uit van een aanschafprijs per toestel van 40 miljoen euro.

Voor een vliegtuig dat ruimte biedt aan 44 passagiers is de Echelon naar verhouding erg groot. ‘Het is qua capaciteit te vergelijken met een ATR-42, een turbopropellervliegtuig waarin 48 passagiers gaan. Maar de ATR-42 heeft een reikwijdte van 850 kilometer, terwijl het toestel kleiner is. De Echelon heeft de afmetingen van een doorsnee Boeing 737, die wel zesduizend kilometer kan afleggen.’

Groene ambitie

De 737-800, het werkpaard van de mondiale luchtvaart, neemt op een vlucht 182 passagiers mee. Om zo’n vlucht uit te voeren, zou KLM dus vier Echelons moeten inzetten. Deze beperking van vliegen op batterijstroom is een van de redenen waarom Boeing en Airbus plannen voor elektrische toestellen hebben laten varen.

Het Venturi-vliegtuig maakt in Melkerts ogen vooral kans bij de juiste regulering. ‘Als vluchten waarbij CO2 vrijkomt verboden worden, moeten luchtvaartmaatschappijen wel.’ Zover gaat nog geen enkele regering, behalve die in Denemarken. Die streeft ernaar om in 2030 alle binnenlandse vluchten fossielvrij te maken. Premier Mette Frederiksen moest in haar nieuwjaarstoespraak toegeven dat de Denen nog geen oplossingen voorhanden hebben om die groene ambitie waar te maken.

Waardering

Om de Denen uit de brand te kunnen helpen, moet Venturi eerst op zoek naar een hoop geld. ‘De ontwikkeling en de bouw van een vliegtuig kost al snel meer dan een miljard euro’, erkent Heinen. Zijn bedrijf heeft 60 procent binnen van een eerste investeringsronde die 4 miljoen euro moet opbrengen. In Teuge was donderdag alleen een schaalmodel te zien, naast torenhoge ambities en een team van negen mannen en een vrouw.

Er zijn vraagtekens te zetten bij de technische en economische haalbaarheid van de Echelon. ‘Maar je moet toch ook je waardering uitspreken voor Venturi. Dat ze het proberen’, zegt Melkert. ‘Toen de gebroeders Wright in 1903 de eerste vlucht maakten, was ook iedereen ervan overtuigd dat het niks zou worden. Kijk eens hoe groot de luchtvaart is geworden.’

Meer over