Vier vragenCoronacrisis

Coronacrisis kan kredietcrisis worden

De koersval van vorige week was de ergste sinds de kredietcrisis van 2008. Waarom reageren beleggers zo heftig, leidend tot een koersdaling van 12 procent?

Een medewerker in een beschermend pak meet de temperatuur van een man in de effectenbeurs van Shanghai, 28 februari 2020.Beeld REUTERS

De aandelenmarkt is een modelvoorbeeld van massapsychologie. Als enkele beleggers zich vanwege een economische tegenslag zorgen maken en aandelen verkopen, dan volgt iedereen. Totdat iemand zich achter de oren krabt en zich afvraagt of de koersen niet zo veel zijn gedaald dat het tijd wordt om weer te gaan kopen. Dan volgt de rest ook weer. 

Pimco, het grootste obligatiefonds ter wereld, verwacht dat de groei van het bbp van China dit jaar zal halveren. Omdat China ongeveer 25 procent van de wereldwijde productieactiviteit uitmaakt, zullen de gevolgen overal voelbaar zijn. De Oeso, de club van rijke landen, verlaagde maandag de prognose voor de groei van de wereldeconomie dit jaar van 2,9 naar 2,4 procent. Als de paniek rond het virus wereldwijd om zich heen slaat, het transport wordt bemoeilijkt en bedrijven hun productie moeten terugdraaien, is er ook al gauw een winstval  van 12 procent voor beursgenoteerde bedrijven.

Is de bodem nu bereikt of zullen de koersen verder dalen?

Het is niet te voorspellen of het een tijdelijke dip of een diepe crisis zal worden. Als bedrijven lange tijd niet kunnen produceren, komen ze in problemen. Als ze daardoor hun leningen niet meer kunnen aflossen, kunnen ook banken in problemen raken. Dan dreigt het rampscenario van 2008. Toen daalden de koersen met bijna 60 procent. Als het hoogtepunt van de coronacrisis nu bereikt is en het aantal gevallen niet explosief toeneemt, kan de beurs stapje voor stapje herstellen en kan de index het verlies nog voor de zomer goedmaken.. ‘Niemand weet of het herstel V-vormig wordt. Of L-vormig. In dat laatste geval wacht ons een donkere tijd‘, zegt Peter van der Welle, aandelenstrateeg van Robeco.

Hoe kunnen autoriteiten verdere koersval voorkomen?

Centrale banken kunnen de rente verder verlagen. De Fed, de Amerikaanse centrale banken, heeft dat afgelopen weekeinde min of meer al aangekondigd. In de VS is de rente 1,75 procent. Ook Christine Lagarde van de ECB wil een stapje zetten, hoewel de officiële rente in de eurozone al 0 procent is. Ze zou de negatieve rente voor banken die hun liquiditeiten moeten parkeren, kunnen verlagen van minus 0,5 naar minus 0,6 procent. Ook de overheden zouden door extra geld te spenderen een terugval van de economie kunnen voorkomen. Het land dat het zwaarst getroffen is (Italië) heeft daar de minste ruimte voor.

Wat doen de beleggers met hun geld als ze hun aandelen verkopen?

Ze zoeken veilige havens op. Dat zijn meestal de staatsobligaties van de landen met de hoogste kredietwaardigheid. Door de enorme vraag zijn de koersen van deze obligaties gestegen. Tegelijkertijd daalt het rendement. Op de tienjarige Amerikaanse staatsobligatie (treasury) is het rendement in twee weken gedaald van 1,60 naar 1,10 procent, op dat van de Duitse bunds is het negatieve rendement opgelopen van 0,55 naar 0,65, op dat van Nederland van 0,30 naar 0,48 procent. Ook de waarde van goud en virtuele munten zijn afgelopen weken gestegen.

Zat de aandelenmarkt niet al tijden te wachten op een correctie?

Al sinds het dieptepunt van maart 2009 is sprake van een onophoudelijke stijging van de koersen. Deels is die stijging geflatteerd doordat de centrale banken 13 duizend miljard (13 biljoen) dollar in de markt hebben gepompt. Een deel van dat bedrag is besteed aan het kopen van aandelen. Ook de winsten van de bedrijven stegen in die hele periode. Een bedrijf als Heineken maakte in 2009 ruim een miljard euro winst en in 2019 3,6 miljard euro. 

Het dividendrendement op veel aandelen is zelfs bij de hoge koersen van begin februari fors: 8,7 procent voor ABN Amro, 7,6 procent voor Aegon en 6,2 procent voor Shell. Het is een cliché dat na een daling de koopjesjagers opduiken. Peter van der Welle van Robeco zegt dat het te vroeg is om te zeggen dat aandelen nu koopwaardig zijn. ‘Het is ook heel verschillend per regio.‘ Leidraad is de zogenoemde koers-winstverhouding: het aantal malen dat de winst per aandeel in de koers past. Dat is in Azië nu 13,7 (heel goedkoop), in Europa 15,5 (goedkoop), in Nederland 19,1 (redelijk) en in de VS 21,5 (duur).

DIT MOET U WETEN OVER HET CORONAVIRUS

Wat begon als een mysterieus virus in de Chinese miljoenenstad Wuhan heeft zich over de hele wereld verspreid. Inmiddels is ook Nederland besmet met het coronavirus. In dit dossier leest u alles wat wij schrijven over het virus.

En in dit liveblog vindt u het laatste nieuws.

Moeten we evenementen gaan afgelasten? ‘Utrecht Centraal is ook elke dag een evenement.’

Meer over