ColumnKoen Haegens

De krapte op de arbeidsmarkt is een mythe, handig om politieke wensen te verzilveren

null Beeld
Koen Haegens

Het is ook nooit goed. Nederland heeft zich in recordtempo ontworsteld aan een recessie die vele malen zwaarder had kunnen uitpakken. Met dank aan een fraai staaltje stimuleringsbeleid. De overbodige uitgaven en fraudes die ongetwijfeld nog aan het licht zullen komen, doen daar niets aan af. Nu groeit de economie harder dan ooit sinds de Tweede Wereldoorlog. De staatsschuld smelt weg als sneeuw voor de zon. Maar in plaats van feest te vieren, wordt alweer gewaarschuwd voor de volgende crisis: het tekort aan personeel.

Alwéér? In 2008 voorspelde de commissie-Bakker dat er op korte termijn meer dan 3 miljoen paar extra handjes nodig waren. Waarna de financiële crisis alle berekeningen in de war schopte. Aan de vooravond van de coronacrisis luidden de noodklokken opnieuw. En nu is het alweer de derde keer in nog geen vijftien jaar tijd dat werkgevers en politici alarm slaan over de krapte op de arbeidsmarkt. In juni daalde de werkloosheid tot 3,2 procent. Dat zijn minder dan 300 duizend mensen. Vorig jaar werd nog gevreesd voor het dubbele aantal.

Onbenut potentieel

Aan schrijnende voorbeelden geen gebrek. Mogen de cafés eindelijk open, moeten sommige zaken hun deuren sluiten door een gebrek aan personeel. De ziekte van één verkeersleider bij ProRail leidde deze zomer tot uitval van treinen. Heel vervelend voor de betroffen ondernemers en hun klanten. Dat maakt het nog geen macro-economische crisis die de welvaart van Nederland bedreigt. Zoiets was misschien het geval in de jaren van de wederopbouw. Maar de afgelopen decennia? Ondanks het lage officiële werkloosheidscijfer bedraagt het onbenut arbeidspotentieel nog altijd 1 miljoen. Denk aan mensen die meer uren zouden willen werken, of de zoektocht naar een baan (tijdelijk) hebben opgegeven.

Was de schaarste echt zo acuut, dan moest het onbenut arbeidspotentieel veel lager uitvallen. Bovendien zouden er in dat geval allerlei corrigerende effecten optreden. De lonen zouden eindelijk stevig stijgen. Werknemers werden gelokt met felbegeerde vaste contracten: weg uit de hand gelopen flexibilisering! Werkgevers zouden meer hun best doen om ouderen aan te nemen of mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Politici rolden niet langer de rode loper uit voor elke buitenlandse ceo die vijf banen belooft. Ze zouden nadenken over welke activiteiten écht een aanwinst zijn voor de Nederlandse economie.

Niets van dat alles. Waarom? Omdat lang voordat in Nederland een personeelstekort haar zegenrijke werk kan doen, Den Haag telkens weer de arbeidsmarkt gaat verruimen. Door de pensioenleeftijd te verhogen, bijvoorbeeld. Een progressieve partij als D66 pleit voor meer arbeidsmigranten. Rechtse partijen laten proefballonnetjes op over een langere werkweek. Ondertussen blijft het verhalen regenen over de onmenselijke methoden waarmee gemeenten bijstandsgerechtigden de duimschroeven aandraaien.

Stop met paniek zaaien over de krapte op de arbeidsmarkt. Het is een mythe. Een fictieve crisis die wordt aangegrepen om politieke wensen te verzilveren.

Meer over