De G20 is van heel ver gekomen

TORONTO Overheerst de teleurstelling omdat geen mondiale bankenbelasting is ingevoerd? Of overheerst het optimisme dat er tenminste in een gezamenlijk verklaring afspraken zijn gemaakt over een halvering van de overheidstekorten in 2013?...

Peter de Waard

Het hangt er maar vanaf aan wie je het vraagt. De leiders van de twintig belangrijkste economieën en enkele gasten onder wie de Nederlandse premier Balkenende, waren allemaal blij met het resultaat, dat in de woorden van Angela Merkel alle verwachtingen overtrof. Buitenstaanders zoals economen en commentatoren toonden zich cynisch dat er tijdens de top in Toronto niet meer spijkers met koppen waren geslagen en er geen gedetailleerd plan was overeengekomen over beter toezicht op de banken, hogere kapitaalseisen en de invoering van de bankenbelasting of belasting op financiële transacties.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) stelde in een eigen rapport dat aan de slotverklaring van de G20 was toegevoegd, dat de leiders meer hadden kunnen bereiken door nog krachtdadiger te bezuinigen (de VS) of de binnenlandse vraag nog verder te stimuleren (Duitsland en China). Het fonds dat alle economische vooruitzichten van de landen onder de loep heeft genomen, stelt dat in het slechtste scenario het bbp in de wereld in 2013 met nog eens 3 procent zal zijn gedaald en 23 miljoen banen verloren zijn gegaan. De Bank voor Internationale Betalingen (BIB) reageerde maandag dat alleen de doelstelling van een halvering van het tekort in 2013 niet voldoende is. Er moet meteen al worden bezuinigd. Maar daar staan ook weer economen zoals Paul Krugman tegenover die vinden dat helemaal nog niet moet worden bezuinigd en dat de economie nog een duwtje in de rug nodig heeft.

Als de deskundigen zo verdeeld zijn, dan kan van politici met zoveel verschillende kleuren en andere achterbannen niet verwacht worden dat ze in een weekeinde alle knopen even doorhakken. Van tevoren was al gezegd dat over een bankenbelasting pas in het najaar tijdens de G20-top in Seoul zaken kunnen worden gedaan, omdat bijvoorbeeld gastland Canada, wiens banken nooit in problemen zijn geraakt, helemaal niets voelt voor een plan de banken eens flink aan te pakken. ‘Toronto is een tussentop, maar eigenlijk zijn alle G20-conferenties een tussenstap naar de volgende’, karakteriseerde premier Balkenende zijn laatste top.

De Financial Times kopte maandag ‘een overeenkomst over de verdeeldheid’, maar dat neemt niet weg dat er vele goede intenties zijn uitgesproken in de slotverklaring zoals bijvoorbeeld een verhoging van de kapitaalbuffers (zonder concrete invoerdatum), de halvering van de tekorten (in 2013) en de afname van de staatsschulden (in 2016).

Een kwart eeuw geleden zou het ondenkbaar zijn geweest dat China, Rusland, de VS, Saoedi-Arabië, Zuid-Afrika, de EU, India en Brazilië aan een tafel zouden zitten en een lijst van 29 aanbevelingen zouden opstellen voor een wereldwijde economische strategie.

De G20, zoals die groep met onder meer deze landen zich noemt, is van heel diep en heel ver gekomen. Nadat de G20 eind 2008 in Washington besloot voor het eerst gezamenlijk de gevolgen van de kredietcrisis aan te pakken – op een moment nog dat vele banken ten onder dreigden te gaan. Daarna zijn de leiders in Londen en Pittsburgh bijeen geweest op een moment dat de crisis nog zo acuut was dat gemakkelijk een lans kon worden gebroken voor wereldwijde overheidsstimulering. Dankzij de eensgezinde actie van de G20, zo werd toen gezegd, is een grote depressie als in de jaren dertig voorkomen. Maar sinds het in Griekenland mis is gegaan met de overheidsfinanciën beseft iedereen dat ook stimulering niet eindeloos kan doorgaan. Dat besef is in de slotverklaring van Toronto ook duidelijk tot uiting gebracht, hoewel iedereen vrij blijft hoe daar invulling aan te geven.

Als de resultaten van de G20 worden vergeleken met die van de al 35 jaar oude G7/G8 – die kwam in Canada in zijn slotverklaring niet verder dan een herhaling van zetten over ontwikkelingssamenwerking, Iran, het Midden-Oosten en Korea – dan is de G20 een tamelijk daadkrachtig orgaan gebleken. Een wereldwijde harmonisering van de belastingen – iets wat zelfs niet in de eurozone lukt – is voor een club als de G20 wel erg hoog gegrepen.

Meer over