Analyse

De gasprijs gaat dalen, denken analisten

Over een paar maanden wordt gas weer een paar tientjes goedkoper, zo voorspelt de markt. Maar het kan nog jaren duren voordat de stroomprijzen, met name in Nederland, terug zijn op het niveau van 2020.

Bard van de Weijer
Aanleg van zonnepanelen op een woning in Halfweg. Hoge energieprijzen maken investeren in duurzame energie aantrekkelijk.  Beeld Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant
Aanleg van zonnepanelen op een woning in Halfweg. Hoge energieprijzen maken investeren in duurzame energie aantrekkelijk.Beeld Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

De prijs van aardgas: recordhoogte. Die van kolen: record. Elektriciteit: record. CO2? Het wordt eentonig: record. Vorige maand was elektriciteit driekwart duurder dan een jaar eerder, aardgas de helft en benzine eenderde.

Energie heeft grote invloed op alles wat we kopen. Dat hebben veel Nederlanders de afgelopen maanden gemerkt aan de soms extreme stijging van hun elektriciteits- en warmterekening. Minder heftig, maar goed merkbaar is het na-ijleffect op andere producten: kleding werd duurder, eten en drinken werd duurder. Want ook de productie en het transport daarvan vergt energie, veel energie.

Uiteindelijk krijgt de consument de rekening gepresenteerd. In november was die 5,2 procent hoger dan een jaar eerder. Een inflatieniveau dat we sinds de jaren tachtig niet meer hebben gezien, meldde het CBS dinsdag. De gevolgen zijn fors. Als de energieprijzen op het huidige hoge niveau blijven, zal de wereldeconomie 0,3 tot 0,5 procent lager kunnen uitvallen, schat het IMF.

Energiecontract

Dichter bij huis zullen burgers zich afvragen of ze hun dure flexibele energiecontract moeten vastzetten of de pijn een paar maanden moeten uitzitten en dan overstappen op een goedkoper contract. Dat laatste is alleen zinvol als de energieprijzen straks weer gaan dalen. Gebeurt dat ook?

Op Europa’s belangrijkste aardgasbeurs, de Nederlandse Title Transfer Facility, wordt nu al gehandeld in gas voor de komende maanden. De prijzen op deze virtuele markt geven een indicatie waar het volgens de markt naartoe gaat. Het goede nieuws: gas wordt goedkoper, en flink ook. Voor januari staan de prijzen nu nog op 95 euro per megawattuur. Maar voor het tweede kwartaal wordt 55 euro genoteerd. Later volgend jaar zakken de prijzen richting de 40 tot 45 euro. En de glazen bol voor de verre toekomst voorziet prijzen van iets meer dan 20 euro.

Het antwoord is dus: ja, gas wordt weer goedkoper. En daarmee ook elektriciteit. Het IMF verwacht ook dat de olieprijzen de komende tijd dalen. Dit zou betekenen: lagere inflatie.

Winterkou

Dat aardgas de komende maanden naar verwachting goedkoper wordt, heeft een simpele reden: de vraag is in de winter het hoogst. En nu het aanbod beperkt is (deels door leveringsproblemen en deels vanwege het opleven van de wereldeconomie na de eerste coronaschok) zijn de prijzen geëxplodeerd. Na de winter daalt de vraag omdat huizen in Europa en Azië minder verwarmd hoeven te worden. Bovendien is de hoop dat Europa eindelijk gas krijgt uit de omstreden Russische pijpleiding Nord Stream 2. Die is nog altijd niet in gebruik, omdat de Duitse toezichthouder (waar de gasleiding aan land komt) nog geen toestemming heeft gegeven voor ingebruikname.

Rusland is met bijna 45 procent Europa’s grootste gasleverancier. Als Nord Stream 2 open gaat, kan dat aanbod met 10 procent stijgen, stelt president Poetin. Als hij woord houdt (wat nog even afwachten is), zijn de tekorten niet in een klap opgelost, maar zal de situatie minder nijpend zijn.

null Beeld

Plussend en minnend (en een beetje gokkend) is de markt zo tot de slotsom gekomen dat de prijzen komend voorjaar bijna de helft lager zijn vergeleken met november. Domper: een jaar geleden was de gasprijs 14 euro. Daar zal die voorlopig niet meer komen, denken experts. ‘Gasvoorraden moeten na de winter weer worden aangevuld, en de kans bestaat dat eventuele ‘restanten’ tegen het einde van de koude periode worden verkocht’, zegt Martien Visser, lector energietransitie aan de Hanzehogeschool Groningen. Dat is bij de huidige hoge prijzen lucratief. Als dat gebeurt, zullen de voorraadkamers nog meer aangevuld moeten worden komende zomer, waardoor de vraag naar gas hoog blijft, ondanks eventueel extra aanbod uit Rusland. Het blijft dus onrustig. Energie-econoom Hans van Cleef van ABN Amro voorziet pas een normalisering van de prijzen in 2023.

Fossiele brandstoffen

Nederland leunt meer dan sommige andere Europese landen nog altijd zwaar op fossiele brandstoffen. Meer dan 60 procent van de elektriciteitsproductie is hier fossiel. In tegenstelling tot Zweden en Frankrijk; Zweden haalt een groot deel van zijn stroomvoorziening uit waterkracht, Frankrijk uit kerncentrales. Dit maakt dat in elk geval de Nederlandse stroomprijzen ook volgend jaar volgens marktvorsers drie keer zo hoog zullen zijn als een jaar geleden. En in 2023 en 2024 zullen ze nog altijd 60 tot 120 procent hoger liggen dan in het najaar van 2020 – opnieuw volgens de markt.

Deze constatering deed eurocommissaris Frans Timmermans onlangs in het Europees Parlement verzuchten dat als we vijf jaar eerder waren begonnen met de Green Deal, we nu niet zo in de problemen hadden gezeten.

Dat klopt. Elektriciteit uit wind of zon is spotgoedkoop. Hoge energieprijzen, met in het kielzog de huidige hoge CO2-prijzen, maken investeren in duurzame energie aantrekkelijk. Maar het aanbod blijft vooralsnog hopeloos achter bij de vraag, simpelweg omdat het jaren vergt om bijvoorbeeld een windpark in zee te bouwen. De stroomprijs blijft dus voorlopig voor een groot deel afhankelijk van de aardgasprijs.

Meer over