'De beurs mag geen doel op zich zijn'

In de jaren tachtig was Norit een van de lievelingen op de beurs. Nu hebben beleggers meer belangstelling voor IT-bedrijven....

In de hoek van het kantoor staan metershoge roestvrijstalen buizen. Bovenin, vlak onder het plafond, groeien plantjes. Een varentje, een ficusje, piepkleine stukjes groen tussen het staal.

'Da's een plantenbak', verduidelijkt René Kuipers, directeur van Norit. Hij wijst naar de buitengevel, waarlangs eenzelfde buis omhoog klimt. Het is de enige roestvrijstalen regenpijp in de wijde omtrek. 'Logisch', zegt de directievoorzitter. 'Wat wil je, die dingen maken wij zelf.'

Wie aan Norit denkt, denkt aan pillen tegen diarree. Niet aan roestvrijstalen buizen, niet aan waterzuivering, en al helemáál niet aan bier, frietsaus, salades, I feel like chicken tonight. Toch is de filtratie van grondstoffen voor deze producten de belangrijkste inkomstenbron van Norit. Remia, Unox, Johma, Danone, Heineken, Grolsch en Bavaria zijn enkele grote klanten van de onderneming. 'Zonder Norit kan Nederland geen bier drinken', concludeert Kuipers tevreden.

In de grote loods achter de productiehal in Hengelo, voorbij de heftrucks, timmer-units, laseenheden en reparatiewerkplaatsen, staan de paradepaardjes waar het allemaal om draait: imposante installaties van roestvrijstalen buizen, netjes opeengestapeld en met elkaar verbonden door een ingenieus systeem van schroeven, moeren, kranen, buizen en bekabeling.

'Dit is een membraanfiltratie-installatie, zegt Kuipers trots. 'Dat zegt je misschien niet veel, maar dit is onze toekomst. Stop er rioolwater in, en het komt er als drinkwater weer uit.'

De zuiveringsinstallaties die er worden gebouwd, zullen het bedrijf groot moeten maken. Norit wil wereldwijd marktleider in waterzuivering worden. Daarvoor zijn volgens de directie twee dingen onontbeerlijk: de samenvoeging van Norits twee grootste pijlers - Proces Technologie in Hengelo en Aktieve Kool in Zaandam, Klazienaveen en Marshall (VS) - en een gigantisch kapitaal dat beleggers op de Amsterdamse effectenbeurs er maar niet voor over hebben.

Om die reden heeft Norit een koper aangezocht. Afgelopen week maakte Kuipers bekend dat het bedrijf wordt overgenomen door participatiemaatschappij Gilde Investment. Daarmee verdwijnt Norit van de beurs.

Het is de eerste keer dat Gilde een bedrijf van de beurs haalt en de eerste keer dat Norit er niet aan genoteerd staat. Norit verkocht al aandelen kort na de oprichting in 1918, ruim tachtig jaar geleden.

Overname door Gilde was dan ook 'geen leuke' beslissing, geeft Kuipers toe. Hij was directeur van Leushuis Productietechnologie totdat zijn bedrijf in 1996 door Norit werd overgenomen. 'Ik verkocht dat besluit aan mijn mensen door te wijzen op die prachtige beursnotering. Nu moet ik ze het omgekeerde uitleggen. Maar ze begrijpen het', zegt Kuipers. 'Zelfs de jongens zonder stropdas en wit overhemd, de ploegen op de werkvloer, vinden dit een goede stap. Dan weet je dat je goed bezig bent.'

Dankzij spectaculaire omzet- en winststijgingen was Norit in de jaren tachtig een van de grote favorieten bij beleggers. Het verkreeg zelfs een luxepositie op de beurs toen enkele grote aanbieders van actieve kool, zoals ICI en Bayer, de markt verlieten.

Maar door goedkope concurrentie uit Zuidoost-Azië, een krimpende afzet in Oost-Europa en economische tegenspoed in de Verenigde Staten, daalde de omzet in vier jaar tijd van 29,5 miljoen gulden in 1989 naar een schamele vijf miljoen in 1992. Gevolg: de koers zakte van 60 gulden (ongeveer 27,30 euro) in 1990 naar minder dan 11,65 euro nu.

'De beleggers zijn niet in ons geïnteresseerd', constateert Kuipers. 'Als ons aandeel beter werd gewaardeerd, hoefden we deze move niet te maken. Maar zonder beleggers hebben wij geen geld en zonder geld kunnen wij niet groeien.'

Volgens Kuipers lijdt Norit aan het 'smallcap-effect': kleine bedrijven hebben kleine fondsen en kleine aandeelhouders. Aandelen zijn moeilijk te verkopen, en worden daarom ondergewaardeerd. 'We worden gestraft om

Meer over