Voorwaarts!Koen Haegens

De grootste politieke omslag in Duitsland heeft stilletjes al plaatsgevonden

null Beeld .
Beeld .

Je zou denken dat een land dat er steevast van wordt beschuldigd Europa opnieuw te willen overheersen, elke verwijzing naar een bruin oorlogsverleden vermijdt. Niet dus. Aan de Wilhelmstrasse 97, ooit het hoofdkwartier van Hermann Göring met zijn Rijksluchtvaartministerie, zetelt nu het Duitse ministerie van Financiën.

De laatste keer dat ik die nationaal-socialistische kolos betrad, waren alle journalistenogen gericht op een oude, bedrieglijk broos ogende man in een rolstoel. Het was de eurocrisis. Wolfgang Schäuble, verlamd sinds een verwarde man hem in 1990 neerschoot, kon als machtige minister van Financiën de eenheidsmunt maken of breken. Dat hebben we geweten. Zijn economische overtuigingen drukten een beslissend stempel op de crisisaanpak in Duitsland én de rest van de eurozone. IJzeren begrotingsdiscipline dus, teutoonse bezuinigingsdrift en pijn is fijn.

Het kan verkeren. Want vanuit datzelfde adres waait nu een heel andere wind. In de coronacrisis besloot Duitsland zonder aarzelen alles te doen om de economie overeind te houden. Tot veler verrassing ging Berlijn akkoord met het Europese noodfonds van 750 miljard euro. Zelfs de begrotings- en schuldenplafonds, vastgelegd in het Verdrag van Maastricht, staan ter discussie.

Nederlanders hebben de neiging iets pas serieus te nemen als het uit de Verenigde Staten komt. In dit geval loont het om de andere kant op te kijken. De duiven hebben het haviksnest overgenomen. Dat kun je leuk vinden of niet, maar het zal van grote invloed zijn op die economische satellietstaat van Duitsland, ook wel bekend als Nederland.

De vraag is hoe dit heeft kunnen gebeuren. Als ik de artikelen in de Duitse media mag geloven, ligt de sleutel bij enkele cruciale personeelswisselingen op het ministerie. Zo vertrok de conservatieve chefeconoom ten gunste van de sociaal-democraat Jakob von Weizsäcker. Ook staatssecretaris Jörg Kukies, nota bene afkomstig van Goldman Sachs, zou achter de schermen grote invloed hebben.

Onbekende namen? Klopt, en dat is precies het punt. Hun baas Olaf Scholz staat wel in de schijnwerpers. Door het geklungel van zijn christendemocratische concurrent wordt deze SPD’er zowaar genoemd als mogelijke opvolger van bondskanselier Angela Merkel. Best spannend. Maar voor de echt ingrijpende veranderingen moeten we niet kijken naar de verkiezingen eind deze maand. Die omslag heeft al plaatsgevonden.

Bij revoltes denken we aan Parijse barricadegevechten of de strijd om het Russische Winterpaleis. Meestal gaat het trager. Sluipender. Hoe vaak is niet verzucht dat er niks geleerd is van de financiële crisis? Het Occupy-protest bloedde dood. De elite bleef zitten waar zij zat.

Maar dan, net als de hoop op verandering vervlogen is, blijken er wel degelijk nieuwe vormen en gedachten door te zijn gesijpeld. Omdat de oude garde wordt opgevolgd door jongere mensen. De druk van de straat stiekem harder gevoeld is dan de activisten zelf door hadden. Of doordat in de wetenschap andere inzichten dominant worden, van de schade van bezuinigingen tot het nut van hogere minimumlonen. Benieuwd hoe ver dat tergend langzame proces op de Haagse ministeries gevorderd is.

Meer over