De laatste beursbengels

Verschil: Jos Dreesens is losjes, Hans Kroon de strenge leider. Overeenkomst: beiden werden voor een dubbeltje geboren, en vervolgens miljonair door een beursbedrijf tot bloei te brengen....

PETER DE WAARD

OF DE beursvloer moet blijven? Hans Kroon: 'Het is beter voor de handel. Maar de hoekmansbedrijven moeten zelf beslissen. Of allemaal op de vloer, of allemaal op kantoor.'

Dreesens: 'Er moet ergens in Nederland een centrum voor de aandelenhandel blijven. En als de nieuwe beursorganisatie hoekmansbedrijven verplicht aanwezig te zijn op de beursvloer, dan ben ik daar niet op tegen.'

Volgende week gaan effectenbeurs en optiebeurs samen op in één nieuwe organisatie. De optiebeurs houdt een handelsvloer. De hoekmansbedrijven mogen van het nieuwe beursmanagement zelf beslissen of de effectenbeurs ook een handelsvloer houdt. Kroon en Dreesens zullen het niet meemaken. Zij dragen het werk over aan de nieuwe generatie.

Hans Kroon (53) stapt in maart op als bestuursvoorzitter van Van der Moolen. Jos Dreesens (52) gaat per 1 januari weg bij AOT. Beiden gaan rentenieren. Kroon verhuist van Vinkeveen naar Monte Carlo. 'Ik wil vissen, golfen, tennissen.' Dreesens, die in Waverveen woont, gaat thuis uitblazen. 'Lichaam en geest hebben rust nodig.'

Kroon is een Amsterdams schoffie dat dankzij de beurs vooruitgekomen is in de wereld. Maar hij peinst er niet over zijn miljoenen zelf te beleggen. 'Misschien neem ik wel een beleggingsadviseur', zegt hij. De gedreven pionier Dreesens is ongeduriger. Hij heeft al plannen om iets nieuws te beginnen. 'In de goederenhandel. Een commodity is met al die prijsschommelingen net zo interessant als een aandeel of een obligatie. Maar in Europa wordt daar nog nauwelijks iets in gedaan.'

Of ze samen iets zouden kunnen ondernemen, betwijfelt Dreesens. 'We zijn te veel elkaars tegenpolen.' Kroon ziet er gelikt uit. Keurig in het pak, bijna altijd gebruind. Dreesens lijkt met de immer op half elf hangende stropdas eerder op een handelaar na afloop van een krach.

Typerend is dat Kroon zijn vertrek grondig heeft voorbereid, en al lang van tevoren aangekondigd. Hij wilde zijn opvolger inwerken. Dreesens stapt eigenlijk van het ene op het andere moment op. 'Mijn opvolger is in november begonnen. Twee maanden inwerken lijkt mij genoeg.' Dreesens is geen vergaderdier. Kroon voert iedere morgen in alle vroegte gestructureerd overleg met zijn medewerkers.

Kroon heeft zijn belang in Van der Moolen verkocht. 'Dat was een emotioneel moment. Ik zat thuis met mijn vrouw en ondanks de hoge prijs was het eigenlijk een verdrietige dag. Ik ben nu eenmaal een rare knaap. Als je weg bent, moet je geen aandeelhouder meer zijn.' Dreesens houdt een fors belang in AOT.

Arie van Os, vroeger bestuursvoorzitter van Van der Moolen en nu penningmeester van Ajax, kent ze allebei. Hij is zowel bij Van der Moolen als AOT commissaris geweest. 'Ze hebben zowel privé als zakelijk goed gescoord', zegt hij. Van Os ziet tussen beiden behalve verschillen ook veel overeenkomsten. 'Kwaliteit, inzicht en werklust. Beiden barsten ook van de ideeën. Zowel bij Kroon als bij Dreesens moest je af en toe op de rem trappen. Maar van de acht ideeën waren er altijd twee bruikbaar.'

Ooit tikte Dreesens met zijn partner Jaap Hoff in de VS twaalf hotdog-wagentjes op de kop die hij in Amsterdam door werklozen wilde laten exploiteren. Het plan liep stuk op gemeentelijke bureaucratie.

Dreesens en Kroon profiteerden van het gunstige beursklimaat in de afgelopen vijftien jaar. Kroon: 'Ik heb alles aan de beurs te danken. Ik ben er een rijk man door geworden. Vooral in de afgelopen tien jaar is de beurs populairder geworden. De politiek is ons nu goed gezind. Dat was in de jaren zeventig anders.'

Af en toe blikt Kroon niettemin met nostalgie terug naar het verleden, de tijd van 'ouwejongens-krentebrood' en de Vereeniging voor de Effectenhandel. De laatste jaren kwam Kroon al minder vaak op de beursvloer. 'Je vrienden van vroeger zie je er niet meer. Ooit liepen daar Adri Strating, Henk Schaasberg en Lou van Niekerk. Toppers in het vak. Ze voelden het aan hun water als een fonds in koersontwikkeling achterbleef. Ik houd van mensen die handelen op eigen gevoel. Follow the order flow. Don't be an analyst.'

