De topvijf van goeroe Peter Drucker

Peter Drucker is afgelopen vrijdag overleden. De invloed van 'de vader van het moderne management' is ongekend groot. De kenniseconomie zag op zijn instigatie het licht en vrijwel alle grote ondernemingen begonnen op zijn gezag te decentraliseren....

Ron van Gelderen

1. MANAGEMENT

'Zoek het effe lekker zelf uit.' Wie de baas hoort zeggen dat het werknaar eigen inzicht kan worden uitgevoerd, heeft dat aan Peter Drucker tedanken. Ook de manager die in minder klare taal de decentralisatie vanbevoegdheden bepleit, is schatplichtig aan de oergoeroe onder demanagementgoeroes.

Drucker bepleit in 1946 voor het eerst de taakoverdracht van detopmannen in de directiekamer naar de medewerkers op de werkvloer.Geïnspireerd door zijn schets van de decentrale gang van zaken bij deautofabrikant General Motors, slaat eerst concurrent Ford en laterviervijfde van alle grote ondernemingen aan het decentraliseren.

Drucker werkt zijn ideeën in 1973 verder uit in zijn standaardwerkManagement: Tasks, Responsibilities, Practices. Hij beschrijft in hetvuistdikke boek niet alleen alle aspecten van decentralisatie, maar ook dekenmerken van prestatiegericht management, de opmars van kenniswerkers enhet belang van zelfmanagement.

Deze vier concepten beïnvloeden tot op de dag van vandaag hoe managersmanagen en hoe werkers werken. Alle beginnende managers zouden eigenlijkeen weekje vrij moeten nemen om het standaardwerk te lezen. Het is eenspoedcursus bedrijfskunde, die volgens sommige kenners een lange mba-studieoverbodig maakt.

2. EFFECTIVITEIT

Drucker inspireert en provoceert managers tot meer effectiviteit in zijnbestverkochte en toegankelijkste boek. Hij schetst in De effectieve manager(1966) de taken van de professionele manager, die hij enkele jaren laterin zijn standaardwerk verder zal uitwerken.

Een goede manager formuleert de doelen, organiseert het werk, motiveertmensen, meet prestaties en zorgt dat iedereen zich blijft ontwikkelen.Aldus Drucker. Het klinkt nu vanzelfsprekend. Dat was het niet. Destijdskozen veel leidinggevenden nog voor het plan-en-commando-management van devermaarde mijndirecteur Henri Fayol uit 1916.

Drucker is in het boek streng voor zijn lezers. De gemiddelde manageris een gevangene van de organisatie, analyseert de goeroe. 'Iedereen kaninbreuk maken op zijn tijd en iedereen doet dat ook.' De gemiddelde manageris geneigd zich te laten leiden door de dagelijkse gang van zaken. 'Als hijdaar niet welbewust verandering in brengt, bepaalt de loop dergebeurtenissen wat hij doet.'

Iedere manager kan het beste overschakelen van 'louter druk bezig zijn'naar 'werk dat resultaten voortbrengt'. Neem een voorbeeld aan HarryHopkins. Deze ernstig zieke adviseur van de Amerikaanse president Rooseveltkon slechts een paar uur per dag besteden aan de allerbelangrijkste zaken.Zijn geconcentreerde aandacht maakte hem Lord Root of the Matter, verteltDrucker: 'Meester van de kern van de zaak'.

3. MAATSCHAPPIJ

Al in zijn debuut The End of Economic Man (1939) betoont Drucker zicheen kritische beschouwer van het kapitalisme, en overigens ook van hetsocialisme. Hij tracht in De post-kapitalistische maatschappij (1993) eenderde weg te schetsen, al zijn in het boeiende betoog de vragenbelangrijker dan de antwoorden.

Hoogleraar sociologie Drucker vraagt zich onder meer af hoe bedrijvenvorm kunnen geven aan hun maatschappelijke verantwoordelijkheid, die naarzijn idee groeit in een tijd van terugtredende overheden, leeglopendekerken en versnipperde families.

Hij voorziet dat de opkomst van de kenniseconomie tot maatschappelijkespanningen kan leiden. Hij maakt zich zorgen over de positie van deniet-kenniswerkers, die bij gebrek aan intellectuele vaardigheden zijnaangewezen op laagbetaalde handarbeid én bij gebrek aan zulk werk op desolidariteit van kenniswerkers.

Ambitieuze economen en sociologen moeten alvast het jaar 2020 vrijmaken.Tegen die tijd is volgens Drucker dringend behoefte aan een nieuwe versievan Das Kapital. Een titel heeft Drucker alvast bedacht: The Knowledge.

4. GENERAL MOTORS

Drucker dankt zijn glanzende carrière aan argwanende werknemers bij deautofabrikant General Motors. Journalist Drucker wordt in 1943 door dedirectie gevraagd de praktijk op de werkvloer in kaart te brengen. De'spion van de directie' treft zwijgende medewerkers. Daarop besluit hij hunargwaan weg te nemen met de belofte dat iedereen de informatie kanteruglezen in een boek.

The Concept of the Corporation wordt onverwacht een bestseller. Hetmanagement van General Motors blijkt zijn tijd ver vooruit. Terwijl degrote concurrent Henry Ford zijn machinebureaucratie op dictoriale wijzeleidt, kiest het management van General Motors voor 'besluiten dicht bijde feiten'. Drucker becijfert dat 95 procent van de bedrijfsbesluiten doorlokale managers wordt genomen.

General Motors plukt de vruchten van deze decentrale besluitvorming.Terwijl concurrent Ford veel te lang vasthoudt aan de standaard-T-Ford 'iniedere kleur zolang het maar zwart is', bouwt General Motors op advies vande lokale verkopers aan een breed wagenpark met voor iedere beurs eenandere auto, variërend van de goedkope Chevrolet tot de dure Cadillac.

Druckers schets van de gecoördineerde decentralisatie blijftlezenswaardig, al heeft het in de loop der jaren wel iets van zijn glansverloren. Zijn uitwerking in 1973 maakt het werk uit 1946 tot een minderrelevant aanloopje.

5. 21STE EEUW

Wie op een regenachtige novemberdag opnieuw door de boeken van Druckerbladert, constateert dat de zogenoemde 'vader van het moderne management'gedurende zestig jaar zijn kind niet alleen goed heeft gevoed, maartegelijkertijd ook beetje bij beetje heeft onterfd.

Zijn eerste concept (decentralisatie van bevoegdheden) beperkt de machtvan de centrale managers. Zijn tweede (management by objectives) maakt hetmogelijk zwakke managers uit hun functie te ontheffen. Zijn derde(kenniswerk) doet de macht verder verschuiven van de decentrale managersnaar de relatief zelfstandige medewerkers.

Zijn vierde concept reduceert de managers van invloedrijke leiders totdienstbare regelaars. 'Zelfmanagement' heeft de toekomst, voorspelt Druckerin 1999 in zijn boek Management-uitdagingen in de 21ste eeuw. Managers enmedewerkers worden in de nieuwe eeuw naar zijn idee gelijkwaardige partnersdie op de eerste plaats zichzelf moeten managen.

De arbeidsrelaties en gezagsverhoudingen gaan daardoor grondigveranderen, voorspelt de visionair. Bedrijven krijgen volgens hemlangzaamaan de trekken van vrijwilligersorganisaties waar de zelfstandigeleden elkaar vinden in een collectief doel en elkaar aanspreken opindividuele talenten. Drucker voorspelt dat zich de komende jaren op dewerkvloer niet minder dan 'een revolutie' zal voltrekken.

Meer over