'De Brusselse regels maken bioproducten duurder'

Nederlandse bioboeren hebben last van Brussel, stelt staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken. Regels ondermijnen hun sterke positie in Europa.

Robert Giebels
Seizoensarbeiders oogsten biologische rode kool in St-Maarten (N-H). De vraag naar bio-producten dreigt groter te worden dan het aanbod. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Seizoensarbeiders oogsten biologische rode kool in St-Maarten (N-H). De vraag naar bio-producten dreigt groter te worden dan het aanbod.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De waarde van de Nederlandse export van biologische landbouwproducten gaat dit jaar naar de 1 miljard euro. De binnenlandse consumptie van biologisch verantwoorde boerenproducten is sinds 2008 verdubbeld naar ruim een miljard. Probleem is wel dat de binnen- en buitenlandse vraag harder dreigt te stijgen dan wat boeren kunnen produceren.

Staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken presenteert vandaag 'onstuimige groeicijfers van deze booming sector' in het Duitse Neurenberg op de Biofach, mondiaal de grootste biologische vakbeurs.

Sterke positie

Volgens Dijksma heeft Nederland al vroeg de potentie van biologische landbouw gezien toen die circa twintig jaar geleden aan een opmars begon. Daardoor heeft de sector een sterke positie nu biologische landbouw wereldwijd in een stroomversnelling is gekomen. 'Biologische producten zijn er niet meer alleen voor de happy few; je vindt ze niet meer alleen in gespecialiseerde winkels.'

Nederland is met een agrarische export van ruim 80 miljard euro de op een na grootste speler in de wereld. De biologische export is daar een fractie van: 928 miljoen euro in 2014, een stijging van 11 procent ten opzichte van 2013. Volgens Bionext, de organisatie van boeren, handelaren en winkels in biologische producten, gaat ruim 40 procent van de export naar Duitsland, bijna 380 miljoen euro.

Bescheiden

Ook in aantal boeren en hectaren is de biologische landbouw bescheiden ten opzichte van het totaal. Van de 67 duizend land- en tuinbouwbedrijven in Nederland zijn er 3.600 'biologisch'. In die sector werken circa 100 duizend mensen.

Van het Nederlandse landbouwareaal is 2,6 procent geregistreerd als biologisch. Dat is weinig vergeleken met landen als Oostenrijk en Zweden die tussen de 15 en 20 procent biologische landbouwgrond hebben. Wereldwijd is de omzet van biologische producten ruim 70 miljard euro. De verwachting is dat die omzet de komende tijd met 10 procent per jaar zal stijgen.

In Nederland dreigt de groeiende binnen- en buitenlandse vraag geen gelijke tred te houden met wat de sector in staat is te produceren. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat ondanks de omzetstijgingen het aantal biologische landbouwers in Nederland en de omvang van hun landbouwgrond al vier jaar op hetzelfde niveau ligt.

Brussel

Daar komt volgens Dijksma een grote hinderpaal bij: Brussel. 'De voorstellen van de Europese Commissie over biologische landbouw vormen een bedreiging voor die sector', zegt zij. De intentie van de EU mag dan steun zijn, de regels die Brussel verzint, maken volgens de bewindsvrouw biologische producten vooral duurder omdat de productie wordt ontmoedigd.

'Zo zijn gemengde bedrijven, dus deels biologisch en deels gangbaar, verboden wat de Commissie betreft.' Een kardinale fout, vindt de staatssecretaris, want zo'n gemengd bedrijf kan heel goed een overgangsfase zijn voor een 'conventionele' boer die niet van de ene dag op de andere durft over te stappen naar biologisch.

Voorbeeld nemen

'Bovendien', zegt Dijksma, 'sluit een verbod uit dat biologische en gangbare boerenbedrijven van elkaar leren.' Zo kan volgens de staatssecretaris een normaal boerenbedrijf een voorbeeld nemen aan een biologische boer die insecten in plaats van bestrijdingsmiddelen gebruikt. Andersom kan die leren van de efficiency van een gangbaar boerenbedrijf.

Een ander Brussels probleem is dat er geen eensluidende definitie in Europa bestaat over wat 'biologisch' is. Aandacht voor natuur, milieu en dier horen de wezenskenmerken van elk biologisch landbouwproduct te zijn. 'Dus geen gebruik van kunstmest, antibiotica en milieuonvriendelijke bestrijdingsmiddelen en een hoge norm voor dierenwelzijn', legt Dijksma uit.

Kan een boontje dat ten koste van liters kerosine een lange, milieuonvriendelijke vlucht heeft gemaakt nog als biologisch worden aangemerkt? Daar zijn de regels niet eenduidig over. Gevolg is dat in Europa biologische producten zo dicht mogelijk bij de bron worden verkocht. Bionext noemt dit een 'zeer belangrijke belemmering voor exportland Nederland'.

Meer over