Dreesens daarentegen gelooft niet erg in het Fingerspitzengefühl van handelaren. 'De ene dag win je, de volgende dag verlies je. Je doet het goed als je in 51 procent van de gevallen de goede richting kiest.'

Kroon is een Amsterdamse volksjongen, geboren in de Kinkerbuurt als zoon van een postbode. Grote smoel en recht door zee. Geliefd was hij niet altijd op de beurs. 'Ik zeg graag waar het op staat en daar word je niet altijd populair mee.'

In zijn jeugd was hij een fanatiek sporter. 'Atletiek. Boksen. En ik voetbalde bij Blauw-Wit. Een echte uitblinker was ik niet, wel een winner, net als later op de beurs. Ik moest de beste zijn.' Op school had hij die mentaliteit nog niet.

In 1960 - hij was net zeventien jaar geworden - hielp een vriend van zijn vader hem aan een baantje bij het hoekmansbedrijf Van der Moolen. Kroon werd jongste bediende. 'Koffie zetten, schoonmaken en vooral de post rondbrengen. Ik heb me gek gerend. Elke dag voor half twaalf moesten alle effecten bezorgd worden. Dan kreeg je nog dezelfde dag betaald.'

Terwijl Kroon voor Van der Moolen met effecten door de Amsterdamse binnenstad rende, kwam Dreesens op zeventienjarige leeftijd in 1961 bij de Amsterdamsche Bank. Hij groeide op in Den Helder, waar zijn vader sergeant-majoor was bij de mariniers. Hij blonk op de HBS uit in rekenen en koos daarom voor een bank. Hij kreeg een baan als telexist op de effectenarbitrage. 'Met een koptelefoon op mijn hoofd onderhield ik de contacten tussen de arbitraganten. Ik was hun sloofje.' Na de fusie tussen de Amsterdamsche en Rotterdamsche Bank was er voor hem geen plaats meer. 'Ik heb daarna gewerkt voor de NMB, de Nederlandsche Kredietbank en Slavenburg, voordat ik in 1972 in dienst kwam bij de commissionair J. Frederik Bangert.'

In dat jaar ging in Chicago de eerste optiebeurs ter wereld van start. 'In Amsterdam had je al premie-affaires, maar die werden eigenlijk uitsluitend gedaan door Van Kollem. Dat verdiende goed. Ik ben zoiets voor Bangert gaan opzetten.'

Dreesens kwam in contact met Arthur Lipper, een Amerikaan die hoge verwachtingen had van opties en vooral van opties op indexen. 'Een visionair man.' Ook het bedrijf Van der Moolen had zich in de optiehandel verdiept. Kroon was al in 1977 naar Chicago geweest. Samen met Van Os en Joop Welsch filosofeerden Dreesens en Kroon over de oprichting van een optiebeurs. 'Met Jan Coen Bangert ben ik toen naar de effectenbeurs gestapt', zegt Dreesens. In 1978 startte de optiebeurs in de Beurs van Berlage.

Dreesens was inmiddels overgestapt naar Pierson Heldring & Pierson. 'We hadden wat training-sessies gehad en daar stond iedereen koersen te schreeuwen. Maar toen we de eerste dag met echt geld gingen handelen, durfde niemand wat. Twee- à driehonderd contracten op een dag. De banken en commissionairs moesten noodgedwongen hun eigen tegenpartij worden, hoewel dat eigenlijk niet mocht.'

Pierson was dan ook blij toen Dreesens aankondigde zelf market-maker te willen worden. De bank nam voor 80 procent deel in het bedrijf, Amsterdam Options Traders (AOT). 'Het was 1980, het slechtste beursjaar in de geschiedenis.'

In 1985 maakt AOT met de overname van de parallelmarkt-specialist Broekman zijn entree op de effectenbeurs. Twee jaar later nam AOT ook het door de krach van 1987 geplaagde hoekmansbedrijf Mellegers over. De snelle jongens van de jonge optiebeurs gingen de effectenbeurs veroveren, dat bolwerk van traditie en conservatisme.

'Dat viel niet in goede aarde op de effectenbeurs. We hadden een bedrijf gered en we dachten dat de orderstroom zich zou herstellen. Maar het ging moeizaam.'

Van Os was in die tijd commissaris bij AOT: 'Optiebeurshandelaren golden op de effectenbeurs als cowboys. En als indringers. Sommige grote firma's op de effectenbeurs weigerden AOT jarenlang orders te geven.' Pas na de hervorming van de beurs in 1994 wist AOT het wantrouwen weg te nemen. Na een aantal nieuwe overnames werd het bedrijf van Dreesens het op een na grootste beursbedrijf van Nederland. Na Van der Moolen.

In 1960 - toen Kroon begon - was Van der Moolen nog lang niet de grootste hoekman. Kroon: 'We deden Philips, Amsterdamsche Bank, Slavenburgs Bank, William Müller en een huizenfondsje, Jan de Poorter. Dat was een mooi pakket, maar we waren niet groot.' Hoekmansbedrijven als Brom (Unilever), Roos (AKU) en Van Outersterp (voor- en nabeurs) waren op dat moment de belangrijkste firma's op de beursvloer.

