'Controle op roofkunst kan nooit waterdicht zijn'

Maastrichtse kunstbeurs geplaagd door schandalen. TEFAF-voorzitter Aronson: 'Dit moet niet te vaak gebeuren.'..

Twee kunstroof-rellen in één week tijd. De vraag is of de reputatie van de Maastrichtse TEFAF, een van de meest prestigieuze kunst- en antiekbeurzen ter wereld, niet bezoedeld begint te raken. TEFAF-voorzitter Dave Aronson had zich de afgelopen week een fijner verloop van de beurs had kunnen voorstellen. 'Dit moet natuurlijk niet te vaak gaan gebeuren', zegt Aronson die gisteren de deurwaarder op bezoek heeft gehad.

Vorige week kwam The European Fine Art Fair in het nieuws met de verkoop van drie schilderijen uit de zogeheten Schloss-collectie. De werken werden twee jaar geleden verkocht op de TEFAF en waren, naar nu bekend werd, ooit eigendom van joodse Adolphe Schloss, wiens collectie in de Tweede Wereldoorlog werd gestolen.

Woendag waren plotseling alle ogen gericht op de vijf Nigeriaanse Nok-beelden' van de Brusselse kunsthandelaar E. Deletaille. Roofkunst, beweert de ambassade van Nigeria in Wassenaar, die gisteren beslag heeft laten leggen op de tweeduizend jaar oude beelden. De handelaar zegt echter dat de beelden rechtmatig zijn aangekocht.

TEFAF-voorzitter en kunsthandelaar Aronson ziet in de opeenvolgende affaires geen aanleiding om het keuringsreglement te veranderen. Alle stukken op de TEFAF worden door deels onafhankelijke kunstcommissie gecontroleerd op authenticiteit en kwaliteit. De herkomst (provenance) echter is een zaak van de handelaar in kwestie. Hij dient ervoor te zorgen dat een schilderij of kunstvoorwerp vrij is van claims of eventueel te verwachten claims. 'De provenance is de exclusieve veranwoordelijkheid van de handelaren', zegt Aronson.

- Kennelijk doen sommige handelaren hun huiswerk niet goed.

'Ik heb geen enkele reden aan hen te twijfelen. In het geval van de Nigeriaanse beelden moet eerst vast komen te staan of deze stukken inderdaad zijn gestolen. Het zou niet de eerste keer zijn dat er onterecht een claim wordt neergelegd. Vergeet niet dat veel van dit spul legaal Nigeria is uitgevoerd de afgelopen decennia.'

- Wat hebt u gedaan toen u begreep dat er mogelijk iets mis was met de beelden?

'Ik heb de handelaar gevraagd de beelden voorlopig niet te verkopen, ze in afwachting van het onderzoek voor een potentiële koper te reserveren. Vandaag zijn ze dan weggehaald. Heel vervelend allemaal.'

- Wordt het geen tijd dat de TEFAF behalve op authenticiteit voortaan ook op herkomst gaat screenen?

'We hebben het recht niet om handelaren te vragen hoe ze aan hun stukken komen. Het tast de privacy van de commercie aan, en privacy is het wezen van deze handel. Alle handelaren hier willen weten waar de ander zijn spullen vandaan heeft. Dat is strategische informatie. We moeten de consument beschermen maar niet doorslaan naar de andere kant.'

- De handelaar heeft evenmin baat bij dit soort affaires

'Zo'n controle is ondoenlijk. Een stuk kan bij Sotheby's zijn gekocht maar wat weten we dan? Er kunnen wel tien tussenhandelaren achter hebben gezeten. Het is eenvoudigweg niet aan ons om dat allemaal te checken. Wij zijn toch geen politie?'

- Dat klinkt wel heel makkelijk

'Er worden hier dertigduizend kunstobjecten verhandeld. Het is inherent aan de opzet van deze beurs dat er wel eens iets doorheen glipt - waar gewerkt wordt, vallen spaanders. De handelaren zijn van goede naam en faam, worden geselecteerd op morele verantwoordelijkheid. Maar ook hun controles kunnen nooit helemaal waterdicht zijn. Het is heel lastig is om de herkomst van sommige stukken vast te stellen. Nigeria bijvoorbeeld heeft deze beelden niet gemeld als gestolen. En dus staan ze niet geregistreerd bij Interpol. Hoe moeten wij dan weten dat er iets mee mis is?'

- U neemt dat de ambassade van Nigeria kwalijk: dat ze er nu pas mee komen?

'Laat ik het een omissie van de ambassade noemen dat ze het niet gemeld hebben. Het had ons een hoop narigheid kunnen besparen.'

Meer over