NIEUWS

Consumentenbond: er moet een onafhankelijk ‘pensioenloket’ komen voor burgers

Er moet een onafhankelijke ‘pensioenautoriteit’ komen die mensen bijstaat als ze na de pensioenhervorming voor lastige keuzes komen te staan. Dat stelt de Consumentenbond, die vindt dat de zelfredzaamheid van de burger wordt overschat.

Veel mensen zijn wantrouwig als het om pensioenen gaat, stelt de Consumentenbond. 'Zij haken af door het pensioenjargon.'
 Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Veel mensen zijn wantrouwig als het om pensioenen gaat, stelt de Consumentenbond. 'Zij haken af door het pensioenjargon.'Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Een pensioenautoriteit moet het belang van burgers behartigen bij de hervorming van het pensioenstelsel. Zo moet de nieuwe autoriteit toezien op de eerlijke verdeling van de gezamenlijke pensioenpot van zo’n 1.700 miljard euro over individuele pensioenpotjes. Deze autoriteit moet burgers ook helpen bij het verantwoord maken van keuzes die het nieuwe pensioenstelsel biedt. Dat moet het vertrouwen in het pensioenstelsel herstellen.

De Consumentenbond lanceert donderda een initiatief voor de oprichting van de onafhankelijke pensioenautoriteit. ‘Het gaat om de overgang van collectief stelsel naar individuele pensioenpot. Het pensioen is van jou, van de individuele burger. Daar hoort ook een autoriteit bij die de consument helpt’, aldus Reinout van der Heijden, hoofdredacteur van de Geldgids, een uitgave van de Consumentenbond.

Het kabinet werkt aan een nieuwe pensioenwet die de pensioenhervorming moet regelen. Die is gebaseerd op afspraken met vakbeweging en werkgevers. Het is de bedoeling dat het parlement zich volgend jaar over het wetsvoorstel buigt. Daarna wordt vier jaar uitgetrokken voor de overgang van pensioenfondsen naar het nieuwe systeem. Omdat sommige werknemers worden benadeeld door de nieuwe pensioenpremie, wordt tien jaar uitgetrokken om hen te compenseren.

Bij eerdere debatten over pensioenen in de Tweede Kamer maakten VVD, GroenLinks en PvdA zich al zorgen over de voorlichting aan burgers. Pensioenfondsen mogen hun deelnemers wel voorlichten, maar niet adviseren.

Eerlijke overgang

De Consumentenbond stelt voor dat de pensioenautoriteit erop toeziet dat de overgang naar individuele pensioenpotjes eerlijk verloopt. De autoriteit moet burgers ook helpen met de keuzemogelijkheden die het nieuwe stelsel biedt. Zo kan bij pensionering 10 procent van het opgebouwde kapitaal in een keer worden opgenomen. Maar het pensioen wordt dan wel lager. Nu kan al gekozen worden om de eerste jaren een hoger pensioen te krijgen en daarna een lager. De autoriteit kan burgers helpen om de gevolgen van dergelijke keuzes te overzien. De overheid zou de nieuwe autoriteit moeten financieren om de onafhankelijkheid te waarborgen.

De Consumentenbond ziet een groot wantrouwen van burgers over pensioenen. ‘Zij haken af door het pensioenjargon. Ze willen slechts weten wat pensioen kost en wat je aan pensioen krijgt. Een deel laat het daarbij, onmachtig vaak om meer te willen weten.’

Het wantrouwen wordt gevoed doordat de pensioenfondsen en pensioenverzekeraars fouten maken. Weliswaar zijn er de Ombudsman Pensioenen en het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening, maar die zijn opgericht door de sector zelf en onderdeel van het systeem, stelt de Consumentenbond. De pensioenautoriteit moet los staan van de sector, bij pensioenfondsen om oplossingen kunnen vragen en bij de toezichthouders De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten kunnen aandringen op ingrijpen.

Tegenmacht

Het ontbreekt volgens de bond nu aan een loket waar de burger terechtkan met vragen en klachten. ‘Maar dat ook een tegenmacht kan vormen voor de gevestigde pensioenbelangen. Een instelling die nagaat of er achter incidenten structurele fouten schuilgaan, en waar nodig nader onderzoek kan instellen en aanbevelingen kan doen’, schrijft de bond.

De Consumentenbond meent dat de zelfredzaamheid van burgers wordt overschat. ‘Pensioen wordt verplicht ingehouden op het salaris met de impliciete boodschap dat het dan wel goed komt. Weinigen verdiepen zich in het onderwerp. De burger krijgt de afgelopen decennia steeds meer eigen verantwoordelijkheid toegeschoven, maar hij komt niet in actie als dat zou moeten. (...) De burger moet op weg geholpen worden in de moderne diensteneconomie, en dat geldt niet alleen voor burgers met weinig inkomen. Laagdrempelige hulp bij pensioen zet mensen ertoe aan om hun toekomst te regelen, waarbij zij leren om het deels zelf te doen en deels hulp in te schakelen tegen betaling.’

Meer over