In 1964 liep Kroon nog stage bij verschillende commissionairs. Eén jaar later werd hij volwaardig handelaar op de beurs. En in 1972 nam hij Van der Moolen over, samen met Van Os. 'Van Os en ik werkten iedere dag van zeven uur 's morgens tot ver na het sluiten van de markt op Wall Street om elf uur 's avonds. We waren heel zuinig. Al het geld werd in de zaak teruggestopt.'

Van Os: 'Andere hoekmansfirma's stonden stil in hun ontwikkeling. Wij pakten alles aan. Waar Philips was, daar moesten wij ook zijn. Toen Philips op de optiebeurs genoteerd werd, gingen wij ook handelen op de optiebeurs. Toen Philips een notering in New York kreeg, gingen wij ook naar New York.'

Van der Moolen moest de expansie ook financieren. Daarom ging het bedrijf in 1986 zelf naar de beurs. Eén jaar eerder was AOT ze al voorgegaan.

Kroon vertelt dat Van Os door het harde werken was opgebrand. 'Hij wilde eruit stappen.' Maar de waarde van het bedrijf was zo gestegen dat de aandelen niet meer aan andere maten konden worden overgedragen. 'We hebben samen 20 procent van de aandelen weggegeven aan het personeel. Beleggers namen de rest. We dachten aan een emissiekoers van 40 à 45 gulden. Het werd tachtig gulden.'

De beursgang was voor Kroon, die nu directie-voorzitter werd, een vreemde ervaring. 'Ineens weet iedereen hoe rijk je privé bent. Maar het moest. We wilden sterker staan.' Kroon is een keiharde manager. Iedere medewerker kan zijn hart luchten bij hem, maar hij eist inzet en discipline. Ontevredenheid wordt niet geaccepteerd. 'De financiële wereld is nu eenmaal keihard.'

'Je werkt zeven dagen per week 24 uur voor het bedrijf. Een vrij uurtje is meegenomen. Wie om vijf uur thuis wil zitten, moet maar een baantje zoeken bij de PTT', schetst Van Os de sfeer. 'Mensen bij Van der Moolen vervullen een voorbeeldfunctie. Direct, zakelijk en ieder uur bereid klaar te staan. Ook qua kleding moet je een voorbeeld zijn.'

Dreesens zegt ook zelf een workaholic te zijn, maar hij eist dat niet altijd van zijn medewerkers. 'Ik ben wat laconieker en denk liever in termen van vrijwillige discipline. Bovendien kunnen sommige handelaren in een half uurtje verdienen wat anderen tussen acht en acht niet halen.'

Zelf probeert hij stress te vermijden. 'Toen ik als market-maker op de optiebeurs begon, handelden we ook in aandelen van oliebedrijf Petrofina. Ik zat hardstikke scheef. De koers ging elke dag omhoog, terwijl de koers juist omlaag moest. Toen ik een keer met mijn dochter naar de dierentuin in Amersfoort ging, zag ik geen dieren. Alleen Petrofina's. Toen kwam ik tot de conclusie dat ik de opties moest afstoten. En dat heb ik daarna altijd gedaan. Ik neem liever verlies dan dat ik van een positie wakker lig.'

Dreesens is altijd een uitgesproken voorstander geweest van verdere automatisering in de effectenhandel. Hij was niet de man die op de barricades stond om het financieel bastion Amsterdam te verdedigen. 'Ik kijk breder. Het hoogtepunt voor mij was de dag dat ik op Schiphol persoonlijk de mensen uitzwaaide die in Montreal, New York en Londen voor AOT een kantoor begonnen.' De pioniers van AOT zwermden uit over de wereld. Het kantoor werd zelfs vergeleken met dat van de gebroeders Rothschild in de vorige eeuw. Uiteindelijk moest AOT een stap terugdoen. Van der Moolen ging internationaal omzichtiger te werk, maar niet minder ambitieus.

Maar Kroon stak zijn nek ook uit voor Amsterdam Financieel Centrum. Hij was lid van de commissie aandelenhandel, die in 1991 de positie van de Amsterdamse beurs moest veilig stellen. De aandelenhandel leek zich toen geheel te verplaatsen naar Londen. Stemmen gingen op om de dure hoekman uit te schakelen. Het zou het einde van Van der Moolen en andere hoekmansbedrijven hebben betekend. 'Ik ben er echt bang voor geweest.' Uiteindelijk werd besloten de hoekman ook in het nieuwe handelssysteem een spilfunctie te laten vervullen op de beursvloer.

Na de hervorming van de beurshandel in 1994 sloeg Kroon zijn slag. Hij kocht in één klap zes andere hoekmansbedrijven. 'Per dag zetten we nu anderhalf miljard aan effecten om. Tien jaar geleden was dat hoogstens honderd miljoen gulden.'

Kroon blijft nog heel even. Dreesens kreeg vorige week vrijdag zijn afscheid: 'Jos, Adios'. 'Bij AOT doen we alles even iets eerder', zo werd tijdens de receptie gegrapt.

Meer over