'De NS is een staat in de staat'

Treinpionier Peter Sul is al bijna een jaar weg als directeur van Lovers, de concurrent van de NS die van de week van het spoor werd gehaald....

ZIJN lovebaby Lovers Rail is deze week van het spoor gehaald, maar verbitterd is oprichter Peter Sul allerminst. 'Waarom? Het was een begrijpelijke beslissing. Te meer daar het Franse moederbedrijf CGEA zich naar alle partijen loyaal heeft opgesteld. Jammer dat die liefde niet altijd is begrepen.'

Een slapeloze nacht heeft de oud-directeur overigens wel gehad toen hij het nieuws hoorde. 'Vooral voor het personeel is het erg. We hebben met ontzettend veel enthousiasme en professionaliteit samengewerkt. Dan gaan je gedachten toch uit naar al die mensen.'

Sul is al bijna een jaar weg als directeur van de enige concurrent van de NS, maar is nog steeds voor 15 procent aandeelhouder. De afgelopen maanden heeft hij geprobeerd na de drie tropenjaren van Lovers Rail, de mens Sul terug te vinden. Hij reisde naar Azië, naar zijn geliefde Brazilië, trok de banden met zijn vrienden aan en vond een nieuwe geliefde.

Ontspannen zit hij aan tafel in Smits koffiehuis voor het Amsterdamse Centraal Station. Een nostalgische plek, omdat hier veel noviteiten van Lovers Rail werden gepresenteerd. De eigenaar stapt meteen naar hem toe. 'Jammer dat het afgelopen is, het was een mooi initiatief.'

Al snel komt de inmiddels beruchte opmerking van minister van Verkeer en Waterstaat Netelenbos ter sprake. 'Als Lovers niet gaat rijden, dan kieper ik hem van de rails', zei de minister toen Lovers geen treinen stuurde over de trajecten Hilversum-Utrecht en Leiden-Den Haag, terwijl het spoorbedrijf daar wel vergunningen voor had.

'Ach, dat was een opmerking van Netelenbos om zich populair te maken op een congres. Juridisch kon dat niet eens. Later moest ze dat ook van haar ambtenaren corrigeren.'

Dat Lovers niet reed, kwam volgens Sul doordat het beleid van de regering was veranderd. 'In Den Haag wilde men ineens geen concurrentie op het spoor meer. De NS kreeg een concessie voor tien jaar voor het intercitynet. Je kunt wel blijven investeren, maar voor ons was er toen onvoldoende perspectief.'

Sul werpt de beschuldigingen van minister Netelenbos van de hand dat zijn bedrijf niet herkenbaar genoeg was en niet goed geïnvesteerd heeft. 'We hebben er een substantieel bedrag ingestoken. Veel nieuwe ideeën gelanceerd en zonder één cent subsidie een goed herkenbaar product neergezet. Maar het is misgegaan omdat de overheid geen regels heeft geschapen voor concurrentie. Lovers heeft daarom geen eerlijke kans gehad. Door gebrek aan regelgeving kon de NS misbruik maken van de situatie.'

De NS heeft hem op alle mogelijke manieren tegengewerkt, zegt Sul. 'Daardoor konden we de kosten niet in de hand houden en ook geen marketingbeleid voeren. De NS is een staat in de staat', constateert de voormalig directeur van Lovers Rail. Hij heeft dan ook weinig vertrouwen in het prestatiecontract dat de overheid dit najaar met de spoorwegen wil afsluiten. 'De overheid kan de NS nog steeds niet aan. Het is toch een schande hoe de spoorwegen met de ouderen omgaan. Ik geloof dat er van dat prestatiecontract geen bal terecht komt.'

Tientallen keren is Sul naar het ministerie van Verkeer in Den Haag geweest om regels voor marktwerking te bepleiten. 'Steeds werd dat toegezegd, maar ze zijn er nog steeds niet', zegt hij. 'Wij wilden kaartintegratie, zodat onze treinreizigers konden overstappen in NS-treinen. Maar de NS weigerde dat categorisch. Raar, want ze stonden dat wel toe in het Noorden waar Noordned rijdt en in de Achterhoek waar Syntus treint. Maar ja, dat zijn halve dochters van de NS.'

Sul klaagde keer op keer bij het ministerie. 'Maar dat heeft er nooit iets aan gedaan. Hier wreekt zich dat er geen onafhankelijke toezichthouder was die kon ingrijpen.'

De NS had ook een flinke grip op de kosten van Lovers Rail. 'We konden nooit marktconform werken. Voor het onderhoud waren we verplicht om gebruik te maken van de NS-werkplaatsen. In eerste instantie wisten ze niet eens welke prijs ze daarvoor moesten vragen. Toen ze het wel wisten, betaalden we door gebrek aan concurrentie geen marktconforme prijzen.'

Ook voor de veiligheid was Lovers aangewezen op de NS, vertelt Sul. 'De spoorwegen verkochten ons oude veiligheidskasten voor een waanzinnig hoge prijs. Daarnaast vertraagden ze ook nog de inbouw in de treinen.'

- Dat wist U toch van te voren?

'Nee, het was een groot experiment. We pionierden. Maar niet alleen wij, ook het ministerie. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat wilde graag concurrentie op het spoor. Ze waren blij toen wij ons aanmeldden, zodat ze konden ophouden met droogzwemmen en eindelijk eens in de praktijk konden kijken hoe het werkte. Toen de vergunningen werden verleend, werd ons voorgespiegeld dat het spoor verder open zou gaan. Later veranderde dat beleid.' - Ook uw beleid. U moest plaatsmaken en in plaats van te ageren tegen de overheid en NS, wilde CGEA juist samenwerken.

'Ik ben er niet uitgegooid, maar zelf opgestapt. Het was tijd voor iets nieuws. Bovendien was ik op. CGEA wilde meer samenwerken met de overheid. Klopt. Helaas is die liefde niet beantwoord.'

- Is marktwerking nu voorbij in Nederland?

'We moeten eerst maar eens wachten op regelgeving. Maar het lijkt er op dat op het intercitynet geen concurrentie komt. Dat is teleurstellend, want ik geloof nog steeds dat het openbaar vervoer een beter product behoeft. De NS heeft weliswaar veel geleerd, maar ze zijn nog steeds niet klantvriendelijk. Kijk maar weer naar de ouderen.

'Ik vind het jammer voor de klanten dat het bedrijf weer monopolist is. Lovers Rail is overigens nog niet voorbij. Het bedrijf heeft alleen de treindiensten gestopt en heet CGEA Transport Nederland, waarvan ik nog steeds aandeelhouder ben. CGEA gaat zich richten op de bus- en treinmarkt in het zuiden van Nederland.'

- Hoe kijkt u terug op Lovers Rail?

'Het was een leerzame periode. Ik zou er niets van hebben willen missen. Ik heb veel van en over mensen geleerd en in het algemeen was dat positief.'

- Zien we U terug?

'Het begint weer te kriebelen om iets te gaan doen. Ik ben me aan het oriënteren.'

Meer over